|
|
|
| 2 May, 2001. Cersenbe|¹48(271)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Filippin paytaxtI Manilada tehlukesizlik tedbirleri xeyli guclendirilib. Polis quvveleri seherin esas kucelerinde kesik cekir, gedis-gelisi, mitinq ve numayisleri, hetta hereketi bele mehdudlasdIrmaqa calIsIr. XatIrladaq ki, bundan bir qesder evvel olkenin sabiq prezidenti Cozef EstradanIn terefdarlarIndan ibaret bir nece yuz neferlik qrup seherin en izdihamlI kucesinde piket kecirerek EstradanIn azadlIqa buraxIlmasInI teleb edirdiler.
‚mumilikde ise butun olkede mitinq ehval ruhiyyesi cox gucludur ve bu gedisle hadiselerin daha da gerginlese bileceyi istisna deyil. Son bes gunde e’tiraz cIxIslarI xususi sekil almaqa baslayIb. Bu cIxIslarIn son dalqasI mehz EstradanIn iri miqyaslI mohtekirlik emellerinde suclu bilinmesinden sonra bas qaldIrIb. Yerli huquqsunaslarIn fikrince, olke qanunlarIna gore Filippin prezidenti e’dam edile biler.
Bu gun Estrada yeniden mehkeme qarsIsInda dayanmalIdIr. Bundan bir nece gun evvel ise hakimiyyet daireleri kucelerde durmadan artan izdihamIn fesad torede bilmesinin qarsIsInI almaq ucun sabiq prezidenti paytaxtIn 70 kilometrliyine kocurmusdu.
Bazar gunu ManilanIn yaxInlIqIndakI qesebelerden birinde guclu partlayIs olub. Terror emeli neticesinde 5-nin veziyyeti ciddi olmaqla 30 nefer muxtelif dereceli beden xesareti alIb. Filippin metbuatI yazIr ki ki, hemin partlayIsIn toredilmesi zergerlik dukanIna girmek isteyen quldurlarIn isidir. Amma yerli hakimiyyet buna siyasi reng vererek hadisenin gunahkarlarInI Estrada terefdarlarI arasInda aramaqa calIsIr. Amma sabiq prezidentin dusergesinin bununla neyese nail olmaq istemesi aqlabatan deyil. Ona gore de birmenalI sekilde iddia etmek olar ki, hakimiyyet bomba partlayIsIna siyasi don geyindirmekle kucelere axIsan kutlenin uzerine hucuma kecmekden otru behane arayIr.
Veziyyeti murekkeblesdiren amillerden biri de hazIrda Indoneziyada bir sIra quvvelerin yeni prezidentle yaxInlIq aramasI ve dovlet bascIsIna yarInmaqdan otru Estrada dusergesine hucum kecmekde xususi canfesanlIq gostermesidir. Polisin hereketlerindeki sertlik de hokumet numayendelerinin yeni kabinetde yer almaq cehdinden basqa bir sey deyil. Hetta bu mubarizede dini liderler de yer almaqa baslayIb. Olkenin katolik icmasInIn rehberi kardinal Hayme Sin olke ehalisini yeni prezidenti desteklemeye cIxaslara son qoymaqa caqIrIb. Dini lider deyib ki, hokumete qarsI cIxmaqIn me’nevi baxImdan duzgun olmadIqInI dile getirmekle xalqa me’neviyyat dersi kecmekden de utanmayIb. XatIrladaq ki, dindarlar EstradanIn hakimiyyetden uzaqlasdIrIlmasI kampaniyasInda evvelden de yer alIrdIlar. Yanvarda prezidente qarsI cIxan esas nazirlikler daxili isler idaresi, habele ordu rehberliyi ve kilse idi.
Estrada hele bu ilin 19 yanvarInda etrafIndakI esas orqanlarIn ona qarsI cIxmasIndan sonra oz meqlubiyyeti ile barIsmalI olmusdu. O, dovlet bascIsIna qarsI ittihamlarIn guclendiyi ilk vaxtlardan beyan etmisdi ki, iste’fa qerarInI Ali Mehkemenin cIxaracaqI qerardan sonra qebul ede biler. Estrada heqiqeten de ozune qarsI yonelen bu kampaniyanI dayandIrmaq ucun hec bir qeyri-qanuni tedbire el atmadI ve Ali Mehkemenin prezident kursusunu vakant e’lan etmesinden sonra iste’fa verdi. YalnIz bundan sonra eski vitse-prezident Qloriya Arroyo prezident postunu tutduqunu bildirdi.
Estrada sIrf xalq hakimi, xalqIn secdiyi ve desteklediyi lider sayIlIrdI. Onun vezifeden uzaqlasdIrIlmasI ile neticelenen mitinqlerde bir qayda olaraq cemiyyetin varlI tebeqesi istirak edirdi. Eslinde EstradanIn iste’fasI ve hebse atIlmasI saray cevrilisinden basqa bir sey deyildi. Estrada mehz ozunun etrafInda olan me’murlar terefinden devrilmisdi. Filippinin esas ticaret partnyorlarI olan ABS ve AvstraliyanIn son hakimiyyet cevrilisini desteklemesi beynelxalq alemde hadiselerin “mexmer inqilab” kimi qebul edilmesine sebeb oldu. Gorunur, hadiseler EstradanIn konullu iste’fasIndan sonra da qansIz otusmeyecek. En azI ona gore ki, indi EstradanIn buraxIlmasInI teleb eden kutle prezidentin hakimiyyetden uzaqlasdIrIlmasInI teleb edenlerden daha cox idi. Indi kucelere on minlerle adam cIxIr, halbuki, yanvarda Estrada eleyhdarlarI bir nece minlik qruplarda birlesirdiler.
Bas verenler Indoneziya prezidenti Vahid ucun gork olmalIdIr. Indi hemin olkede de oxsar hadiseler cereyan edir. Olke parlamenti prezidenti tohmetle hedeleyir. Vahid de filippinli hemkarI kimi qetiyyetsizlik gosterse, bundan daha cox prezident deyil, olke ehalisi eziyyet cekecek.
Iran prezidenti Seyyid Mehemmed Xatemi prezidenti seckilerinin duzgun ve edaletli kecirilmesine caqIrIb. Xatemi olkenin daxili isler nazirinden xahis edib ki, seckiqabaqI mubarizede butun namizedlere beraber imkanlarIn yaradIlmasInI te’min etsin.
“Icraedici hakimiyyet namizedlerden hec birinin terefini saxlaya bilmez” - IranIn IRNA informasiya agentliyi prezidentin bu sozlerini sitat getirir. Iyunun 8-de kecirilecek prezident seckilerine qatIlmaq isteyen namizedlerin qeydiyyata alInmasIna sabahdan baslanacaq ve bu prosedur bes gun cekecek. Indiki prezident ikinci defe prezident secilmek niyyetini hele acIqlamayIb, ancaq o bele bir qerar qebul ederse, onun yeniden secilmesi cetin olmayacaq.
 Impicment tehlukesi ile uz-uze qalan Indoneziya prezidenti Ebdurrehman Vahid olke paytaxtI Cakartada toplasan terefdarlarInI zorakIlIq emellerine el atmamaqa caqIrIb.
Mesele bundadIr ki, olke parlamenti korrupsiya emellerinde subheli bilinen prezidentin isine baxmaqa hazIrlasIr ve ona tohmet verilib-verilmeyeceyini hell edecek. Eger parlament prezidentde tohmet verilmesi haqqInda qerar cIxararsa, o zaman ola bilsin ki, bir nece aydan sonra onun impicment proseduruna da hazIrlIq gormeye baslayacaq. Yerli musahidecilerin fikrince, hadiselerin sonrakI inkisafI prezidentin terefdarlarInIn Cakartada ozlerini nece aparacaqlarIndan asIlI olacaq.
Rusiya Kommunist PartiyasInIn lideri Gennadi Zyuqanov bildirib ki, bu gun kommunistler onun teskilatInIn rehberliyi altInda Moskva ve RusiyanIn butun iri seherlerinde mitinqler kecirecekler.
Moskva kommunistleri en’eneye sadiq qalaraq Oktyabr meydanInda toplasacaq ve Manej meydanIndakI Jukov abidesine teref gedecekler. Onlar burada dunya zehmetkesleri ile hemre’ylik elameti olaraq konsert nomreleri ile zengin tenteneli tedbir kecirecekler. RFKP-nin rehberi deyib ki, bu defe cIxIslarIn movzusu oliqarxiya ile mubarizeye hesr edilecek. Zuqanovun sozlerine gore, kommunistler “Rusiya, moldav ve belorus dillerini oyren”, “Qiymet artImIna son qoyulsun!” kimi suarlarla cIxIs edecekler.
 Texas statInIn Ostina seherinin polis patrulu ABS prezidenti Corc Busun 19 yaslI qIzI Cenni Busu oten cume gunu gece yarIsI bardan cIxarken saxlayIb.
Polis neferleri mueyyen edibler ki, qIzIn elinde tutduqu stekanda pive olub. Derhal hadise yerindece protokollasdIrIlIb. QIzcIqaz qanunsuz olaraq spirtli ickiler qebul etmekde gunahlandIrIlIr. Qeyd edek ki, statIn qanunlarIna gore, yasI 21-e catmamIs sexslere alkohollu ickiler satIla bilmez. Odur ki, indi prezidentin qIzI ya cerime odemeli, ya da faydalI ictimai isle sehvini duzeltmelidir. Seherin polis menteqesinin reis muavini Mayk MakdonaldIn sozlerine gore Cenni Bus serxos olmasa da, bu, qanunpozmanIn mahiyyetini deyismir.
 Almaniya kansleri Gerhard Sroder Avropa Birliyinde (AB) koklu struktur deyisikliklerinin aparIlmasInI teklif edib.
G.Srodere gore, Avropa KomissiyasI evezine Avropa hokumeti yaradIlmalIdIr. Almaniya kanslerinin ireli surduyu yeni sisteme gore, AB uzvu olan olke rehberlerinin daxil olacaqI nazirler soveti AlmaniyanIn icraedici sisteminde olduqu kimi parlamentin yuxarI palatasInIn funksiyasInI yerine yetire biler. Onun fikrince, Avropa Parlamenti yalnIz budce meseleleri ile mesqul olmalIdIr.
ABS vaxtile Rusiyaya tusladIqI raketleri indi Cine teref cevirir. Yeni Vasinqton indi bu olkeni ozune dahi ciddi reqib hesab edir.
ABS prezidenti Corc Busun nuve konsepsiyasI ile ile baqlI oz nezer-noqtesini bu gun acIqlayacaqI gozlenilir. Pentaqon doyus baslIqlarInIn sayInI 7,5 minden 2,5 minedek azaltmaqa hazIrdIr, bundan otru sadece prezidentin sifahi te’limatI kifayetdir. Indi Birlesmis Statlar RusiyanIn nuve tehlukesinden ehtiyatlanIr.
 2000-ci il oktyabr ayInda felestinliler terefinden qetle yetirilmis bir israillinin dul qalmIs arvadI mehkemeye muraciet edib.
Dul qadIn Felestin muxtariyyetinin lideri Yasir Erefatdan ona deyen me’nevi ziyana gore, kompensasiya kimi 200 milyon ABS dollarI odenilmesini teleb edir. QadIn iddia edir ki, 25 yaslI eri Es Kodes Gilmor Felestin liderinin cangudenlerinden biri terefinden qetle yetirilib. Merhum iki vetendaslIqa (ABS ve Israil) malik olduqundan, qadIn Vasinqton mehkemesine muraciet edib.
|
