Xeber verdiyimiz kimi, Siyasi Innovasiya ve Texnologiyalar Merkezinin Direktoru Mubariz Ehmedoqlu Ki-Uest danIsIqlarI ile baqlI tekliflerini olke bascIsIna unvanlayIb. Politoloq hesab edir ki, Azerbaycan munaqisenin tenzimlenmesi ile baqlI tereflerin umumi razIlIqa gelmesi prinsipinden imtina etmelidir.
Hercend Ehmedoqlunun bu teklifi siyasi dairelerde o qeder de ciddi qarsIlanmayIb. Politoloq Rasim Musabeyovun fikrince, munaqisenin tenzimlenmesi ile baqlI qarsIduran tereflerin umumi razIlIqa gelmesi prinsipinden AzerbaycanIn imtina etmesi gulunc goruner: “Bu gulunc bir teklifdir. Hetta serhine bele, ehtiyac duymuram. Butun dunyada beledir ki, her iki munaqise eden teref razIlIqa geldikden sonra hansIsa sened imzalanIr. Azerbaycan danIsIqlar yolunu secibse, bu prinsipden nece imtina ede biler? Diger terefden, kim te’minat vere biler ki, bu halda Azerbaycana teslimci hansIsa sazisi qebul etdirmeyecekler?” Mubariz Ehmedoqlu ise politoloq hemkarInIn iradlarInI qebul etmir. Munaqiselerin helli ile baqlI diplomatiyada iki prinsipin movcudluqunu xatIrladan Ehmedoqlu deyib: “Biri tereflerin umumi razIlIqa gelmesi, digeri beynelxalq huquq normalarIna esaslanan prinsip. Son danIsIqlardan bir daha belli oldu ki, birinci prinsip ozunu doqrultmur. Eger beynelxalq huquq normalarIna esaslanan prinsipin ise dusmesini isteyirikse, bu zaman birinci prinsipden imtina etmeliyik. Tereflerin razIlIqa gelinmesi prinsipinden imtina etmek danIsIqlardan, munaqisenin sulh yolu ile tenzimlenmesinden imtina etmek demek deyil. Biz birinci prinsipden imtina eden kimi, beynelxalq vasiteciler mecbur olacaqlar ki, munaqisenin helli ile baqlI beynelxalq huquq normalarIna istinad etsinler”. Politoloqun fikrince, beynelxalq huquq normalarIna istinad AzerbaycanIn xeyrine isleyecek: “Men beynelxalq senedleri ermeni milletcisi sayaq oxumusam ki, gorum onlarIn xeyrine ne taparam. Amma gorurem ki, hemin senedlerin hamIsI ermenilerin ziyanInadIr. Avropada Tehlukesizlik XartiyasInIn 19-cu maddesine gore, milli azlIqlarIn huquqlarInIn te’mini neinki olkelerin erazi butovluyune xelel getirmemelidir, eksine, onu mohkemlendirmelidir. Men xahis edirem ki, politoloq hemkarlarIm irad bildirerken arqumentlere esaslansInlar”. ATET-in artIq mueyyen te’sir vasiteleri elde etdiyini bildiren Ehmedoqlunun fikrince, Ermenistan movqelerinden geri cekilmeyeceyi teqdirde ciddi tezyiqlerle uzlesecek: “ATET artIq evvelki ATET deyil. TeskilatIn eline artIq ciddi te’sir rIcaqlarI kecmekdedir. Kim bu sazisi qebul etmeyecekse, ATET hemin terefe ciddi tezyiq edecek. Avropada Tehlukesizlik XartiyasInIn 11-ci maddesine gore, ATET BMT nizamnamesine esasen fealiyyet gosteren teskilatdIr. Eger Ermenistan movqeyinden cekilmirse, bu zaman ATET BMT qarsIsInda mesele qaldIrmalIdIr. Bizim BMT qarsIsInda mesele qaldIrmaq huququmuz yoxdur”.

Azerbaycan prezidenti Heyder Eliyevle Ermenistan dovlet bascIsI Robert KoceryanIn aprel ayInIn 3-ne Floridada nezerde tutulan gorusu barede muxtelif proqnozlar verilir.
Ermenistan terefinde ise bu cur fikirler formalasIb ki, prezidentlerin Ki-Uest gorusu hec bir netice vermeyecek. MaraqlIdIr ki, Ermenistanda me`lum gorusun neticesiz qurtaracaqI ile bahem Ki Uest danIsIqlarInIn resmi Yerevan ucun qenaetbexs olmayacaqInI da proqnozlasdIrIrlar. ErmenistanIn sabiq milli tehlukesizlik naziri David SahnazaryanIn “herbi emeliyyatlarIn baslamasI ErmenistanIn ziyanIna olacaq” demesinden sonra bir daha aydInlasdI ki, ermeniler herbi emeliyyatlara hazIr deyil. Sahnazaryan prezidentlerin Ki-Uest gorusunden Ermenistan ucun musbet hec ne gozlemir. Onun sozlerine gore, hemin gorusun neticesi olaraq muharibe yeniden baslasa, bunun mes`uliyyeti birbasa ABS-In uzerine dusecek. Ehtiyatda olan Zabitler Birliyinin sedri polkovnik Isa SadIqovun sozlerine gore, artIq Ermenistan resmileri arasInda da bu cur bedbin ruh yaranIb: “ErmenistanIn mudafie naziri Serj Sarkisyan bu yaxInlarda bele bir fikir soylemisdi ki, Qarabaq probleminin hell edilmesinde KoceryanIn hec bir selahiyyeti yoxdur. Parlamentde oturub sulhden danIsan deputatlara demek isteyirem ki, biz psixoloji muharibede ilk uqurumuzu qazanmIsIq. Sozden emele kecsek, daha ciddi naiIliyyetlerimiz olacaq”. Isa SadIqov da bele dusunur ki, Ki-Uestde AzerbaycanIn tam xeyrine hec bir irelileyis olmayacaq. Onun fikrince, artIq ermenilerle danIsIqlar stolu arxasInda oturmaq mumkun deyil: “Bizim bir yolumuz qalIb, onu da ermeniler cox gozel bilir. Son dovrler hetta be`zi hakimiyyet numayendelerinin muharibe ile baqlI sert movqeyi onu gosterir ki, biz herbi emeliyyatlar yolundan el cekmemisik. ABS-In ciddi addIm atmayacaqInI ermeniler de bilir. Ermeniler deyir ki, prezidentlerin Ki-Uest danIsIqlarI onlarIn sonuncu goruslerinden biri olacaq”. EOZB sedrinin sozlerine gore, Ermenistan hec vaxt Azerbaycanla muharibe aparmaq arzusunda olmayIb. Isa SadIqovun fikrince, ermeniler herbi emeliyyatlarIn baslamasIndan qorxur: “Parlamentde muzakireler baslayanda artIq ermeniler baslarInI itirmisdi. AxIr ki, ermenilerin muharibeye baslamaq istemediyini onlarIn ozlerinden esitdik. Cunki buna qadir deyiller. David SahnazaryanIn hemin bedbin acIqlamasI KoceryanIn, SarkisyanIn resmi movqeyidir. Tesevvur edin ki, artIq velveleye dusenler ErmenistanI terk etmeye baslayIblar. Hesab etmek olar ki, biz muharibeni 70 faiz udmusuq. Buna tebliqatIn da boyuk te`siri oldu. Muharibelerin boyuk ekseriyyetinde qelebeni informasiya savasI hell edir. Biz de bu sahede onlara qalib gelmisik. Bu, cox ciddi psixoloji faktordur”.

Parlamentde temsil olunan muxalifet partiyalarI fraksiya yaratmaq istiqametinde ciddi muzakirelere baslayIblar. Bu meqsedle artIq Demblokdan olan millet vekillerinin ilk yIqIncaqI da kecirilib. “Yurddas” sedri Mais Seferliden aldIqImIz me’lumata gore, muzakireler esasen fraksiya yaradIlmasI ucun teleb olunan heddin asaqI salInmasIna nail olmaq istiqametinde gedir: “Parlamentin hazIrkI nizamnamesine gore, parlamentde fraksiya yaratmaq ucun 25 nefer teleb olunur.
Bu ise Qerb olkeleri ile muqayisede cox boyuk reqemdir. Iki hefte once mesele qaldIrdIm ki, Milli Meclisde fraksiya yaratmaq ucun parlamentin daxili nizamnamesinde nezerde tutulan hedd qeyri-demokratikdir. ArtIq bunu deyismek zamanI catIb. Teessufler olsun ki, bu mesele, hele ki, oz hellini tapmayIb. Dunen Demokratik Blokdan olan millet vekillerile yIqIsIb bir daha muzakireler apardIq. Onlarda bildirdiler ki, men haqlI olaraq bele bir mesele qaldIrmIsam”. Mais Seferli elave etdi ki, bu hefte erzinde parlamentin daxili nizamnamesinin deyisdirilmesine nail olmaq ucun qanunvericilik tesebbusu ile cIxIs edecek: “Gelen hefteye qeder men qanunvericilik tesebbusu ile cIxIs edecem. Ve bununla elaqedar konkret layihe ortaya qoyacam. Bele hesab edirik ki, hemin hedd qabaqcIl Avropa olkelerinde olduqu kimi, parlament deputatlarInIn 10 faizi qederinde olmalIdIr. Eger bizim teklifler nezere alInmasa, muxalifetden olan deputatlar Avropa SurasI Parlament AssambleyasInIn iclasInda bu meseleni qaldIracaqlar. Diger teklifim ondan ibaretdir ki, parlamentin qebul etdiyi qanunlara nezaret funksiyasI guclendirilsin. Azerbaycan parlamenti hokumet uzerinde ictimai nezaret funksiyasInI yerine yetirmelidir”. Blokun strukturuna gelince, “Yurddas” sedri bildirdi ki, hele bu mesele muzakire olunmayIb: “Hele ki, meslehetlesmeler gedir. Struktur barede muzakireler getmeyib. CalIsIrIq ki, qanuni fraksiya kimi fealiyyet gosterek. Fraksiya uzvlerinin sayI texminen 20-ye catacaq. Bundan basqa, bir cox bitereflerin de hemin fraksiyada temsil olunacaqI gozlenilir. Fikrimce, yaradIlacaq fraksiyanIn lideri de olmalIdIr”.

Azerbaycanda nesr edilen butun qezetlerin iyun ayInIn 1-den e`tibaren latIn qrafikasI ile cIxmasIna gosteris verilmesi ile baqlI me`lumatlar redaktorlarda ciddi casqInlIq yaradIb. Deyilenlere gore, Prezident AparatI butun dovlet ve ozel metbeelere ciddi tapsIrIq verib ki, iyun ayInIn birinden e`tibaren onlar kiril qrafikalI elifba ile hazIrlanan hec bir qezeti cap etmesinler. Hetta be`zi muxalifet qezetlerinin rehberleri meseleni bele serh edib ki, hakimiyyet onlara qarsI total hucuma hazIrlasIr. Cunki bele olsa, butun qezetlerin tirajI xeyli asaqI duse biler.
YAP metbuat xidmetinin rehberi Huseyn Pasayev Prezident AparatInIn resmi sekilde bele bir gosteris vermesinden xebersiz olduqunu dedi: “AcIqI, bele bir gosteris barede me`lumatIm yoxdur. Eger heqiqeten de Prezident AparatI bele bir tapsIrIq veribse, bu, resmi gosterisdir. Resmi gosteris ise birinci novbede metbuatda derc edilmelidir. Qezetlerde bele bir gosteris derc edilmeyibse, hesab edirem ki, bu, yalnIz dezinformasiya ola biler”. Eger Prezident AparatI gelecekde bele bir addIm atarsa, YAP selahiyyetlisi bunu metbuata qarsI hucum kimi deyerlendirmemeyi bildirdi: “ArtIq “Ayna” qezetinin simasInda da subut edildi ki, metbuat latIn qrafikasI ile derc edilse, bunun hec bir menfi neticesi olmayacaq. Onsuz da resmi yazIsmalar latIn qrafikasI ile aparIlIr. Ona gore, gelecekde butun qezetler, o cumleden kitablar latIn qrafikasI ile nesr edilmelidir. Burada her hansI bir tezyiq ve ya te`sir axtarmaqIn ozu me`nasIzdIr”. Huseyn Pasayev bildirdi ki, qezetler latIn qrafikasI ile cIxmaqa baslasa, bu gosteris resmi metbuata da samil edilecek. Ye`ni ayrIseckilik olmayacaq: “Meseleye onlarIn mentiqinden yanassaq - bunu metbuata qarsI tezyiq hesab etsek, bu, resmi qezetler ucun de problemler yaradacaq. ArtIq latIn elifbasI ile baqlI qanun da qebul edilib. Bele bir addIm atIlarsa, bunu tezyiq kimi deyil, sadece, latIn qrafikasIna kecid kimi basa dusmek lazImdIr”.