Azerbaycan prezidenti Heyder Eliyevin Turkiyeye resmi seferi ve bu erefede ermenilerin NaxcIvana erazi iddiasI, Qars muqavilesinin leqvi barede esassIz iddialar Qarabaq probleminin hellinde herbi mudaxile faktorunun istisna edilmediyini bir daha ortaya qoydu. Indiye kimi secim “ya herb, ya sulh” modeli arasInda idise, artIq veziyyet xeyli deyismekdedir. HamI muharibe terefdarIdIr. Hakimiyyet selahiyyetlilerinden tutmus muxalifet yetgililerinedek....
Mudafie nazirinin sabiq muavini, Ehtiyatda Olan Zabitler Birliyinin sedri, polkovnik Isa SadIqov da muharibe isteyenlerdendir. Orijinal teklifler veren polkovnik “qIsa muddete az itki ile muharibeni uda bilerik” deyir. Buna gore, nezerde tutulan herbi kompleks tebdirleri heyata kecirmek yeter. Isa SadIqov lap yaxIn gunlerde aqlagelmez ciddi irelileyislerin olacaqInI soyleyir:

- Hesab edirem ki, herbi meselelerde Azerbaycanla Turkiyenin bir-birine yaxInlasmasI yaxsI haldIr. Bu, daha cox bize lazImdIr. Cunki Qarabaq probleminin hellinde Turkiyenin Azerbaycana ciddi komeyi deye biler. HazIrda Turkiye silahlI quvveleri dunyanIn en qudretli ordularIndan biri hesab edilir. Turkiyenin herbi senaye kompleksleri ve guclu herbi mektebleri var. BunlarIn hamIsIndan Azerbaycan ordu quruculuqunda ve muharibeye hazIrlIq islerinde istifade ede bilerik.

- Bes problemin hellinde Turkiyenin herbi mudaxilesi hansI effekti vere biler. Be`zileri bele hesab edir ki, bu, ciddi eks reaksiya doqurar...

- Bu gun Turkiyenin Azerbaycana verdiyi me`nevi destek bize besdir. Ancaq acIqInI deyim ki, Turkiyenin Qarabaq munaqisesine mudaxile etmesinin eleyhineyem. Hesab edirem ki, Qarabaq probleminin genislendirilmesi o qeder de lazIm deyil.

- Ye`ni bu, problemi bir az da derinlesdire biler...

- Beli-beli. Eger bele olsa, problem derinlese biler. Turkiye mudaxile etse, Rusiya da acIq-askar Ermenistanla herbi elaqelerini guclendirecek. Qarabaq probleminin hell edilmesi ucun AzerbaycanIn kifayet qeder imkanlarI var. Azerbaycan Ordusu qIsa muddetde az itki ile isqal altInda olan torpaqlarImIzI azad ede biler.

- “QIsa muddet, az itki” deyende hansI vaxt kesiyi nezerde tutulur?

- Heddinden artIq az vaxt lazImdIr. Bizim bir sIra kompleks tedbirlerimiz var ki, onlarI heyata kecire bilsek, hec belke herbi mudaxileye de ehtiyac qalmadI. Bu sozleri kifayet qeder eminlikle deyirem.
- MaraqlIdIr, butun herbciler Sizin kimi eminlikle danIsIr. Ermenistan herbi birlesmelerinin zeifliyine bu qeder eminlik hardandIr?

- Bu yaxInlarda Ermenistanda muharibe ile elaqedar boyuk bir sorqu kecirilib. Ermenilerin 70 faizden de artIq bir hissesi bildirib ki, muharibe yeniden baslasa, Ermenistan qalib gele bilmeyecek. Ye`ni onlar artIq oz meqlubiyyetlerini anlayIrlar. Hemin 70 faiz bildirib ki, muharibe yeniden baslasa, Ermenistan meqlub olacaq. Basqa bir sorqu ise yaslI nesil arasInda kecirilib. Respondentlerin 60 faizi deyib ki, muharibe baslasa, onlar neyin bahasIna olursa-olsun, ovladlarInI, qohumlarInI muharibeye buraxmayacaqlar. Bunun ozu bele danIsmaqa tam esas vermese de maraqlI gostericidir. Naira MelkumyanIn ve ErmenistanIn mudafie naziri Serj SarkisyanIn me`lum beyanatlarI o demekdir ki, artIq ermeniler baslarInI itirib. Ermeniler ve Ermenistan rehberliyi boyuk bir tesvis icerisindedir. Bu, uydurma, oyun deyil, reallIqdIr. Biz muharibeye baslamamIsIq, sadece, bu barede danIsmIsIq. Ancaq biz ele bugunku imkanlarImIzdan istifade etmekle de Qarabaq problemini hell ede bilerik. Muharibe baslasa, yaranmIs veziyyetden asIlI olaraq ermenilerin arxasInda kimlerin dayanmasIna baxmayaraq, Turkiye problemin helline acIq mudaxile edecek. 1918-20-ci iller ve ya tarix de subut edir ki, biz hec vaxt tek qalmIrIq. Turkiye kimi boyuk dovlet hemise bizim arxamIzda dayanIb ve onlar desteyini bizden hec vaxt esirgemeyecek. Rusiyaya gelince, bu gun onlarIn ozleri de derin iqtisadi bohran icindedir. Nece ildir ki, Rusiya Cecenistan bohranIndan cIxa bilmir. HamIda bele bir yanlIs tesevvur var ki, muharibe baslasa, biz ruslarla doyuseceyik. Rusun gelib ermeniler terefde doyuseceyine, onlarI qoruyacaqIna da inanmayIn. Bu, ruslarIn ozune de lazIm deyil. Rusiya herb zamanI Ermenistana istenilen komeyi etse de, hamIsI bos seylerdir...

- Bayaq dediniz ki, isqal edilmis torpaqlarI herbi mudaxile etmeden bele, geri ala bilerik...

- Bu, artIq cox genis bir meselenin movzusudur. Azerbaycan terefi nezerde tutulan kompleks tedbirleri heyata kecirdikce, men deyen gunu ozunuz goreceksiniz. Ermenistan AzerbaycanIn guclu muharibeye hazIrlasdIqInI, iqtisadiyyatIn inkisaf etdiyini gordukce onsuz da tesvise dusur. Ermenistan terefi gozlunu acIb gormelidir ki, biz acIq-askar muharibeye hazIrlasIrIq. Onlar basa dusmelidirler ki, biz torpaqlarI sulh yox, muharibe yolu ile azad etmeye baslayacaqIq. Cunki bu 7 il erzinde biz hemise birme`nalI sekilde demisik ki, Azerbaycan Qarabaq problemini ancaq ve ancaq sulh yolu ile hell etmek isteyir. 7 il erzinde Azerbaycan muharibe varinantIndan demek olar ki, resmen imtina edib. Bizim indi muharibe variatInI istina etmemeyimiz, daxili enerjimiz ve inamImIz ermenileri tebii olaraq ciddi sekilde narahat etmeye baslayIb.

- Belke Azerbaycan sadece muharibe ile baqlI movzularI artIrmaqla Ermenistana oz psixoloji gucunu yedirtmeli ve savasa baslamadan sertlerini qebul etdirmelidir...

- Hesab edirem ki, muharibe variantI secilse de, biz lokal herbi emeliyyatlarla meseleni birdefelik hell ede bilerik. Ozu de heddinden artIq az itki ve az vaxtla. Bizim bugunku potensialImIz buna tam imkan verir.

- Azerbaycanda muharibe ile baqlI soz-sohbetler artdIqca Ermenistan iddialarInI bir az da artIrIr. Meselen, indi de baslayIblar NaxcIvana iddia etmeye. Nece hesab edirsiniz, itirilmis torpaqlarIn...(sualI tamamlamaqa qoymur - V.A)

- It hemise qorxanda hurmeye, quyruqunu bulamaqa baslayIr. Ermenilerin bu addImlarI texminen ona benzeyir. Ona gore, Azerbaycan terefi de taktiki addImlar atmalIdIr. Meselen, metbuat hemin meseleni sisirtmemelidir. Cunki bu mesele artIq psixoloji faktordur. Onlar bununla ermeni xofu yaratmaq isteyir. HamIsI bos seydir. NaxcIvan meselesini qetiyyen sisirtmek olmaz. Ermenistan indi de Turkiye kimi neheng dovlete ve NaxcIvana qarsI erazi iddasI ile cIxIs edir. Bu, bir daha gosterir ki, ermeniler artIq baslarInI itiribler ve bos-bos soz-sohbete ustunluk verirler. Onlar 7 il erzinde hemise deyibler ki, Ermenistan Qarabaq muharibesinde istirak etmir. Ancaq ErmenistanIn mudafie naziri Serj Sarkisyan hemin beyanatI ile subut etdi ki, muharibede onlar istirak edir. Bu, en azI siyasi nasIlIqdIr. Ermeniler NaxcIvan meselesini ortaya atIblarsa, qoy istediklerini desinler. Bu bizim xeyrimizedir. Bundan qetiyyen qorxmaq lazIm deyil. Yene de deyirem, bu, sadece olaraq psixoloji hucumdur. XalqImIz, genclerimiz, esgerlerimiz daha basqa ermeni hiylelerine hazIr olmalIdIr. Ancaq ermeniler de bilmelidir ki, biz hec vaxt olmadIqI qeder onlarI yaxsI tanIyIrIq. Indi ermeniler kutlevi informasiya vasitelerinden yararlanmaqla psixoloji cehetden bizi ustelemek isteyirler. Gerek Azerbaycan jurnalistleri son derece ayIq olsunlar. Hal-hazIrda psixoloji muharibede ustunluk bizdedir. Insallah, yaxIn gunlerde bu mesele ciddi irelileyislerin sahidi olacaqsInIz. Onlar muharibeden cekinib bizimle yumsaq dille danIsmaqa mecbur olacaqlar. Bunu tam eminlikle deyirem. Onlar gorurler ki, artIq hemin mesele Azerbaycan parlamentinde de qaldIrIlIb. Azerbaycan xalqI da bir daha subut etdi ki, biz sulhle razIlasmayacaqIq. Ona gore, sulh variantIna hemise ikinci dereceli mesele kimi baxmalIyIq.
- Sizce, Qars muqavilesi leqv edile bilermi?

- Qetiyyen. Cunki buna ne Rusiya, ne de ki, basqa dovletler getmeyecek. Yene de deyirem, bu faktoru qetiyyen qabartmaq lazIm deyil.

- Neye gore bele hesab edirsiniz ki, Rusiya buna getmeyecek...

- Ona gore ki, RusiyanIn bugunku imkanlarI ermenilerin iddialarInIn yerine yetirilmesine serait yaratmIr. Rusiya regionda bu sekilde qarsIdurmaya gederek bele bir addIm atsa, resmi Moskva QafqazdakI te`sir vasitelerinden mehrum olacaq. Bu, acIq-askar hiss edilmese de, Rusiya hemin meseleden kifayet qeder ehtiyatlanIr. ArtIq Gurcustan NATO-ya uzvluk meselesinde birme`nalI te`kid numayis etdirir. Hemcinin gurculer ruslarIn herbi bazalarInIn cIxarIlmasI meselesinde heddinden artIq prinsipialdIrlar. Rusiya ucun en qorxulusu ise odur ki, Azerbaycan NATO-ya ve qerb dovletlerine meyllidir. RusiyanIn regionda yegane guvenc yeri ErmenistandIr. Ermenistan ise regionda izole olunmus xIrda ve gucsuz bir olkedir. Ona gore, hesab edirem ki, Rusiya buna geden deyil. Hem de Rusiya Turkiyenin imkanlarIna ve herbi qudretine beleddir. Ona gore, Qars muqavilesinin leqv edileceyine inanmaq yanlIslIqdIr.

- ArtIq me`lumatlar yayIlIr ki, ermeniler “Boyuk Ermenistan” ideyasInI heyata kecirmek ucun basqa dovletlerin de erazilerine iddia edecekler. Deyesen, bir defe Siz de demisiniz ki, ermenilerin Gurcustana erazi iddiasI etmesi gozlenilir.

- Men “Ates xetti” verilisinde bu meseleni qabartmIsam. Ancaq bunun efire verilib-verilmeyeceyini deye bilmerem. Ermenistan bizimle sulh dilinde danIssa da, onlar Gurcustanda Cavaxidze meselesini yeniden qaldIrmaqa hazIrlasIrlar. ArtIq Isvecre ve Almaniya parlamenti qondarma “ermeni soyqIrImI” meselesini muzakireye cIxarmadI, onu birme`nalI sekilde redd etdi. Bu, ermenilerin butun imkanlarInIn tukendiyine novbeti isaredir. InanIn ki, ermenileri bizim ozumuz sisirtmisik. Biz be`zen deyirik ki, Azerbaycan Ordusu bir balaca zeifdir. InanIn ki, Ermenistan ordusu bizden haradasa yuz defe zeifdir. Bunu hec vaxt yaddan cIxarmaq olmaz. Ordu ve iqtisadiyyat meselesinde bizden on defelerle zeifdirler. Ermeniler “Boyuk Ermenistan” ideyasInI heyata kecirmek ucun “dayI” kimi ozlerine guclu dovlet axtarIr. InanmayIn ki, hansIsa dovlet buna gore, Ermenistana komek edecek. Bunu tarix de gosterir. Mene bele gelir ki, tarix yeniden tekrarlanIr. Ancaq bu defe biz daha ayIq ve daha tedbirliyik. Biz mutleq bu savasI udacaq ve yeni tarixde oz serefli sehifelerimizi yazacayIq. Size soz verirem, ermeni ordusu, onun butun diger birlesmeleri qarsImIzda diz cokecek.