“Men ser isler gormek, ozumu gostermek, fesad ve zulm toretmek ucun mubarizeye qalxmadIm. Menim mubarizemin meqsedi babam Mehemmedin (e) ummetini islah edib duzgun istiqamete yoneltmek, insanlarI yaxsI emellere de`vet edib pis islerden cekindirmekdir!”

Imam Huseyn (e)

Imam Huseynin (e) sehid olduqu tarixi - Asura faciesinin artIq 3-cu gununu yasayIrIq. Her il olduqu kimi, Meherrem ayInIn 10-da Azerbaycanda ozunu muselman hesab eden her bir sexs Imam Huseyn ve onun eshabelerinin helak olduqu qanlI Asura gununun xatiresine yas saxlayIr. Sraqagun bu sebebden olkenin butun erazisinde yas merasimleri teskil olunub, Imam Huseyn (e) ve onun esabeleri ucun ehsan verilib. Paytaxtda minlerle insanIn mescidlere axIsIb Kerbela qurbanlarIna yas saxlamasI esrler kecse bele bu tarixi hadisenin yaddaslardan silinmediyini ozunde eks etdirir.

IslamI mehv etmek isteyirdiler

Mehemmed peyqemberin ve onun ilk xelifelerinin vefatIndan sonra hicretin 40-cI ilinden 60-cI iline kimi kecen 20 illik zaman kesiyinde meqsedeuyqun sekilde heyata kecirilmis tehrifler qarsIsInda Islam dini butunlukde mehv olmaq tehlukesi qarsIsInda qalmIsdI. Bele ki, Islamdan merhele-merhele ayrIlma siyaseti ele Islam perdesi altInda aparIlIrdI. MuselmanlarI acIq tebliqatla Islam dininden dondere bilmeyeceklerini goren Emeviler muselman sexsiyyetlerini mehv etmek yolunu secirler. Peyqemberi gormus ve Islam heqiqetini derk etmis bir cox insanlarIn qocalaraq dunyadan kocmesi de IslamIn mehv edilmesi planInIn heyata kecirilmesine serait yaradIr. 20 illik zaman kesiyinde meqsedyonlu siyaset neticesinde yeni nesil erseye getirilir. Bu neslin “parlaq” numunelerini peyqemberin nevesini qetle yetirenlerin simasInda gormek olar. Onlar bunu etmekle sanki “Allah yolunda savab qazanacaqlarInI” dusunurduler. Vaxtile Hezret Eliye (e) bey`et etmis kufeliler onun vefatIndan sonra Muaviyeye tabe olub, hetta Imam Hesenin (e) eleyhine cIxIs edirler. Muaviye dunyadan kocdukden ve onun yerine oqlu Yezid xelife kecen kimi Kufenin 10 minlerle ehalisi Imam Huseyne (e) 12 minden cox name yollayaraq Emeviler eleyhine usyan qaldIrmaqa hazIr olduqlarInI ve onu bu usyanIn rehberi kimi gormek istediklerini bildirirler. Imam Huseyn (e) bu caqIrIslara cavab olaraq, azsaylI terefdarlarI ile birlikde Kufe istiqametine yola dusur.

Islam dunyasI facieni pisledi

Hicri tarixinin 61-ci ili Meherrem ayInIn 10-u bir nece saat muddetinde bas veren mubarizede Imam Huseyn (e) ve onunla birge olan 72 nefer eshabesi helak olur. QadInlar ve imamIn yetkin yasa dolmayan ovladlarI esir goturulur. Bu acInacaqlI facie basdan-basa islam dunyasInIn narazIlIqIna sebeb oldu. Hetta Emevilerin terefdarlarI bele kecirdikleri teessuf hissini gizlede bilmediler. Ele hemin kufeliler Asura faciesinden bir nece il sonra Imam Huseynin intiqamInI almaq adI altInda qiyama qalxIrlar. Etdikleri xeyanet ve qorxaqlIqdan pesman olmus kufeliler Asura qiyamInda cinayet toretmis adamlarI askar edib e`dam edirler.

Tarixi ders

Imam Huseynin (e) rehberlik etdiyi qanlI Asura qiyamInIn tarixi ehemiyyetini duzgun tehlil etmek ucun en evvel bu hadisenin xususiyyeti mueyyen edilmelidir. Cunki tarixde her bir element mueyyen xususiyyetlere malikdir. Cox teessuf ki, Asura qiyamInIn xususiyyeti de ciddi tehriflere me`ruz qalaraq be`zen hakimiyyet davasI, be`zen de facie kimi deyerlendirilir. Halbuki, Imam Huseyn (e) herekatInI bu cur qiymetlendirmek temelinden duzgun deyil. Asura qiyamI oz daxilinde tarixyuklu ehemiyyet dasIdIqI, ders veren sehnelerle bol olduqu ucun ikili xaraktere malikdir. Bu herekat bir terefden rusvaycIlIq hesab olunan cinayetlerle dolu faciedirse, diger terefden iftixar oyadan ve mubarizlik hissini alovlandIran bir hadisedir. Yezid, Ibn Ziyad, Sumr kimi canilerin hereketleri tarix sehifesinde az rast gelinen hadiselerdendir. Lakin bununla yanasI, Imam Huseynle (e) terefdarlarInIn gosterdikleri sucaet ve deyanet tarixe ders verecek qeder guce malikdir. Basqa sozle desek, Kerbela personajlarI (her iki teref) Qur`anIn asaqIdakI ayesinin mezmununu bariz sekilde ozunde eks etdirir: “O zaman ki, Rebbin meleklere dedi: Men yer uzunde ozume xelife yaradacaqam (canisin)”. Melekler dediler: “Ilahi, Sen yerde fesad toredecek ve qan tokecek bir mexluqmu yaradacaqsan?!” (“Beqere” suresi, aye 30). YuxarIdakI ayede Imam Huseynin kim, Yezid ve onun terefdarlarInIn kim olduqu aydIn gorunur. Imam Huseyn haqqInda bu vaxtlara kimi yaradIlmIs “yazIq” simasI, Kerbela hadisesine verilen “facie” adI eslinde duzgun deyil. Imam Huseyn (e) herekatI mehv olmaqla uzbeuz qalmIs Islam dinini, yolundan azmIs insanlarI xilas etdi. O subut etdi ki, haqq-edaleti berpa etmek ucun minlerle qosun deyil, Allaha inam, cesaret ve mubarizlik lazImdIr... YazInI Imam Huseynin (e) ziyaretnamesinden goturulen kelamlarla tamamlayaq: “Sehadet verirem ki, sen namazI dirceldib zekat verirdin. InsanlarI yaxsI emellere caqIrIb, pis islerden cekindirirdin. Sen Allah yolunda cihad etdin ve cihadIn haqqInI yerine yetirdin”.

Nazirler Kabinetindeki menbelerden elde olunan me`lumata gore, Azerbaycan vetendasInIn ilk sexsiyyet vesiqesinin olke prezidenti Heyder Eliyeve teqdim olunmasI planlasdIrIlIr.
Menbe bildirir ki, bu meqsedle tenteneli sekilde teqdimetme merasiminin kecirileceyi gozlenilir. Merasimin ne vaxt kecirileceyi ile baqlI menbe deyir ki, bu hadise sexsiyyet vesiqelerinin ehaliye paylanmasIna baslanmasIndan sonra da ola biler. Ilkin me`lumatlara gore, bu tarix en tezi aprel ve iyun aylarIna dusur.

YaxIn vaxtlarda Turkiyeden Azerbaycana qoyun ve mal etinin idxalIna qoyulmus qadaqa goturule biler. Bu barede Ticaret Nazirliyindeki menbelerden elde edilen me`lumatda bildirilir ki, oten ilin mart ayInda Turkiyede askar edilmis dabaq xesteliyi ile elaqedar sozugeden dovletden Azerbaycana et ve et mehsullarInIn getirilmesine resmi qaydada icaze verilmedi. AzerbaycanIn da uzv olduqu Beynelxalq Epizootik Buronun qoyduqu qaydalara esasen qadaqa xestelik askar olunan andan 12 ay muddetinde quvvede ola biler.
Ticaret Nazirliyindeki menbenin sozlerine gore, turk is adamlarI sozugeden qadaqanIn aradan qaldIrIlmasI meqsedile Ticaret Nazirliyine muraciet edibler. Bundan basqa, sozugeden mesele Azerbaycan-Turkiye iqtisadi komissiyasInIn sonuncu iclasInda da qaldIrIlIb. Gozlenilir ki, qadaqa yaxIn vaxtlarda goturulecek. Halbuki Beynelxalq Epizootik Buronun qanunlarIna gore, qadaqa 12 ayIn tamamInda aradan qaldIrIlmalIdIr. Qeyd edek ki, hal-hazIrda bele qadaqa mal-qara arasInda infeksion xestelikler askar edilmis 40 olkeye samil edilib. Menbe bildirir ki, Azerbaycan beynelxalq qaydalara deqiq emel edir, respublikanIn gomruk xidmeti ise sozugeden olkelerden memlekete getirilen et ve et mehsullarIna ciddi nezaret etmekdedir. Bildirek ki, Turkiyeden et (toyuq eti istisna olmaqla) getirilmesine qadaqanIn qoyulmasInadek sozugeden dovletden olkemize 1999-cu ilde 6 min 300 dollarlIq 18 ton 100 kiloqram mal eti idxal edilib. Ekspertler hesab edirler ki, Azerbaycan terefi qadaqanI goturse bele, bu, Turkiyeden respublikaya et axInI yaratmayacaq. Cunki Turkiyede bir kiloqram mal etinin deyeri 6-8 dollar, AzerbaycanIn daxili bazarInda ise cemi 2,5-3 dollar intervalIndadIr.

Dovlet emlakI naziri Ferhad Eliyevin sozlerine gore, ozellesdirme paylarInIn dovriyye muddetinin uzadIlmasI ile baqlI mesele 2001-ci ilin sonuna kimi hell olunacaq. Nazirin fikrince, qanuna uyqun olaraq, ceklerin bir hissesi istifade edilmemis qalarsa, olke prezidenti ozellesdirme paylarInIn muddetini artIra da biler, artIrmaya da. HazIrda ise dovriyyeden ceklerin 15,2 faizi cIxarIlIb.
Ozellesdirmenin gedisinde ceklerden hansI formada istifade edileceyine gelince ise Ferhad Eliyev bildirir ki, ozellesdirme haqqInda II dovlet proqramIna esasen ceklerden kicik muessiselerin ozellesdirilmesinde, hemcinin emek kollektivinin orta ve iri muessiselerin aksiyalarInI guzestli sekilde elde etmesinde ve ixtisaslasdIrIlmIs cek herraclarInda istifade ede bilerler. Bundan elave ferdi layiheler uzre ozellesdirilecek muessiselerin sehmlerinin mueyyen hissesi ixtisaslasdIrIlmIs cek auksionlarIna cIxarIlacaq. XatIrladaq ki, ozellesdirme paylarInIn dovriyye muddeti 2002-ci il yanvarIn 1-de bitir.

Azerbaycan Elmler AkademiyasInIn Arxeologiya ve Etnoqrafiya InstitutundakI menbelerden elde etdiyimiz me`lumata gore, sozugeden elmi tedqiqat ocaqI Rabite Nazirliyinin “Aztelekom” Istehsalat Birliyine qarsI Iqtisad Mehkemesinde 470 milyon manatlIq iddia ireli surub. Iqtisad Mehkemesinin qerarIna esasen “Aztelekom” IB instituta 50 milyon manat kompensasiya odemelidir.
Lakin institutdakI menbeler deyirler ki, BM vesaiti odemekden boyun qacIrIr. Menbenin sozlerine gore, her sey ondan baslayIb ki, Trans-Asiya-Avropa optik kabelinin cekilisi zamanI Rabite Nazirliyi sozugeden institutla muqavile baqlamayIb. InstitutdakI menbenin sozlerine gore, neticede kabelin cekilisi zamanI AzerbaycanIn arxeoloji qazIntIlarIna boyuk ziyan deyib. Bele ki, CelilabadIn “Goytepe” kurqanI, Salyanda (“QIrxcIraq”) ve Goycayda (“Qarabaqqal”) yerlesen orta esrlere aid qedim seherlerin qalIqlarI daqIdIlIb. Meseleni deqiqlesdirmek ucun Rabite Nazirliyinin metbuat xidmeti ile elaqe saxladIq. Metbuat xidmetinin rehberi Musfiq Emirov bildirdi ki, onda bu barede me`lumat yoxdur.