- Fransa prezidenti Jak Sirak ucterefli Paris gorusunden sonra bu ilin sonunadek sulh muqavilesinin imzalanacaqIna guman etdiyini bildirib. Prezident Heyder Eliyev Paris gorusunun hec bir netice vermediyini beyan edib. ErmenistanIn xarici isler naziri Vardan Oskanyan ise bildirib ki, Paris danIsIqlarInda muhum irelileyis elde edilib. Bunlar ne demekdir?
- Prezident Heyder Eliyevin Fransadan geri donerken BakInIn Bine hava limanInda Paris gorusunde hec bir netice elde edilmemesi ile baqlI beyanatI reallIqI eks etdirir. ErmenistanIn DaqlIq QarabaqI Azerbaycandan qoparIb ozune birlesdirmek movqeyinden cIxIs etmesi Paris danIsIqlarInda netice elde olunmamasIna getirib cIxarIb. Ermenistan danIsIqlarda oz sert, qeyri-konstruktiv movqeyinden el cekmeyene qeder her hansI irelileyisden danIsmaq mumkun olmayacaq. Fransa prezidenti Jak SirakIn sozleri ise onun, sadece, xos bir arzusudur. Fransa munaqisenin tezlikle aradan qaldIrIlmasInI isteyir. HemkarIm Vardan OskanyanIn sozleri Ermenistanda daxili sabitliye te’minat vermek xarakteri dasIyan deklarativ bir beyanatdIr. Ermenistanda KoceryanIn apardIqI siyasetden narazIlIq get-gede artIr. Hetta bu gunlerde Ermenistan parlamentinin bir nece deputatI KoceryanIn iste’fasInI teleb edib, onun olkeni felakete suruklediyini bildirib. Ermenistanda reallIqI duzgun qiymetlendiren adamlar DaqlIq Qarabaq problemi hell olunmadan dircelise nail ola bilmeyeceklerini, emiqrasiyanIn getdikce daha da artacaqInI, ErmenistanIn regiondakI isqalcI dovlet imicinin regional emekdaslIq ve stabillik ucun daimi engel olacaqInI, hemin emekdaslIqdan kenarda bu olkenin hec bir geleceyinin olmayacaqInI yaxsI basa dusur.
- Azerbaycan terefi munaqisenin nizamlanmasInda kompromislerin mumkunluyunu bildirir. Kompromis deyende ne basa dusulmelidir?
- Bu, yalnIz AzerbaycanIn erazi butovluyunun te’min edilmesi daxilinde DQ-ya daha yuksek ozunuidare statusu verilmesi, DQ-nin Ermenistanla elaqelerinin harmonik inkisafI ucun serait yaradIlmasI, DQ-nin ermeni ehalisinin tehlukesizliyinin te’min edilmesi istiqametinde kompromisler ola biler. Prezident KoceryanIn ireli surduyu uc teleb - DQ-nin beraber subyektliliyi, DQ-nin anklav veziyyetinde olmamasI, DQ-nin tehlukesizliyine beynelxalq te’minat verilmesi - Azerbaycan ucun qebuledilmezdir. Helelik DQ de-fakto ermeniler terefinden isqal olunsa da, dunya birliyi bu torpaqlarI Azerbaycan RespublikasInIn erazisi kimi tanIyIr. Azerbaycan oz erazi butovluyunun te’min olunmasI ucun butun meqbul variantlardan istifade edecek.
- Azerbaycan Ermenistan-Azerbaycan munaqisesi ile baqlI bundan sonra siyasetini nece quracaq?
- Hesab edirik ki, danIsIqlarIn potensialI hele tukenmeyib, siyasi dialoqu mutleq davam etdirmek lazImdIr. DanIsIqlarda Azerbaycan haqlI teleblere esaslanan sert kurs goturmelidir. Paralel olaraq ordu quruculuquna, herbi vetenperverlik ruhunun yukseldilmesine, eqidesinden asIlI olmayaraq, olkemizin suverenliyi istiqametinde vetendaslarIn se’ylerinin birlesdirilmesine, iqtisadiyyatIn inkisafIna diqqet artIrIlmalIdIr. Beynelxalq ictimaiyyetle daha intensiv is aparIlmalIdIr. Biz munaqisenin hellinde qarsI terefden konstruktiv yanasma terzi gozleyirik. Ermenistan sulh isteyirse sulh, muharibe isteyirse, muharibe alacaq. ATET-in Minsk qrupunun tekliflerinin parlamentin muzakiresine cIxarIlmasI cemiyyetde DQ etrafIndakI munaqisenin helli ile baqlI fikirlerin yeniden aktuallasmasIna getirib cIxardI. Muzakireler gosterdi ki, be’zilerinin dusunduyu kimi, cemiyyet DQ problemine qetiyyen laqeyd deyil. Bir sIra siyasi partiyalar, ictimai teskilatlar munaqisenin nizamlanmasInda sulh yolunu desteklemekle yanasI, muharibe yolunu da istisna etmir. Prezident Heyder Eliyev de parlamentdeki cIxIsInda bildirdi ki, cemiyyetin ekseriyyeti mudafie ederse, munaqisenin muharibe yolu ile helli de istisna olunmur.
- Ermenistan DaqlIq Qarabaqa musteqillik verilmesini teleb edir. Bu teleb ATET-in munaqiseni aradan qaldIrmaq ucun yararlI qurum olmadIqInI bir daha tesdiq etmirmi?
- Azerbaycan 1992-ci ilde munaqisenin ATET cercivesinde helline razIlIq verib. Helelik Avropada bu tipli munaqiseleri nizamlayacaq basqa qurum olmadIqIndan ATET-in Minsk qrupunun xidmetinden yararlanmaq mecburiyyetindeyik. Parlament muzakirelerinde ATET-in Minsk qrupunun qenaetbexs fealiyyet gostermediyi, munaqisenin aradan qaldIrIlmasI ucun edaletli, qebul edilecek teklifler vermediyi done-done qeyd olunub. Bununla bele, hesab edirem ki, prezidentler arasInda dialoqu davam etdirmekle, ATET cercivesinde munaqisenin helli yollarInI axtarmaq bundan sonra da lazImdIr.
- ErmenistanIn beynelxalq normalara mehel qoymamasInIn beynelxalq teskilatlarIn, boyuk dovletlerin resmi Yerevana tezyiqine sebeb olacaqInI guman etmek mumkundurmu?
- DaqlIq Qarabaq etrafInda Ermenistan-Azerbaycan munaqisesi 12 ilden cox davam etmesine baxmayaraq, islam dovletleri istisna olmaqla, dunyanIn ekser dovletleri ErmenistanI hele de tecavuzkar dovlet kimi tanImayIb. Tebii ki, Ermenistana tezyiq de gostermirler. ATET-in Minsk qrupunun hemsedri olan olkeler ise muxtelif vaxtlarda bu ve ya basqa sekilde ErmenistanI destekleyibler. Meselen, ABS-In “AzadlIqI Mudafie AktI”na 907-ci duzelisi, RusiyanIn Ermenistana bir milyard dollarlIq silah, herbi texnika, sursat vermesi, FransanIn uydurma soyqIrIm faktInI resmen tanImasI dediklerime subutdur. Indiyedek dunya birliyi Helsinki yekun aktIna uyqun olaraq serhedlerin zorla deyisdirilmesinin mumkun olmadIqInI ErmenistanIn nezerine catdIrsa idi, bu kicik ve yoxsul olke oz erazilerini isqal edilmis Azerbaycan torpaqlarInIn hesabIna genislendirmek istahIna dusmezdi.
- Munaqiseni hell etmek ucun Azerbaycanda milli hemre’yliyin, vetendas birliyinin yaranmasI ne qeder vacibdir?
- Son derece vacibdir. Birlik olmadan meselenin hellinde musbet irelileyise nail olmaq mumkun deyil. Eslinde, AzerbaycanIn bu qarsIdurmadakI meqlubiyyetinin kokunde butun siyasi quvvelerin, cemiyyetin butun tebeqelerinin birlese bilmemesi dayanIr. Ona gore de Qarabaq uqrunda mubarizede milletin butun tebeqelerinin, her kesin konflikti hell eden iqtidarIn etrafInda birlesmesi son derece vacibdir.
- Ermenistan silahlI quvvelerinin, sexsen Robert KoceryanIn Azerbaycana, o cumleden XocalI seherinin dinc sakinlerine qarsI herbi cinayetlerde istirakI ile baqlI herbi tribunalIn yaradIlmasI ucun BMT-ye muraciet edilecekmi?
- XocalI soyqIrImI ile baqlI defelerle beynelxalq teskilatlara me’lumat verilib. Bu istiqametde isler bundan sonra da davam etdirilecek. ArtIq Haaqa Mehkemesine resmen muraciet etmeyin de vaxtI catIb. Tebii ki, ikili standartlarIn hele de movcud olmasIna baxmayaraq, bu istiqametde se’ylerimizi artIrmalIyIq.
- Eldar Namazov ve Tofiq Zulfuqarovun teklifleri haqqInda ne deye bilersiniz?
- E.Namazovun, T.Zulfuqarovun dovlet qulluqundan getdikden sonra da DQ problemi ile ardIcIl mesqul olmalarI, bu istiqametde oz tohfelerini vermeye calIsmalarI teqdire- layiqdir. Sened xos meramdan ireli gelse de, orada indiye qeder cemiyyetde muzakire olunmayan, tamamile diqqetden kenarda qalan her hansI yeni hell usuluna tesaduf olunmur.
- Azerbaycan-Turkiye herbi emekdaslIqInIn herbi ittifaq seviyyesine qaldIrIlmasI ile baqlI tekliflere munasibetiniz necedir? Prezident Heyder Eliyevin Turkiyeye seferi zamanI hansI senedler imzalanacaq?
- Turkiye AzerbaycanIn yegane muttefiqidir. Turkiye AzerbaycanI DQ etrafIndakI munaqisede ardIcIl destekleyen, xalqImIza ve olkemize maddi, me’nevi yardIm gosteren, ErmenistanI isqalcI teref kimi tanIyan, indiyedek bu isqalcI dovletle diplomatik elaqe qurmayan, serhedlerini onun ucun acmayan yegane dovletdir. Biz Turkiyenin bu tutumunu cox yuksek qiymetlendiririk. Azerbaycanla Turkiye hem ikiterefli qaydada, hem de NATO-nun “Sulh namine terefdaslIq proqramI” cercivesinde herbi emekdaslIq edir. Bununla yanasI, Azerbaycan Ermenistandan ferqli olaraq erazisinde herbi quvvelerin, bazalarIn yerlesdirilmesini istisna edir. Herbi emekdaslIqIn movcud formasI AzerbaycanI daha cox qane edir. Prezident Heyder Eliyevin Turkiyeye seferi zamanI basqa meselelerle yanasI herbi sahede emekdaslIq da genis sekilde muzakire olunacaq.
- Xarici isler nazirinin muavini Mahmud Memmedquliyev nazirlikde struktur deyisikliyi olacaqInI bildirib. Struktur deyisikliyine neler daxildir?
- ArtIq oten ilin sonundan bu istiqametde isler aparIlIr. Nazir muavinleri, idare reisleri muvafiq tekliflerle cIxIs edibler. ‚mumi re’y esasInda bir sIra struktur deyisiklikleri aparIlIb ve proses davam edir. AyrIca Iqtisadi EmekdaslIq, Tehlukesizlik Problemleri idareleri, informatika so’besi yaradIlIb. Erazi idarelerinin sayInI azaltmaqla onlarIn ehate dairesini ve mesqul olduqlarI problemlerin miqyasInI genislendirmek niyyetindeyik. Bir-birini tekrar eden qurumlar da leqv edilecek.
- HansI olkelerde yeni sefirlik, konsulluqlar acIlacaqI gozlenilir?
- Bu yaxInlarda Birlesmis Ereb Emirliklerinde AzerbaycanIn ilk sefiri te’yin olunub. Tezlikle hemin olkede AzerbaycanIn sefirliyi fealiyyete baslayacaq. Hele 1997-ci ilden AzerbaycanIn Turkmenistanda, QazaxIstanda ve Suriyada sefirliklerinin acIlmasI barede serencam var. Imkan daxilinde ilk olaraq bu olkelerde sefirlik acacaqIq. Merkezi Avropa olkelerinden olan Italiyada, Serqi Avropa olkelerinden Polsa ve ya RumIniyada, korfez olkelerinin birinde sefirliyin acIlmasI diqqet merkezindedir. ‚mid edirem ki, bu ilin sonunadek Azerbaycan daha bir nece olkede yeni sefirlikler acacaq.