Onu hele hec kim tanImIr. Hec kim deyende ki, kutlevi tamasacI. Amma teatr aleminde senete yeni bir iste’dadIn geldiyini deyirler. Baxmayaraq ki, isin neticesi bir qeder sonraya aiddir. Kamal AbdullanIn “Ele bil qorxa-qorxa” pyesi Medeniyyet ve Incesenet Universitetinin sonuncu kurs telebesi olan Mahumenzer HuseynovanIn ilk rejissor isi olacaq. Helelikse gergin mesqler gedir. Bu ayIn ortalarInda Milli Dram TeatrInIn sehnesinde oynanIlacaq tamasa, dediyine gore, Mahumenzerin gelecek senet taleyini hell edecek.



- Mahumenzer, debutu Kamal AbdullanIn muemmalI meqamlardan xali olmayan eseri ile elemek bir qeder risqlidir, mence...
- RazIyam. Kamal AbdullanIn eserlerine mende maraq oyadan BakI Kamera TeatrI oldu. Cennet SelimovanIn qurulusunda onun “Ruh” eserinin sehnedeki uqurunu oz gozlerimle gordum. Fikirlesdim ki, eger bu movzuya Cennet xanIm kimi rejissor muraciet edibse, demeli, bu eserleri qurmaq olar. O vaxta qeder bu eseri ancaq ekranda gorurdum. Ele meqamlar var ki, yaddasla baqlIdIr, kecmise qayIdIrsan, o kecmisin ozunde de kecmise qayIdIrsan. “Ruh”a baxandan sonra hemin kitabdakI butun pyesleri oxudum. ‚mumiyyetle, Kamal AbdullanIn pyeslerini oxuyanda gorursen ki, bir pyes sanki digerinin davamIdIr. Hadiseler inkisaf edir ve en sonuncu pyes noqteni qoyur. Eserin axIrInda da bele bir soz var - “sebirsizlikle gozlediyimiz son”. Pyeslerin icinde ruhuma en yaxInI “Ele bil qorxa-qorxa” oldu. Dunyada nece cur facie var, hem psixoloji, hem sosial - hamIsInI bu pyesde gordum. Ve mende bu eseri qurmaq isteyi oyandI. Hec bir meqsed gudmeden, qarsIma hansIsa ideya qoymadan, sadece, bu eseri sehnede gormek istedim. NaqIldan uzaq, gerceye de catmamIs - onun eserlerindeki bu xususiyyet meni celb etdi. Hem de Kamal AbdullanIn eserlerini nece isteyirsen, ele de qurmaq olar. O, qurulus verene bu imkanI verir. Pyesde qeribe bir atmosfera, psixoloji meqamlar var. Ruhu o, tamam maddilesdirir. Onu maddilesdirmekle cIlIzlasdIrmIr, eksine, daha da boyudur gozumuzde. Meselen, “Ele bil qorxa-qorxa” eserinde oqul atasInIn ruhunu caqIrIr ve eser boyu onlar temasda olurlar. TamasacI unudur ki, bu ruh goze gorunur, ya gorunmur.
- Sence, Ruh obrazI muellife ne ucun lazImdIr? O hansI meqama vasite bilir bunu?
- Ye’ni, ey insanlar, burda yasayarken, bu dunyada varken, her bir sey haqqInda dusunun. Ruhu burda gormeye calIsIn. Ora saxlamayIn her seyi. Ora sizlik deyil. Ora ile baqlI her is Allaha mexsusdur. CalIsIn, ruhunuzun temizliyini burda qoruyun. Ora gedenden sonra onsuz da hamI eynilesir. Pyesde Ruh oqluna deyir ki, sen kimden alIrsan intiqamI, orda hamI eynidir, kime baxIramsa, ele bilirem oqlumdur, kime baxIramsa, ele bilirem atamdIr. Orda hamI temizlenir. Bele bir tendensiya var. Insanlar kimise cezalandIrmaq isteyende onu oldururler. Men onu oldururem ve o, dunyasInI deyisir. Neye gore insanlar olumu ceza kimi qebul edirler? AxI yasayIb surunmek ondan qat-qat ezablIdIr... Insan olur ve butun cezalardan canInI qurtarIr. Olum hardasa, Allaha qovusmaq, gozel, ebedi dunyaya kocmekdir.
- Bayaq dedin ki, pyesdeki muemmalI meqamlarI acmaqda muellif seni tam serbest buraxIb. Amma bu jesti ile hem de her hansI bir acIqlama vermekden de yayInIb...
- Bu meqamlarI acmaq menim ucun de cox eziyyetlidir. Amma Kamal AbdullanIn bir xasiyyeti var. Ona yaxInlasIb sorusanda ki, burda ne demek istemisiniz, hec vaxt demir. Mene deyirdiler ki, yaxInlasma, cavab vermeyecek. Amma men her halda cehd eledim. Neticesiz cehd oldu. Mene de hec ne demedi. Munasibeti bu oldu ki, men yazmIsam, nece isteyirsen, ele de basa dus. Amma bele de olmur axI. Herden lap casIb qalIrsan yolayrIcInda.
- Nece cIxIs tapIrsan?
- ‚mumi ideyaya gelib catanda butun muemmalar anlasIlIr. Bu eserde zaman-mekan sohbeti yoxdur. Burda vezir obrazI varsa da, sohbet onun pesesinden getmir, daxilen vezirliyinden gedir. Her kes oz gunahInI derk ede bilse, hec kim hec kime el qaldIrmaz.
- Nese elave etmemisen ki?
- Muellife elave etmeyin terefdarI deyilem. TerefdarI olsaydIm da, elemezdim. Cunki hele buna hazIr deyilem. Ozumde o gucu hiss elemirem. Amma mizanlar elave edirem. Meselen, tamasada Kamal Abdullada qetiyyen olmayan mizanlar var ki, onlarI elemisem. Mene ele gelir ki, en azI, buna ixtiyarIm var, cunki o oz eserini yaradIr, men de oz eserimi.
- Mahumenzer, sence, butovlukde medeniyyetimizin, incesenetimizin can atdIqI Qerb en’eneleri milli teatrImIzla ne derecede qaynayIb-qarIsandIr?
- Azerbaycan Qerble Serqin en gozel numunelerini ozunde birlesdiren bir mekandIr. Ona gore de, mence, Azerbaycanda Qerb en’eneleri ile Serq en’enelerini birlesdirmek olar. Bu, inkisafa aparacaq ve yeni bir uslub yaradacaq. Men bunun terefdarIyam. Ve men ne tam Qerbi, ne de tam Serqi sevirem. Men onlarIn en gozel en’enelerinin birlesmesini sevirem. Teatrda da buna nail olmaq lazImdIr. Kamal AbdullanIn eserlerinde qerbcilik bir abu-hava seklindedir ki, bunu, sadece, hiss elemek lazImdIr.
- Bu tamasada gormek istediyin nedir? Senin teatr yeniliyin neden ibaret olacaq?
- Muasir dunya teatrInda balaca teatrlar - kamera teatrlarI var. Bizde de var - Cennet SelimovanIn Kamera TeatrI. Bu teatrda sehne o qeder kicikdir ki, tamasacI aktyorun her bir hereketini gorur. Orda sen hec vaxt tamasacInI aldada bilmezsen. Istesen de, aldada bilmezsen. Eger sen saxta hereket elesen, tamasacI o deqiqe tutacaq. Boyuk sehnede her hansI bir jesti basla elemelisense, bu teatrda onu baxIsla evez ede bilersen. Burda her sey boyuk sehneye nisbetde daha tebiidir. Men o tebiiliyi, xIrdalIqI sehneye getirmek isteyirem. TamasacInI bir az hessaslIqa caqIrmaq isteyirem. Bu uslub var ve men bu uslubu secmisem. Kino ile teatrIn sintezini gormek olduqca maraqlIdIr. Buna televiziya tamasasI deyirler. Amma bu da deyil. Teatrda bacardIqIm qeder tebiilik yaratmaq isteyirem. Tamasada bunu goreceksinizse, demeli, istediyime nail olmusam. Gormeyeceksinizse, demek, yenilik ede bilmemisem.
- RejissorlarIn sikayetlendikleri aktyor potensialI meselesini nece hell etmek isteyirsen?
- CoxlarI iste’dadlI aktyor sarIdan sikayetlenir. Amma mence, bu gun bizde iste’dadlI aktyor coxdur, iste’dadlI rejissor azdIr. Be’zen gorurem ki, aktyorda o qeder iste’dad var ki... Amma hele gucum catmIr men onu bir aktyor kimi aca bilim.
- Kino rejissorluqu fakultesini bitirirsen. Seni teatra ne cekir?
- Teatra mehebbet meni getirdi bura. Sehneni heddinden artIq cox sevirem. Hesab edirem ki, kino rejissoru mutleq teatrdan kecmelidir. Hem de teatr insanlarla canlI unsiyyetdir. Bu vasiteyle insanlarIn icinde rehm oyatmaq isteyirem. Isteyirem hamI oz icine donub baxa bilsin. Pis insanIn da icinde temiz hissler var axI. Bax onlarI oyatmaq lazImdIr. 60 yaslIlar arasInda olan insidentler indi 20 yaslI genclerin muhitinde bas verir. Bu gencler heyatI nece qabaqlayIblar? Derd cekmeyi, dava-dalas salmaqI tez oyrenmekle? Bes mehebbet, gozellik? Deyirler insanlarIn icine seytan girib. Amma orda melek de var axI... Bax o meleyi oyatmaq ve inkisaf etdirmek lazImdIr. Bele bir istekle yasadIqIm, teatr hevesimin asIb-dasdIqI bir vaxtda meni teatra de’vet etdiyine gore, Irevan TeatrInIn direktoru Iftixar muellime tesekkurumu bildirirem. Emekdar artist Vidadi Eliyeva, Emine Babayevaya, Ramize minnetdaram ki, onlar menim qurulus verdiyim eserde oynamaqa razIlIq verdiler.