Makedoniya ile Kosovonun serhedinde alban doyusculeri ile Makedoniya tehlukesizlik quvveleri arasInda yeni munaqiseler qeyde alInIb. Hadiseler Makedoniya hokumetinin se’ylerine ve beynelxalq ictimaiyyetin narahatlIqIna reqmen durmadan gerginlesmekde davam edir. Bu hefte Makedoniya prezidenti Boris Traykovski olke parlamentinde cIxIs ederek olkesine edilecek istenilen hucumun qarsIsInI qetiyyetle almaq iqtidarInda olduqunu bildirib. Prezident deyib ki, Makedoniyada terrorizme ve ekstremizme yer yoxdur. Makedoniya prezidenti oz cIxIsInda NATO himayesi altInda fealiyyet gosteren beynelxalq KFOR quvvelerini Kosovodan gelen tehlukenin qarsIsInI ala bilmemekde ittiham edib. HazIrkI serhed munaqisesinin yeni gerginlik kesb etmesinin sebebleri birme’nalI sekilde yozulmur. Makedoniya hakimiyyet dairelerinin fikrince, burada Kosovo erazisinde fealiyyet gosteren Milli AzadlIq HerekatI quvvelerinden basqa kimsenin adI hallanmamalIdIr. Makedoniya hokumetinin fikrince, separatcIlarIn esas meqsedi olkenin albanlar yasayan hissesinin musteqilliyine nail olmaqdIr. XatIrladaq ki, artIq iki teskilat bele bir niyyetde olduqunu dile getirib. Resmi Skopye serhed munaqisesinin zaman kecdikce iri miqyaslI herbi emeliyyatlara kece bileceyinden ehtiyatlanIr. MakedoniyanIn 4,3 milyonluq ehalisinin ucde birinin etnik albanlardan ibaret olduqunu nezere alsaq, tehlukenin boyukluyu haqda mueyyen tesevvur yaranar. XatIrladaq ki, MakedoniyanIn paytaxtI Skopye seheri Kosovo ile serhedin 15 kilometrliyinde yerlesir. Basqa bir mulahizeye gore, serhed qarsIdurmasInIn yeniden alovlanmasI bu defe olkedaxili sabitliye nail olmaq isteyen hakimiyyetin emelleri neticesinde bas tuta bilerdi. Bele ki, Makedoniyada olke ehalisinin hakimiyyete gosterdiyi e’timad durmadan azalIr. Buna sebeb ise muxalifetcilerin ve ya onlarla baqlIlIqI olan adamlarIn telefon danIsIqlarInIn gizli olaraq dinlenilmesi qalmaqalIdIr. Ona gore de yerli musahideciler bele bir ehtimal ireli sururler ki, hakimiyyet ictimaiyyetin diqqetini basqa saheye yoneltmek ucun serhed hadiselerini bilerekden toretmisdir. Siyasetden tamamile uzaq olan basqa bir gumana gore, siqaret qacaqmalcIlIqInda yeni nufuz muharibesine girismis alban ve Makedoniya mafiyalarI son serhed qarsIdurmasInIn esas baisleridir. Amma Qerb dairlerinin hadiselere ciddi mudaxilesi, habele Makedoniya prezidentinin beyanatlarI bele dusunmeye esas verir ki, hadiselerin sebebini qeyri-siyasi sahelerde aramaq o qeder de duzgun deyil. Bu gunlerde NATO rehberliyi bildirib ki, MakedoniyanIn serhedinde texribatla mesqul olan alban doyusculerine qarsI birge emeliyyat tedbirlerini heyata kecirmek ucun Yuqoslaviya herbiyyesi ile emekdaslIqa hazIrdIr. NATO katibi Corc Robertson deyib: “Biz Makedoniya ve Kosovo arasIndakI bufer zonasIna Yuqoslaviya qosunlarInIn yeridilmesi ideyasIna umidle baxIrIq. Biz Kosovo bolgesinin MakedoniyanIn simalInda veziyyeti gerginlesdirmeye calIsan quvvelerin bazasIna cevrilmesine yol vermeyeceyik”. Eslinde Corc Robersonun beyanatI serhed hadiselerinin bas vermesi sebeblerinden daha cox maraqla qarsIlanIr. Lap bu aylara qeder Yuqoslaviyaya bombalar yaqdIran, onun generallarInI beynelxalq tribunallara dartan Qerbin bu gun albanlara qarsI mubarizede Yuqoslaviya ile eyni cebheden vurusmaq istemesi teeccub doqurmaya bilmir. Guman etmek olar ki, butun bunlar Slabodan Milosevici Haaqa tribunalIna vere bileceyini dile getirmis Belqrada NATO-sayaqI tesekkur jestinin terkib hissesidir. Bundan sonra NATO, hemcinin onun esas hamisi ABS Yuqoslaviyaya munasibetde bir sIra yusaldIcI jestler numayis etdirecek. Her sey YuqoslaviyanIn bombalanmasI dovrunu xatIrladIr. Behaneler eynidir. O zaman Qerb dovletler arasInda xristian - qeyri-xristian ferqini qoymadIqInI, indi de Yuqoslaviyaya munasibetde xususi qerezinin olmamasInI isbata yetirmek isteyir. Beli, artIq Yuqoslaviya oz tarixi rolunu oynamIs sayIla biler. Indi novbe gozden dusmus diger dovletlere catIb. Indi de Qerb Yuqoslaviyaya munasibetde oten illerde tutduqu movqeyini ort-basdIr etmek kampaniyasIna baslayIr. Demek, bu defe de qurbanlar ola biler. Seksiz, yeni kampaniyanIn basInda ABS dayanIr. XatIrladaq ki, Kosovo ile serheddin pozulmasI KFOR suthmeramlIlarInIn gozleri qasIsInda bas verirdi. Ozu de alban separatcIlarInIn esas istinadgahI, onlarIn pozduqu serhed bolgelerinin hamIsI ABS sulhmeramlIlarInIn mesuliyyet zonasIna tesaduf edir. Gorunur, ekstremistlerin hereketlerine revac verilmesi planlI sekilde heyata kecirilirmis. Makedoniya hokumeti defelerle KFOR-a serhed patrulunu teskil etmek kimi xahislerle muraciet edib, lakin sulhmeramlIlar bunun onlarIn vezifelerine aid olmadIqInI bildiribler.

Cin ABS-In yeni adminstrasiyasIna xeberdarlIq ederek bu olkenin Tayvana qIrIcI teyyareler ve raketler satmasIna qarsI e’tiraz etdiyini bildirib. Tayvana hansI silahlarIn satalacaqIna Vasinqton aprel ayInda mueyyenlik getirecek. ABS-In 1979-cu ilde Tayvanla baqladIqI “Tayvanla munasibetler haqqInda” sazisinin muddealarIna gore, Vasinqton adanIn tehlukessizliyine te’minat vermelidir. Be’zi versiyalara gore, Tayvan ABS-dan “Aegis” tipli esmines ve “PAC-3” tipli raketden mudafie sistemleri almaqI planlasdIrIr. Pekinin fikrince, bu addIm bolgede cox kovrek olan siyasi sabitliye istenilen an zerbe endire biler. Cinin maliyye naziri ‚mumcin Xalq Numayendelerinin illik ssesiyasInda cIxIs ederek deyib ki, CXR-ni herbi xercleri olke budcesinin 17,7 faizini teskil edir ki, bu da texminen 17 milyard dollara beraberdir. Pekin olke herbiyyesine xercleyeceyi vesaiti son bes ilde ilbeil coxaltmaq niyyetindedir. ArtIrIlan vesait herbi qulluqcularIn emek haqqlarInIn artIrIlmasIna ve yeni silah-sursatIn alInmasIna yoneldilecek. Tayvan terefi ise bildirib ki, Cinin oz herbi xerclerini artIrmasI ada ve qonsu olkeler ucun tehluke menbeyidir. Hercend Cinin xarici isler naziri budceden herbi xerclerin artIrIlmasInIn Tayvana qarsI yonelmediyini beyan edib. Cin siyasileri bu fikirdedirler ki, son sovdelesme TayvanIn o qeder de boyuk olmayan ehalisinde merkezdenqacma meyllerini guclendirecek. Qerb musahidecilerinin fikrince, Cinin oznun mudafie xerclerini artIrmasI onun strateji doktrinasInda deyisikliye bir isaredir. Tayvanda yaranmIs yeni siyasi ab-hava ve HindistanIn ozunun yeni raketlerini yaratmasI Cinin oz strategiyasInda deyisikliye sebeb ola biler. Son 20 il erzinde Cin ozunun ordusunda herbi qulluqcularIn sayInI 4,2 milyon neferden 2,5 milyonadek azaltmIsdI.

Cinin Tszyansi eyaletinin Tanqu seherciyinde mektebde bas veren partlayIs neticesinde 41 nefer olub, 27 nefer aqIr yaralanIb. Ilkin versiyaya gore, partlayIs fisenglerin anbarInda bas verib. Ilkin arasdIrmalardan sonra me’lum olub ki, mektebin direktoru fiseng istehsalI ile mesqul olan gizli fabrik acaraq burada usaqlarI pulsuz isledirmis. PartlayIs ikimertebeli mekteb binasInI ucurub. HazIrda xilasetme desteleri ucmus bina qalIqlarInIn altIndan insan cesedlerini cIxarmaqla mesquldur. Son me’lumatlara gore, artIq 40 neferin cesedi yer altIndan cIxarIlIb.

YuqoslaviyanIn sabiq prezidenti Slobodan Milosevic onunla baqlI olaraq geden mehkeme istintaqI basa catan kimi hebs edilecek. Bu xeberi YuqoslaviyanIn VasinqtondakI yeni sefiri Milan Protic yayIb. ABS Konqresi yanInda fealiyyet gosteren Avropada Tehlukesizlik ve EmekdaslIq KomissiyasInIn dinlemelerinde istirak eden yuqoslaviyalI diplomat oz cIxIsInda bunlarI deyib: “Soz yox ki, bu is asan basa gelmeyecek. Ancaq buna baxmayaraq, biz bu addImI atmaq niyyetindeyik. Size tam te’minat verirem ki, bu isi martIn 31-dek heyata kecireceyik”. Daha sonra sozlerine davam eden sefir onu da deyib ki, eks-prezidentin hebsine huququ esas yaratmaq ucun kifayet qeder subut-delil elde etmek meqsedile onun olkesine daha nece gun vaxt lazImdIr.

Yaponiya herbi-deniz quvvelerinin leytenantI, RusiyanIn xeyrine casusluqda ittiham edilerek hebse alInan Siqexiro Xaqisaki 10 ay muddetine azadlIqdan mehrumetme cezasIna mehkum edilib. Tokio mehkemesinin hakimi Noriaki Yosimira muttehimin gunahkar olmasInI subut eden esaslI faktlarIn uze cIxarIldIqInI bildirib. Ancaq bununla bele oqlunun xesteliyi ile baqlI Xaqisakinin depressiya veziyyetinde olduqunu ve butun gunahlarInI konullu sekilde e’tiraf etdiyini nezere alan mehkeme casus haqqInda yungul ceza cIxarIb. XatIrladaq ki, Xaqisaki Yaponiya herbi deniz quvvelerine mexsus gemilerin turbinlerinin certyojunu RusiyanIn herbi attasesi Viktor Boqatenkova oturduyune gore hebs edilmisdi.

Boyuk BritaniyanIn 500-den artIq herbi qulluqcusu Norvecde kecirilmesi nezerde tutulan NATO herbi te’limlerine buraxIlmayIb. Hemin meseleye serh veren Boyuk Britaniya Mudafie Nazirliyinin numayendesi bunu hazIrda Ingilterede tuqyan eden dabaq xesteliyinin yayIla bilmek qorxusu ile izah edib. Buna baxmayaraq, Ingiltereye mexsus “Invincible” teyyare dasIyan herbi gemisinin teyyarecilerine NATO-nun bayraqI altInda kecirilen emeliyyatda istirak etmeye icaze verilib. Feqet ingilis teyyarecilerine Norvece mexsus hava limanlarIna enmek qeti qadaqan edilib.

Israilin sabiq bas naziri, bir nece il once bir yehudi telebesi terefinden qetle yetirilin Ishaq Rabinin qIzI, 50 yaslI Daliyya Rabin-Pelossof oten gun Ariyel Saron kabinetinde yer alIb. O, olkenin mudafie nazirinin muavini veifesini icra edecek. Saron vaxtile mehrum bas nazirle yaxIn dost olsa da, Daliyya ile onun arasInda ciddi fikir ayrIlIqI movcuddur. Rabin erazi meselesi ile baqlI problemin hellinde guzestli siyasetin terefdarI olduqu bir dovrde Saron Qezze bolgesi ile Iordan cayInIn qerb sahili erazilerinin Israilin tabeliyinde qalmasInda israr edirdi. Eslinde Rabinin siyasi xelefi Ehud Barak hesab edilirdi, hercend Daliyya Rabin-Pelossof Saronun oz sert movqeyinden el cekeceyine inanIr. Bu meseleye munasibetini bildiren Daliyye - “Arik doqrudan da deyisilib” - deyib.