|
|
|
| 03 Mart, 2001. Senbe|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Kucma teklenir
Vasinqton nufuzunu qorumaq namine
sosialistlerle de danIsIqa gede biler |
Ukraynada prezident Kucma eleyhine yonelmis herekatIn novbeti aksiyasI olkenin guc strukturlarInIn mudaxilesi ile daqIdIlIb. PaytaxtIn merkezi meydanInda muxalifetin qurduqu cadIrlar zorla goturulub. Mitinq istirakcIlarIndan 40 neferi hebs edilib. Bu defe beynelxalq ictimaiyyet hadiselere munasibetini daha sert beyanatlarla bildirib.
Beynelxalq maliyyeci Corc Soros Britaniyada nesr edilen “Financial Times” qezetine verdiyi musahibede Leonid KucmanI iste’faya getmeye caqIrIb. Soros Qerbi de Ukraynada bas veren hadiselere diqqetle yanasmaqa ve KucmanIn hereketlerini pislemeye caqIrIb. Sorosun fikrince, Ukraynada ictimaiyyet musteqil jurnalist Qonqadzenin oldurulmesi ile baqlI heqiqeti bilmek isteyir ve Kucma biteref tehqiqatIn aparIlmasIna mane olmamalIdIr. Meshur maliyyeci deyib: “Cenab Kucma UkraynanIn mucteqil dovlet kimi qorunmasInI isteyirse, oz hereketlerine gore cavab vermeli ve istintaqIn basa catmasInadek selahiyyetlerini bas nazire vermelidir”.
Sorosun cIxIsI Kucma eleyhine Qerb kampaniyasInIn “qaranqusu” ola biler. Her halda bu vaxtadek verilen beyanatlarIn hec birinde muellifler Ukrayna muxalifetine bele himaye gostere bilmeyib. Bu vaxtadek hec bir siyasi daire ve ya qeyri-hokumet teskilatI Ukrayna prezidentine “vezifeden gedin” kimi erkyana meslehet vermeyib.
Ukrayna muxalifetinin liderlerinden biri, hazIrda bu olkenin siyasi kluarlarInda en cox muzakire edilen “Kucmaqeyt”in esas ilhamvericisi ve carcIsI Aleksandr Morozun ABS-a seferi de xususi maraq doqurur. Be’zi musahideciler bele hesab edirler ki, Morozun ABS-a getmesi daha cox Leonid KucmanIn “deyirmanIna su tokur”. Bele ki, bundan sonra “destruktiv muxalifetin xaricden destek almasI” haqqInda iddialarI “esaslandIrmaq” ucun toplanan “faktlar”In sIrasIna daha bir aksessuar elave edilecek. Eslinde ise Morozun ABS seferinin neticeleri haqqInda deqiq re’y vermek bir qeder tezdir. Moroz olke parlamentinde sosialist fraksiyasIna bascIlIq edir. “KucmasIz Ukrayna” herekatInda da onemli rol oynayan Moroz, ola biler ki, ABS-dan divident umur. Cox guman ki, ukraynalI muxalifetci bele bir ve’di sifahi sekilde de olsa, alIb. Indi ABS ucun esas olan budur ki, sosialistlerin hakimiyyete gelmesi halInda bu prosesin Ukrayna, Serqi Avropa ve umumilikde regiona, habele ABS-In yerli maraqlarIna ne kimi te’sir gostere bileceyini aydInlasdIrsIn. Her halda Rusiya kimi dovletin qonsuluqunda ABS-In maraqlarInIn gizlendiyi bir dovletde indiki rejimle en guclu muxalifet teskil eden quvvenin sosialistlerden ibaret olmasI Vasinqtonu qayqIlandIrmaya bilmez. KucmanIn iste’fasI reallassa, hakimiyyete gelmeye en cox sanslI namized mehz Moroz olacaq. Eger bu iste’fa “KucmasIz Ukrayna” herekatInIn ardIcIl muqavimeti neticesinde bas tutsa, bu, Morozun hakimiyyete geden yolunu yalnIz hamarlasdIra biler, en azI ona gore ki, bu herekatda ondan nufuzlu siyasi fiqur yoxdur. Indi ABS oz secimini etmelidir. Indiki halda KucmanI desteklemek get-gede cetinlesir. En yaxIn zamanlaradek ABS Kucma ile muxalifet arasInda bas verenlere goz yummaqla eslinde birincini destekleyirdi. Hele bir nece gun bundan evvel prezident Bus bas verenleri “demokratiyaya geden uzun yolun muveqqeti cetinlikleri” adlandIrmIs, sabitliye nail olmaqIn mumkunluyune inandIqInI bildirmisdi. Bundan sonra ise daha cox KucmanI endiselendirecek beyanatlar gelir. Gah Federal Tehqiqat Burosu (FTB) Qonqadze meselesini ozu arasdIracaqInI bildirir, gah da ABS Ukraynaya ayrIlacaq kreditlerin hecminin bu olkede bas veren hadiselerden esaslI suretde asIlI olacaqInI dile getirir. Mehz ABS cume axsamI gunu hebs edilen 40 neferin azadlIqa buraxIlmasInI teleb edib ve buna nail olub. Yeri gelmisken, Kucma Qonqadze meselesinin FTB terefinden arasdIrIlmasIna razIlIq vermeli olub. Deyilenleri umumilesdirerek bele neticeye gelmek olar ki, Ukraynada bas verenler ABS-In KucmanI mudafie etmesine get-gede daha az imkan verir. ABS en azI ozunun nufuzunu qorumaq namine emekdaslIq ucun yeni quvveler aramalIdIr. Helelik muxalifet dusergesinde sosialistlerden daha gozegelimli quvve yoxdur. Bele veziyyetde onlarla dil tapmaq coxlarIna qeyri-mumkun gorunse de, ABS UkraynadakI quvveler nisbeti, hazIrkI reallIq ile hesablasmalIdIr. Her halda Morozun Rusiya terefinden desteklenmemesi ABS-In xeyrine isleyen ilk amil sayIla biler.
Tekce Vasinqton deyil, umumilikde butun Qerb dunyasI Ukrayna sosialistleri ile emekdaslIq ede biler. Amma bunun ucun demokratik te’sisatlarIn guclendirilmesi vacib olacaq. Guman etmek olar ki, Qerb Ukraynaya lazIm olan maliyye desteyini ve’d etse, “sosializm xofu”nu arIn-arxayIn defn ede biler. Bu isde ABS-dan da cox sey asIlIdIr. Me’lum olduqu kimi, ABS xarici yardImInIn hecmine gore Ukrayna tekce MDB mekanInda deyil, butun dunyada ilk yerlerden birini tutur. Kucma ozunun siyasi hakimiyyetini qorumaq ucun bu amilden yeterince faydalanIb. Buna gore de Morozun ABS-a seferinin neticelerinden cox sey, hetta KucmanIn iste’fasInI da gozlemek olar.
Pentaqon resmilerinin son acIqlamalarIna gore, bu qurumun herbi ekspertleri yeni silah novu uzerinde apardIqlarI isi yaxIn gunlerde basa catdIrIblar.
Yeni silah novunun zahiri gorunusu ve texniki gostericileri haqqInda etraflI me`lumat verilmese de, onun is prinsipinin elektromaqnit sualarInI daqItmasIna esaslandIqI deyilir. ABS herbi mutexessislerinin ilkin me`lumatlarIndan bele netice cIxarmaq olar ki, yeni silahIn esas vezifesi guclu elektromaqnit impulslarI vasitesile dusmene te’sir gostermekden ibaretdir. Elektromaqnit impulslarI potensial reqibin esgerleri arasInda xosagelmez elametlerin meydana cIxmasIna sebeb olacaq. Meselen, bu silahdan axan elektromaqnit sualarInIn te’sirine me’ruz qalan esgere ele gelecekdir ki, onun derisi alIsIb-yanIr. Pentaqonda bele guman edirler ki, hemin silah vasitesile reqibin movqelerinde caxnasma yaratmaq mumkundur. Senedde daha sonra deyilir ki, “sua seli yaradacaq hemin qurqu qeder kicikdir ki, onu hetta adi herbi cipde bele yerlesdirmek mumkundur. Daha sonra deyilir ki, yeni silah ABS silahlI quvvelerinin motoatIcI, herbi hava quvveleri, habele deniz piyadalarI hisselerinde sInaqdan cIxarIlIb. Sekilde yeni silahIn sIzan mexfi materiallar esasInda cIzIlan tesviri verilib.
Boyuk Britaniya hokumetinin daxili siyaset meseleleri uzre katibi Cek Stro London hokumetinin terrorizimle mubarize haqqInda yeni qanununa uyqun olaraq fealiyyeti Birlesmis KrallIqIn erazisinde qanunsuz e`lan edilen teskilatlarIn siyahIsInI acIqlayIb.
SiyahIda 21 qruplasmanIn adI cekilir. Buraya “El-Qayda”, “El-Cihad”, “El-Camaat”, “El-Islamiyye”, “GSPC”, Edene Islam Ordusu, “Hizbullah”, “Hemas”, “Felestin Islam CihadI”, “Ebu NidalIn qrupu” kimi radikal islam temayullu qruplasmalar daxildir. SiyahIda hemcinin hind menseli - Sinqhlerin Beynelxalq Gencler FederasiyasI, “Babbar Halsa” teskilatInIn, Kesmir separatcIlarIna mexsus “Herekate Mocahedin”, “Mehemmedin ordusu” qruplasmalarInIn, Sri-LankanIn simalInda separatcI emelleri ile tanInmIs “Tamil Ilam AzadlIq Pelengleri” qruplasmasInIn, Turkiye erazisinde cox qanlar axItmIs Kurd Isci PartiyasInIn, “Euskadi Ta Askatasuna” (qIsaca - ETA; bask separatizmi) kimi ifrat separatcI birlesmelerin adlarI sadalanIr. SiyahIda Inqilabi Xalq AzadlIq Cebhesi (Turkiyede son dustaq qiyamlarInIn teskilatcIsI, sol temayullu qruplasma), “17 noyabr inqilabI teskilatI (yunan ekstremist qruplasmasI), “Mocahedin-e xelq” (esas merkezi Baqdadda olan Iran muxalifetci teskilatI) qurumlarInIn da adlarI var.
Cin hokumetinin dunen seher cIxardIqI qerarla Britaniyadan et mehsullarInIn getirilmesine tam qadaqa qoyulub.
Britaniya fermalarInda beslenen mal-qara arasInda dabaq xesteliyinin askar edilmesi ve bu yoluxucu azarIn qalan Avropa olkelerinde de yayIlmasI tehlukesi Pekin hokumetini bu qeti addImI atmaqa vadar edib. XatIrladaq ki, Ingilterenin ozunde xesteliyin dasIyIcIlarI olan et mehsullarInIn mehv edilmesine baslanIlIb. Cinin idxal-ixrac meseleleri uzre dovlet xidmetinin metbuat katibi Anarxua Tszilham hemin qadaqanIn cume axsamIndan quvveye mindirdiyini e`lan edib.
Dunen seher YaponiyanIn dord aparIcI partiyasInin liderleri birge iclas kecirerek, olkenin indiki bas naziri Yosiro Moriye e’timadsIzlIq barede beyanata imza atmaq haqqInda razIlasmaya gelib.
Bu razIlasmanIn simvolik ve deklarativ xarakter dasIdIqI xeber verilse de, musahidecilerin fikrince, parlamentde azlIqda olan muxalifet partiyalarInIn bu hereketi hakim partiya uzvlerini (sohbet hetta Morinin mensub olduqu Liberal Demokrat PartiyasInIn rehberliyinden gedir) olkede son aylar populyarlIqInI itiren bas naziri oz kursusunden asIrmaqa sovq ede biler. Bu arada me’lum olub ki, hakim koalisiyaya daxil olan “New Komeito” partiyasI bas nazire e’timadsIzlIq gosterilmesi ile baqlI oz movqeyini acIqlayIb. Bu partiyanIn basbilenleri muxalifetin son addImInI qetiyyetle pisleyibler.
Efqan talibleri herekatIn lideri molla Mehammed Omerin butperestliyin remzleri hesab edilen heykellerin daqIdIlmasI haqqInda fermanInI yerine yetirmeye baslayIblar.
Dini abidelerin daqIldIlmasIna das qayalarIn uzerinde yonularaq duzeldilmis Budda heykellerinden baslanIlIb. Kabilden verilen xeberde deyilir ki, abidelerin daqIdIlmasI ucun tanklar ve raketler de daxil olmaqla butun mumkun vasitelerden istifade edilir. Taliban herekatInIn bu addImI butun dunyada genis eks-seda doqurub. Bas verenleri vandalizm aktI adlandIran YUNESKO islam dovletlerine muraciet ederek talibleri bu hereketden cekindirmek ucun onlara te’sir gostermeye caqIrIb. Tibet buddistlerinin bascIsI Dalay-Lama ve Ťindistan hokumeti, elece de Rusiya bu hadiselerden berk narahat olduqunu bildirib. Ancaq talibler xaricden gelen caqIrIslara mehel qoymurlar. Abidelerin daqIdIlmasI esasen Kabil, Celilabad, Ťerat, Qendehar, Qazni ve Bamiyanda kecirilir. Dunya tarixcileri ve arxeoloqlarI EfqanIstanda bas verenlerden dehsete gelibler. Buddizm dovrune aid olan en sanballI abideler olkenin merkezinde yerlesen Bamiyan seherindedir. Bu abideler her biri 53 metr hundurluyunde olan iki neheng Budda fiqurlarIdIr. Onlardan biri 1998-ci ilde raketle qismen zedelenmisdir.
Amerika Aerokosmik Agentliyi (NASA) X-33 suborbital kosmik gemisinin hazIrlanmasI proqramInIn dayandIrIlmasI haqqInda xeber verib.
Qeyd edek ki, son 5 il erzinde bu proqramIn heyata kecirlmesi ucun NASA ne az, ne cox - 1,Z milyard dollar vesait xercleyib. Ancaq sonradan bu proqrama ayrIlan maliyye vesaitlerinin azaldIldIqInI nezere alan NASA rehberliyi bu iddialI layihenin heyata kecirilmesini dayandIrmalI oldu.
|