|
|
|
| 17 Mart, 2001. Senbe ¹31(254)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Turkmenistan prezidenti Saparmurad Niyazovun son beyanatIndan sonra Iran Xezerdeki ambisiyalarI ile bas-basa qalIb. Cunki ondan savayI hovzenin butun 4 olkesi denizin dibinin indiki status-kvo payI seklinde milli sektorlara bolunmesine terefdardIr.
Saparmurad TurkmenbasInIn olkesinin Xezerin sektoral bolgusune terefdar cIxmasI barede beyanatInIn Moskvada Xezerle baqlI Rusiya-Iran beyannamesinden sonraya tesaduf etmesi sebebsiz deyil. Bele ki, hemin beyannamede Xezerden kececek neft-qaz kemerlerinin ekoloji tehluke doqurmasI sebebinden qeyri-meqbul sayIlmasI Transxezer qaz kemeri layihesine hele de umidlerini itirmeyen AsqabadIn strateji maraqlarIna ziddir ve Turkmenistan rehberliyi bu barede movqeyini derhal acIqladI. Halbuki son vaxtalaradek Asqabad Xezerin huquqi rejimi meselesinde TehranIn ambisiyalarI etrafInda siyasi manevr ederek ozunun qeyri-mueyyen movqeyi ile hamInI cas-bas qoymusdu. TurkmenbasInIn movqeyini deqiqlesdirmeye vadar eden diger muhum amil ise Azerbaycanla Turkiye arasInda imzalanan qaz satIsI anlasmasIdIr. Hemin muqavileye esasen, 2004-cu ilden e`tibaren Azerbaycan “Sahdeniz” yataqIndan cIxardIqI tebii qazIn bir hissesini Turkiyeye neql edecek ve onun hecmi bir nece ilden sonra ilde 6-10 milyard kub metredek cata biler. Bu ise o demekdir ki, qaza telabatInI odemek ucun Turkiyenin TurkmenistanIn mehsuluna (Turkiyenin Iran ve Rusiya ile de qaz anlasmalarI var) ehtiyacI olmaya biler.
Belelikle, TurkmenbasInIn Xezeri milli sektorlara bolmek barede movqeyi hovzeni kondominium (umumi istifade) rejiminde saxlamaq barede IranIn ambisiyalarInI yere vuracaq. Diger yandan, Asqabad da sektoral bolgude indiki status-kvonun (pay meselesinde) qorunmasIna terefdardIr ve bu movqeyi TurkmenistanIn BakI boyukelcisi Murat CarIyev de (TurkmenistanIn payIna 21 faiz sektoral dusur) tesdiqleyir. Bu ise o demekdir ki, IranIn Xezeri bes beraber sektora (20 faizlik) bolmek iddiasI da te`min olunmayacaq. Elbette, orta xett ve yataqlarIn mensubluqu meselesinde Turkmenistanla Azerbaycan arasInda hele sahmanlanmamIs problemler var, amma bu umumilikde Xezerin huquqi rejimine deyil, ikiterefli munasibetlere aid meseledir. Huquqi rejim meselesinde ise IranIn teklendiyi faktdIr ve Tehran ambisiyasIndan cekilmese Xezerle baqlI kecmis SSRI-nin payInIn (86 faiz) bolusdurulmesine dair dordterefli sazis imzalana biler.
“Butov Azerbaycan Birliyi” bazar ertesi Butov Azerbaycana hesr edilmis kompakt diskin prezentasiyasInI kecirecek. BAB sedrinin birinci muavini Cingiz Goyturkden aldIqImIz me’lumata gore, Butov Azerbaycana dair videomateriallarI ve muxtelif tarixi melumatlarI ozunde ehtiva eden kompakt-diksin hazIrlanmasI tesebbusu merhum Ebulfez Elcibeye mexsusdur: “Hele Ebulfez bey saqlIqInda teklif etmisdi ki, bele bir kompakt-diskin hazIrlanmasInI teklif etmisdi.
O vaxtdan bu diskin hazIrlanmasI istiqametinde ciddi isler getdi, tarixi me`lumatlar, senedler toplandI. Diskde AzerbaycanIn tarixi sexsiyyetleri, abideleri, medeniyyeti, ictimai-siyasi xadimleri ve s. barede genis me’lumatlar eks olunub”.
Cingiz Goyturk bildirib ki, kompakt-diskin hazIrlanmasIna Guneyden olan azerbaycancIlar yardImcI olublar: “HazIrda 500 eded bele disk Avropa olkelerinde hazIrlanIb. DostlarImIz soz veribler ki, eytiyac olarsa, elave disklerin hazIrlanmasInda yardImcI olacaqlar”.
Dunen Gurcustan RespublikasInIn Serhed QosunlarI Bas Idaresinin komandanI, general Valeri Cixeidze azerbaycanlI hemkarI, general-mayor Abbaseli Novruzovla telefon elaqesi yaradIb. Valeri Cixeidze Abbaseli Novruzovla danIsIq zamanI bildirib ki, o, bir nece gun evvel Gurcustan-Azerbaycan serhedinde bas veren facie ile baqlI be`zi Kutlevi Informasiya Vasitelerinde derc edilmis yazIlardan berk narahatdIr.
Bu haqda “Bizim ESR”e Milli Tehlukesizilk Nazirliyinin metubat xidmetinin rehberi Araz Qurbanov me`lumat verib. Araz Qurbanovun acIqlamasIna gore, gurcu generalI narahatlIqInI bele izah edib ki, Azerbaycan metbuatI souzgeden hadiseye bir qeder duzgun aspektden yanasmIr. Bele ki, Gurcustan Serhed QosunlarInIn komandanI gurcu esgeri Zaza Saxvadzenin Azerbaycan vetendasI Fuzuli Huseynovu qetle yetirmesi cinayet hadisesidir. General Valeri Cixeidzeye gore, bu facieni serhed munaqisesi ve ya milli munasibetler mustevisine cIxarmaq duzgun deyil. Cunki hadise QIrmIzI Korpu serhed kecid menteqesinde yox, serhedden 600 metr aralIda bas verib. Gurcustan serhedcilerinin komandanI daha sonra qeyd edib ki, be`zi qeyri-resmi menbeler cinayet toretmis gurcu esgerinin milliyyetce ermeni olduqunu vurqulayIrlar. Deyilenlerin heqiqete uyqun gelmediyini soyleyen menbe bildirib ki, Zaza Saxvadze milliyyetce gurcudur. O, herbi xidmete yollanmazdan evvel GurcustanIn Xiraqaul rayonunun Levano kendinde yasayIrmIs. Cinayet toreden gurcu esgeri hazIrda hebsdedir ve faktla baqlI cinayet isi qaldIrIlIb.
“HazIrda tehsil sisteminde “islahatcIlIqla” mesqul olanlarIn emellerini vaxtile proletar medeniyyeti yaratmaq isteyen neobolseviklerin emelleri ile muqayise etmek olar”. Bu barede Ana Veten PartiyasI metbuat xidmetinin me’lumatInda bildirilir.
Me’lumatda tehsil sahesinde aparIlan islahatlar tenqid edilir ve latIn qrafikasI ile edebiyyatlarIn kifayet qeder olmadIqI indiki halda, orta mekteblerde kiril elifbasIndan imtina etmek yolverilmez sayIlIr.
Menbe qeyd edir ki, latIn qrafikalI kitab azlIqI uzunden ali mektebe daxil olan sagirdlerin coxu yeniden kiril qrafikasInI oyrenir ve latIn qrafikalI yeni ali mekteb derslikleri cap olunmur.
Xeberde orta mekteblerde kiril elifbasIndan bir defelik imtina etmek haqda milletci ziyalIlarIn cIxIslarI populizm adlandIrIlIr ve bu sahede paralellik prinsipi ireli surulur. Tehsil sisteminde aparIlan semeresiz islahatlarIn yeniden nezerden kecirilmesi ve xalqa xeyirli ola bilecek tarixi tecrubeye ustunluk verilmesi teklifi eksini tapIr.
Bir qeder evvel Beynelxalq QIzIl Xac Komitesinin xetti ile ermeni esirliyinden azad edilerek BakIya getirilen iki neferden biri - IsmayIl Axundov olkenin huquq-muhafize orqanlarI terefinden hebs edilib. Milli Tehlukesizlik Nazirliyinden “Bizim ESR”e daxil olan me`lumata gore, IsmayIl Axundov baresinde aparIlan ilkin arasdIrmalar neticesinde me`lum olub ki, o Azerbaycanda usaq oqurluqu ile mesqul olan boyuk bir cinayetkar qrupun feal uzvlerinden olub.
IsmayIl Axundov ilkin istintaq dindirmeleri zamanI bildirib ki, o, Ermenistan terefe konullu olaraq kecibmis. Onun bu addImI atmaqda meqsedi evveller toretdiyi aqIr cinayetlerin mes`uliyyetinden yaxa qurtarmaq olub. Ermenistan huquq-muhafize orqanlarInIn resmileri de IsmayIl Axundovun dediklerini mueyyen qeder tesdiqleyibler. Ermenistan terefinden olan resmi menbeler onu da qeyd edibler ki, IsmayIl Axundov sozugeden olkeye penah apararken bildirib ki, o, Azerbaycandan qisas almaq isteyindedir. Hetta adI cekilen sexs qeyd edib ki, istenilen vaxt ErmenistanIn xususi xidmet orqanlarInIn Azerbaycanda kesfiyyat aparmaq ve terror toretmek barede tapsIrIqlarInI yerine yetire biler.
MTN-deki resmi menbelerin acIqlamasInda bir fakt da qeyd edilir ki, IsmayIl Axundov milliyyetce azerbaycanlI olsa da Gurcustan RespublikasInIn vetendasIdIr. Ermeni terefinin Azerbaycana tehfil verdiyi diger sexsin cinayetkar emellerde istirak edib-etmemesine gelince, MTN sozculeri filtirasiya prosesinin basa catmadIqInI sebeb getirerek helelik bu barede hec bir me`lumat vermeyibler. O ki qaldI cinayet emelleri tesdiq edilmis IsmayIl Axundova, hazIrda onun baresinde Daxili Isler Nazirliyinin ciddi nezareti ile Nesimi rayon Polis Idaresinde istintaq isi aparIlIr.
“Demokratik Avropaya Inteqrasiya Merkezi (DAIM) Heyder Eliyevin 1993-cu ilden e’tibaren Qarabaq munaqisesinin dinc vasitelerle nizamlanmasI yonunde apardIqI siyaseti tehlil ederek munaqisenin hell yolunu Heyder Eliyev siyasetinde gorur ve en semereli teklifi olke bascIsInIn vereceyini bildirir”. Bu sozler son vaxtlar Qarabaq problemile baqlI aparIlan muzakirelere dair DAIM-in dunen yaydIqI beyanatdandIr.
Senedde muxalifet quvvelerinin problemin dondurulmasI, iqtidarIn iste’fasI, kutlevi aksiyalarIn kecirilmesile baqlI teklifleri konfliktologiyadan xebersizlik kimi deyerlendirilir. H.Eliyevin movqeyini fevralIn 23-24-de parlamentdeki cIxIsInda acIqladIqInI bildiren muellifler bu movqenin milli maraqlarla uzlasdIqI ucun ona destek verdiklerini bildirir.
Sened muelliflerinin fikrince, butun quvveler H.Eliyevin etrafInda birlesmeli, dusmenimiz olan ermenilere qarsI vahid cebhe yaratmalIdIr.
“Qarabaq munaqisesi zonasInda herbi emeliyyatlarIn yeniden baslanmasI ucun hec bir tehluke yoxdur”. Bu sozleri ErmenistanIn mudafie naziri Serj Serkisyan jurnalistlerle sohbetinde bildirib.
Muharibenin yeniden baslanmasI ile baqlI ermeni ictimaiyyetinde tesvis yaranmasInI nazir DaqlIq Qarabaq probleminin nizamlanmasIna dair danIsIqlar prosesi haqda informasiya qItlIqI, hemcinin Azerbaycanda herbi-ehval ruhiyyenin guclenmesi ile izah edib.
Ermenistanda da kimlerse Qarabaq meselesinden provokasiya meqsedile istifade etmeye cehd gosterir. SerkisyanIn fikrince, Ermenistanda herbi ehval-ruhiyyeni sun’i sekilde guclendirmeye calIsanlar, subhesiz, Azerbaycanla emekdaslIq edir.
Azerbaycan ordusunun ehtiyaclarInI odemek ucun Turkiyenin olkeye 3 milyon dollar ayIrmasI barede ErmenistanIn be’zi KIV-inde geden me’lumatlarI nazir qeyri-ciddi adlandIrIb. Cunki istenilen ordu ucun bu mebleq “ehemiyyetli” deyil.
Serkisyan Ermenistan Mudafie Nazirliyinin ehtiyatda olan herbi qulluqcularI ucaylIq elave xidmete caqIrmasI barede yayIlan sayieleri tekzib edib. Onun sozlerine gore, martIn 16-da herbi hisselerde ehtiyatda olan herbi qulluqcularIn komplektlesdirilmesini nezerde tutan manevrler basa catIr. Lakin orduya hec kim caqIrIlmayIb.
Serkisyan hemcinin bildirib ki, bu ilin sonunadek Ermenistan-Rusiya birge herbi koalision birlesmelerin yaradIlmasI ucun lazIm olan senedlerin hazIrlanmasI basa catacaq. O xatIrladIb ki, 2000-ci ilin sentyabrInda Ermenistan ve Rusiya mudafie nazirleri iki olke birge koalision quvvelerin yaradIlmasI haqda muqavile imzalayIb.
|
