Dunen Rusiya prezidenti Vladimir Putin Cenubi Koreya RespublikasIna resmi seferini basa catdIrIb. Putin dovlet bascIsI Kim De Cjunla ve olkenin diger resmi sexsleri ile gorusler kecirib, parlament qarsIsInda cIxIs edib. Bir sIra vacib muqavileler imzalanIb. OnlarIn esas hissesi sIrf iqtisadi xarakter dasIsa da, silah satIsI meselelerinde butun dunyanI heyretlendiren Rusiya prezidentinin son seferi siyasi dairelerde genis muzakire olunmaqa baslayIb. Vladimir Putin Cenubi Koreya parlamentinde deputatlar qarsIsInda cIxIs ederek regionda bas veren hadiselere, xususen de Cenubi ve Simali KoreyanIn birlesdirilmesi meselesine munasibetde olkesinin tutduqu movqeyi bes prinsiple ifade edib. Putinin desteklediyi birinci prinsipe gore, Koreya yarImadasInda sulh prosesi kenar dovletlerin mudaxilesi olmadan heyata kecirilmelidir. Kifayet qeder sulh, meramlI teklife benzese de, eslinde bes tezisin seslendirilmesinin ozu birinci prinsipi pozur. Burada ABS-In regiona feal mudaxilesinden doqan qIsqanclIqI gormemek mumkun deyil. Moskva anlamamIs deyil ki, ABS “boyuk birlesme”nin heyata kecirilmesi isinde RusiyanI qabaqlayIr. Hetta bir nece ay bundan evvel ABS prezidenti adInI tehlukeli dovletler siyahIsIna saldIqI Simali Koreyaya sefer de etmisdi. Yerli musahidecilerin fikrince, indi simallIlar ABS-a Rusiyadan daha cox umid besleyirler. Koreya parlamentinin tribunasIndan seslendirilen ikinci prinsipe gore, “butun meseleler yalnIz sulh yolu ile nizamlanmalIdIr”. Bu muddeanI ise her seyden once Putinin Koreyaya getirdiyi silah muqavileleri pozur. Bele ki, Rusiya prezidenti Koreyada 700 milyon dollarlIq silah sovdelesmesine imza atIb. Rusiya en yaxIn aylardan baslayaraq Cenubi Koreyaya T-90 tanklarI ixrac etmeye baslayacaq. Helelik hansI silahdan ne qeder satIldIqI haqda deqiq me`lumatlar verilmir. Belli olan budur ki, RusiyanIn silah ixracI bazarInda ozune mexsus yer tutan muasir tanklarIn her birinin qiymeti 2 milyon dollara yaxIndIr. Amma Putin Moskvaya 700 milyonluq vesait apara bilmeyecek. Deyesen, odenisin bir hissesi RusiyanIn Koreyaya olan borclarI ile evezlenecek. XatIrladaq ki, 1991-ci ilde Cenubi KoreyanIn 10 bankI Rusiyaya 1 milyard dollarlIq kredit vermisdi. Indi hemin mebleq faizle birlikde teqriben 1,7 milyarda catIb. Bu heftenin evvelinde Koreya Inkisaf BankI RusiyanIn borclarIndan 100 milyon dollarIn verilmesi ucun te`yin edilmis son muddetin yeniden te’xire salInmasI teklifini redd etmisdi. BankIn numayendesi, Koreya hokumetinin verdiyi yazIlI te’minatI ve kreditin 90 faizinin odeneceyi haqda teehhudu kreditin qaytarIlmasI mohletinin artIrIlmasI ucun vacib sert kimi qoyub. Ona gore de bu defe prezident Putinin getirdiyi silah muqavilelerinin 700 milyon dollarInIn yalnIz 50 faizi Koreya hokumeti terefinden odenecek. Qalan hisse RusiyanIn borclarIna verilecek. Rusiya terefi Koreya yarImadasInIn nuvesiz mekan olmasIna maraqInI xususile qabardIr. Guman etmek olar ki, Rusiya “nuvesiz Koreya” ideyasInI bu meseleye tam ciddiyyeti ile girismis ABS-In Milli Raketden Mudafie PlanIna (MRMP) mane olmaq ucun destekleyir. Me’lum olduqu kimi, ABS Simali KoreyanIn 2005-ci iledek ucus radiusu bir nece min kilometre catacaq raketler hazIrlaya bileceyinden ehtiyatlanIr. MRMP ise bele dovletlerin yaxInlIqInda xususi muhafize sistemleri ile techiz edilmis bazalarIn yaradIlmasInI nezerde tutur. Demek, Rusiya “nuvesiz Koreya” deyende MRMP-siz regionu nezerde tutur. Vladimir Putin deyib ki, Rusiya vahid Koreya dovletinin yaradIlmasI ideyasInI destekleyir. Bununla bele, bas verenler deyilenlerin eksini ferz etmeye imkan verir. Me’lum olduqu kimi, birlesme daha cox Cenubi KoreyanIn tutduqu xarici ve daxili siyaset kursunun diqteleri altInda bas tuta biler. Mehz olkenin bu hissesi Simal bolumunun bazar munasibetlerine, demokratik cemiyyete inteqrasiyasInI heyata kecirecek qeder qudretlidir. Eger sulh prosesleri bu yonde davam etse, kecid prosesi mehz Cenubi KoreyanIn desteklediyi proqramIn yedeyinde davam edecek. Ona gore de Putinin helelik konturlarI deqiq cIzIlmamIs “boyuk birlesme” haqqInda dedikleri o qeder de semimi gorunmur. Muzakireye cIxarIlan esas meselelerden biri de Transkoreya ve Transsib demir yolu magistrallarInI birlesdirilmesi ideyasIdIr. Bu xett Cenubi Koreya mehsullarInIn Avropaya catdIrIlmasI isini zaman ve qiymet baxImIndan yeni musteviye qaldIra biler. Ilk baxIsdan burada KoreyanIn daha cox qazanacaqI zenn edilse de, Rusiya demir yolu xetlerinin birlesdirilmesinin esas maliyye aqIrlIqInI oz uzerine goturmeye hazIrdIr. Her halda RusiyanIn udacaqI seyler de az deyil. Moskva muxtelif dovletlerin erazisini qet etmekle bir nece gomruk suzgecinden kecen mehsullara sabit kecid mekanI yaratmaq isteyir. Gorunur, Cenubi Koreya prezidenti Kim De Cjunun alternativ layiheni “demir ipek yolu” planI adlandIrmasI da tesadufi deyil. Dunen gece Rusiya prezidenti Koreya seferini basa vuraraq bu defe Vyetnama yola dusub. Olkelerin yeni tarixinde ilk resmi sefer sayIlan bu tedbirde Rusiya ve Koreya arasInda strateji muttefiqlik haqqInda muqavile imzalanacaq.

Son gunler Mars planetinde heyat nisanelerinin olub-olmamasI ile baqlI mubahiseler yeni vus’et alIb. Bu mubahiselerin obyekti yene de Mars menseli meteoritle baqlIdIr. XatIrladaq ki, AmerikanIn NASA Aerokosmik Agentliyinin elmi emekdaslarI 1996-cI ilde meteoriti tedqiq ederken onun terkibinde besit bakteriyalar askar etdiklerini xeber vermisdiler. Ancaq hemin dovrde teqdim edilen subut-deliller inandIrIcI deyildi. Bu gunlerde ABS, Almaniya ve Ispaniya alimlerinden ibaret qrup hemin nezeriyyeni isbat etmeye calIsaraq, yeni versiyalar teqdim edibler. NASA emekdasI doktor Fridmana gore, hemin meteoritin terkibindeki bakteriyalar Mars menselidir. Ancaq bununla bele, Britaniya ekspertleri yeni ehtimallarIn doqruluquna subhe ile yanasIrlar. Mubahiseye sebeb ise 1996-cI ilde Antarktidada tapIlan meteoritin terkibindeki kristal hisseciklerdir. Alimler qrupu bele hesab edir ki, hemin kristallar yeretrafI maqnit sahesinde yerlesen besit mikroorqanizmlerin - bakteriyalarIn heyat fealiyyeti neticesinde yaranIb. Diger terefden de terkibinde kristallar olan meteoritin Yere Marsdan ucub geldiyinden alimler bu qerara gelibler, ne vaxtsa “qIrmIzI planetde”de heyat qabiliyyetli bakteriyalar movcud olub. 2003-cu ilde Mars sethine “Beagle 2” kosmik aparatInI endirmeyi planlasdIran britaniyalI professor Kolin Pilincer NASA-nIn hesabatInIn diqqetcekici olduqunu bildirse de, alimlerin ireli surduyu versiyanI cox zeif sayIr. Bir terefden de alimlerin be`zileri hesab edirler ki, meteoritdeki bakteriyalar onun Yere dusmesinden sonra da yarana bilerdi. Be’zi alimler ise bu fikirdedirler ki, NASA ABS budcesinden aldIqI milyardlarla dollarlIq vesaitin havaya sovrulduqunu ort-basdIr etmek ucun mutemadi olaraq dolasIq delillerle cIxIs edir. Qeyd edek ki, 1984-cu ilde Antarktidada tapIlaraq ALN84001 elmi adI verilmis meteoritin Marsdan dusduyu 1993-cu ilde subut edilib.

Almaniya Federativ RespublikasInIn aileler uzre naziri Kristin Berqman olkenin genc nesli arasInda intisar tapan saq ifrat ekstremist ehval-ruhiyyesi ile mubarize proqramInI acIqlayIb. AFR hokumeti proqramIn heyata kecirilmesi ucun bu il 65 milyon marka ayIrmaqI planlasdIrIr. Maariflendirici proqramlardan savayI, dovlet rasizm ve neonasizmle yerinde mubarize aparan teskilatlarI ve layiheleri de maliyyelesdirmeyi ohdesine goturub. BerqmanIn sozlerine gore, bu meselede olkenin serq torpaqlarIna xususi diqqet verilecek.