Insan omrune nece baslayIrsa, elece de basa vurur. Kedere bukulmus omur sonacan uzluyunu deyismir. Ara-sIra pay edilen ani sevinclerse yeni bir keder sovqatInIn gelisinin mujdecisidir, basqa bir sey yox. BaslanqIc notlar hem de son akkordlarIn xarakterinin te’yinatcIsIdIr. Eks variant istisnadIr. Bu istisnalar da, ozluyunde, hardasa, zahiri benzersizlik mahiyyetini dasIyIr. Bu dunyaya gelisindece boynuna yuklenen, cekisini saxlamaq sertile vur-tut mezmunca deyisen yukleri insan omrunun axIrInacan dasIyIr. Xosbext ve yaxud da eksine, bedbext taleler ozunu evvelceden gosterir. Burada tapmaca obyekti axtarmaq, nelerinse izahInI vermek cehdi beri basdan me’nasIzdIr.
Bizim artIq meshur adam kimi tanIdIqImIz Besir Seferoqlunun heyatInda olan maraqlI meqamlardan biri budur ki, rejissorlar onu hec vaxt potensial, iste’dadlI, geleceyi olan aktyor kimi gormeyibler. ArIq, ucaboy, bir qeder de qeribe ve gulmeli ifadeli sifet cizgileri diqqeti ozune ele de tez celb etmeyib. TeatrIn onun senete olan yanqIsInI, maraqInI sanki gormezliye vurmasI, reaksiya gostermemesi Besir Seferoqlunu bu reallasana qeder (bu ise mutleq olmalIydI) basqa islerle de mesqul olmaq mecburiyyeti qarsIsInda qoyub. Onun emek kitabcasInda taksi surucusu islediyi vaxtlar da oz eksini tapIb. Besir Seferoqlunu evvel-evvel ancaq kutlevi sehnelere de’vet edibler. “De’vet edibler” deyende ki, teatrIn aktyorlarI kutlevi sehnelerde oynamaqI ozlerine sIqIsdIrmazdIlar (hec indi de sIqIsdIrmIrlar).Her hansI birine bele sehnelerde cIxmaq teklif edilende bunu ozune tehqir sayIrdI. Ne qeder qebuledilmez de olsa, demek lazImdIr ki, bax burada artIq senetden, onlarI teatra getiren senet yanqIsIndan sohbet gede bilmez. Bu, artIq hele yetismemis, kal sexsiyyet ve aktyor numunesidir, basqa bir sey yox. Aktyor iste’dadlIdIrsa, esl aktyordursa, ister xor, isterse de solo seklinde, ferqi yoxdur, ozunu mutleq gosterecek. TamasacInIn onu gore bilmemesi qeyri-mumkundur. Bir de ki, esl iste’dadda ozunuseverlik bu sekilde deyil, ferqli sekilde ortaya cIxIr.
Besir Seferoqlusa celb edildiyi ilk kutlevi sehnedece ozunden xeber vere, olanIndan nese gostere bildi. Onun oyun terzi can atdIqI teatr ucun hele acIlmamIs bu adamIn ve’dlerinin bos olmadIqIna rejissorlarI inandIrdI ve belece, Besir Seferoqlu sehneye bir addIm da yaxInlasdI. Uzaqlasmamaq ucun.
Diqqetle izleyende, bu adamIn heyatInIn sonrakI illerinin mehz teatr ucun, ancaq seneti namine seliqelendiyi, ipe-sapa duzulduyu qenaetine gelirsen. Onun heyatInda her hansI bir bedbextliyin, uqursuzluqun qarsIsI alInIrsa da, bu, yalnIz ve yalnIz teatrIn xatirinedir.
“Dediler, gozlerin aydIn, QIzIlgul, oqlun cebheden qayIdIb, amma nece qayItdIqInI demediler. Ana sevindi, sevincinden gozleri yasardI.
Iki ilden beri hesretini cekdiyi oqlunun boynunu qucaqladI. Besir de anasInIn aqarmIs saclarInI sIqalladI, nese demek istedi, dili donmedi, done de bilmezdi...
Sebri tukenmis QIzIlgul arvad:
- Niye dinmirsen, qadan alIm? - deye dillendi.
Besir danIsmadI. O her suala yerli-yerinde cavab vermek, kecirdiyi aqIr gunlerden danIsmaq istedi. Amma danIsa bilmedi. O, cebheden lal ve kar qayItmIsdI...”
Onun cebheden lal ve kar qayItmasI bacIsInI baqcada unutduqu hemin gunden qelbinde ufure-ufure gezdirdiyi teatr arzusunu hemiselik noqteleye bilerdi. Cunki lal-kar obraz asiqi olan ne dramaturqa, ne de rejissora Besir Seferoqlu hele rast gelmemisdi. Bu arzusunun yasamasI xatirine muharibenin od-alovundan ozunu qorumaq mubarizesi, deyesen, ebes imis. Teatrdan - onun ucun bu, her sey demek idi, kenarda qalmasI Besir Seferoqlu ucun dunyanIn axIrIna benzeyirdi.
Amma dunyanIn sonuna var idi hele. Ona gore de Besir Seferoqlunun dili acIlmalIydI...
SonrakI heyatI gosterdi ki, Yaradan bu mo’cuzeni yene de teatr ucun edib. Cunki bilenler yaxsI bilir ki, Besir Seferoqlu ne numunevi er, ne numunevi ata, ne numunevi dost, ne de numunevi ictimai xadim olub. 45 illik heyatInda o bunlarIn hamIsInI, hec olmasa, hansIsa ikisini eyni vaxtda ede bilmedi. O yalnIz yaxsI aktyor idi. BacardIqI bu oldu. BacarIqlI, iste’dadlI aktyorsa bacarIqsIz aile adamInIn noqsanlarInI ort-basdIr ede bildi...
“Musiqili Komediya TeatrInIn rejissoru Niyazi Serifov bir hefteden cox idi ki, Besiri teatr binasI qarsIsInda dayanIb fikre geden gorurdu. Hele bir nece il bundan qabaq Besir Denizciler klubunda cIxIs ederken Niyazi Serifov onun iste’dadIna heyran qalmIsdI. Rejissor Besire komek elemek isteyirdi. Odur ki, her gun teatra gelib tamasalara baxmaqI Besire meslehet gordu.
Besir ilk evvel bu mesleheti zarafat hesab edir, “kar ve lal adamIn sehne ile ne elaqesi ola biler?” - deye dusunurdu. Lakin senet esqi, hekimlerin mesleheti onu ister-istemez teatra cekirdi.
Gunler gelib kecdi, hefteler otusdu. Nehayet, Besiri sikestliyine baxmayaraq, truppa hey’etine qebul etdiler. O gun Besirin heyatInda en ferehli, en xosbext gun oldu. Lakin bu sad gune Besir gulmedi, sevinmedi.
Axsam evdekiler yatdIlar. Besiri ise yuxu aparmadI. Sanki otaq getdikce qaranlIqlasIr, divarlar onu mengene kimi sIxIrdI. Ele bil ureyi yerinden qopub etrafa sIcrayacaq, bir an icinde her sey alt-ust olacaqdI. Fikirler bir-birini te’qib edir, onu xeyal alemine aparIrdI.
Budur, tamasacIlarIn alqIs sedalarI altInda perde acIlIr. Musiqinin ahengdar sesi etrafa yayIlIr, hamI deyir, gulur, oynayIr. Besir ise sehnenin bir kenarInda lal qaya kimi susur. Sanki her sey - calInan musiqi, reqs eden aktyorlar, sehneni bezeyen dekorasiya “sen sehne ucun yararsIzsan”, - deyir. - Men sehne ucun yararsIzam, - deye Besir qIsqIrIb yuxudan ayIldI. QulaqlarIna inanmadI: “Meni qara basIb”, - deye dusundu. Sonra ise fikirlesib dili topuq vura-vura yeniden cIqIrdI. Sese evdekiler ayIlIb onu sevincden usaq kimi aqlayan gorduler. Besirin dili acIlmIsdI...”
CoxlarI bele bilir. Amma esli bir qeder ferqlidir. Besir Seferoqlunun dili onu teatrdan ayIracaq qefil, ucuz olum basInIn ustunu alanda acIlIr.
Bir axsam qaranlIqda tramvay yolu ile fikirli-fikirli addImlayIrmIs. Tesadufen basInI cevirerken sur’etle gelen tramvayIn, az qala, onun bir addImlIqInda hirsle dayanIb durmasI Besir Seferoqlunun teatr arzusuna hemiselik son qoymaq erefesinde idi.
Surucunun soyusune fikir vermeyib beladan sovusduqu ucun AllahIna sukur eledi. QulaqIna ses catdI - “Allah, sene cox sukur!”. Onu qara basmIrdI. O danIsIr ve danIsIqInI da esidirdi.
Onu teatrdan uzaqlasdIran butun maneeler artIq def olunmusdu. Besir Seferoqlu teqdimatInI meshurlasdIran ve bu meshurluqun ozunu de dolqunlasdIran tamasalar, rollar, biri digerini evez eden qastrollar. Elbette ki, komik rollar. Besir Seferoqlunun qibte edilmeyecek sexsi heyatI onu yalnIz komik rollar ucun hazIrlamIsdI.
‚stunden iller kecenden sonra 13 yasInda atasIz da qalan qIzI Afaq “Besir Seferoqlunun en boyuk sehvi ikinci defe aile qurmasI olub” deyecek. Ittiham etmeyecek, sadece, oz heyatIndan be’zi meqamlarI xatIrladIqca olanlara kederqarIsIq teessufunu bildirecek.
“Atam aqIr xeste idi. Ozunden basqa hamImIz bilirdik ki, omrunun son gunlerini yasayIr. ArtIq ayaqa da dura bilmirdi. Meni yanIna caqIrdI. Heyat yoldasI ona dusbere getirmisdi. Onun yanInda bir nece qasIq yedikden sonra bizi tek qoymasInI istedi. Arvad otaqdan cIxan kimi mene “YaxIn otur”, dedi. Sonra da ona getirilmis yemeyi menim qabaqIma qoyub “Bilirem ki, acsan, ye”, - dedi. Hiss edirdim ki, acgozlukle yemeyime tamasa edir. Men yeyib qurtarandan sonra baxIslarInI bir xeyli uzumde saxladI. Sonra “Eger bilsem ki, bes deqiqeden sonra olecem, seni oldurerem”, - dedi. Onun gozlerindeki ifadeni, yeqin ki, hec vaxt unutmayacam.”
1968-ci ilde, Besir Seferoqlu xalq artisti adInI alanda sevinc duydusa da, bunu urek dolusu yasamaq ona nesib olmadI. O gunden olumunedek addImbaaddIm irelileyen aktyor ucun teatr ozu de istemediyi halda arxa plana kecmisdi. Sehheti te’kidle onunla hesablasmaq telebini qoyurdu.
1969-cu il martIn 24-u subh tezdendir. 45 yasIndan cemi-cumletani 13 gun xercleyib. Caresiz xestelik Besir Seferoqlunu daim soz-sohbetli, problemli ailesinden, yaxIn dostlarIndan, senet yoldaslarIndan, heyatInda hamIdan ve her seyden cox sevdiyi teatrdan ayIranda 44 yasI vardI. RollarInI, karyerasInI, tamasalarInI hec kime qIymayan aktyor butun bunlarI konullu terk edirdi. Hem de ailesinden, qIzIndan, teatrdan nigaran-nigaran terk edirdi...

Epiloq evezi
Resul Rza
Yoxluqunla bitmedi
senet...
Yaradacaqlar
belke senden yaxsI,
belke de pis.
Ancaq sen yarada
bileceyin
yaranmayacaq sensiz...