Avropa SurasI Parlament AssambleyasInIn yaz sessiyasInda Ilham Eliyevin rehberlik etdiyi azerbaycanlI deputat qrupunun bir-birinin ardInca elde etdiyi siyasi uqurlar artIq bir nece gundur ki, cemiyyetin diqqet merkezindedir. (XatIrladaq ki, sessiyanIn birinci gununde ErmenistanIn isqalcI movqeyi, ikinci gununde ise azerbaycanlI soyqIrImInI ozunde tesbit eden iki sened qebul edilmisdir). ASPA uzvu olan 29 parlamentar terefinden azerbaycanlIlarIn soyqIrImI barede qebul edilmis beyanatIn imzalanmasIna ve onun Internetde AS-nIn resmi senedi kimi yayIlmasIna nail olan Ilham Eliyevin bu defeki uqurlarI hec de oteri hadise sayIla bilmez.
Bu hadise ilk novbede, Ilham Eliyevin siyasetci ve diplomat kimi potensial imkanlarInI tam cIlpaqlIqI ile ortaya qoydu ve bu fakt bir daha tesdiq edir ki, o oz siyasi resurslarIndan milli maraqlar namine semereli sekilde istifade etmeyi bacarIr. Tesadufi deyil ki, bu sened butun ermenilerin ciddi tesvisine sebeb olub. ArtIq bir nece gundur ki, Qerb metbuatI, elelxusus ermeni mediasI oz yazIlarIna bele serlovhelerle baslayIr: “Ilham Eliyev ermenileri heyretlendirmekde davam edir”. Qondarma “DQR”-in xarici isler naziri Naira Melkumyan ise acIq-askar bu hadiseden ermenilerin soka dusduklerini e`tiraf etmisdir. MelkumyanIn dilinden seslenen bu e`tiraf bas vermis hadisenin ermeni separatcIlarI ucun ciddi psixoloji te`sirine delalet etse de Azerbaycan muxalifeti evveller olduqu kimi, yene de hec neyin ferqinde deyil. Muxalifetin taktikasI aydIndIr. AvropanIn duz merkezinde ermenilerin burnunun ovulmasI muxalifete hec bir siyasi xal qazandIrmIr. Eksine, buna gore Ilham Eliyevi suclayan muxalifet mediasI oz siyasi mahiyyetinden doqan aqressivliyini bir daha ortaya qoyur.
Radikal muxalifetin avropalI parlamentarlar terefinden imzalanmIs senede barmaqarasI yanasmasI tekce hakimiyyetin xarici siyasetde novbeti uqurlar elde etmesinden doqan qIsqanclIq hissi deyil. Sadece olaraq, bu hadiseden sonra muxalifet dusergesi ciddi psixoloji sarsIntIlara me`ruz qalIb. Bunun ucun kifayet qeder esas var, cunki AS-da qebul edilmis sened diger amillerle yanasI muxalifetin indiye kimi hakimiyyetin xarici siyaset kursu ile baqlI formalasdIrmaq istediyi yanlIs stereotipleri bir anIn icinde sIradan cIxartdI. Hele Avropa SurasIna qebul erefesinde de muhum siyasi hadiseye munasibet bildiren muxalifet liderleri avrostrukturlarIn imkanlarInIn deklorativ seciyye dasIdIqInI ve burada qebul olunan qerarlarIn siyasi proseslere te`sir ede bilmeyeceyinden aqIzdolusu danIsIrdIlar. Onlar bu qenaetde idiler ki, AS-ya uzvluk yalnIz insan huquqlarI prizmasIndan hakimiyyete elave tezyiq vasitesi kimi, daha boyuk ehemiyyete malikdir. Tesadufi deyil ki, bu quvveleri olkenin AS-ya uzv olacaqI teqdirde yalnIz Beynelxalq Avropa Mehkemesine nece muraciet etmek ve onun prosedur qaydalarI maraqlandIrIrdI. Bu sozle, bu gune kimi hec bir radikal muxalifet lideri AzerbaycanIn strateji problelerinin hellinde AS strukturlarInIn imkanlarIndan istifade etmek isteyini dile getirmeyib. Halbuki Ilham Eliyev bunun mumkunluyunu subut etdi. Bir daha aydIn oldu ki, muxalifetden ferqli olaraq hakimiyyet AzerbaycanIn me`ruz qaldIqI problemleri beynelxalq muzakire movzusuna cIxarmaqda maraqlIdIr ve bunu bacarIr. Adi “obIvatelin” basa duseceyi terzde bele bir muqayise aparaq: Son hadise bir daha tesdiqledi ki, hakimiyyet AS-nIn imkanlarIndan olkenin strateji maraqlarInIn qorunmasI meqsedi ile nece ve hansI yollarla istifade etmek, muxalifet ise Heyder Eliyev komandasInIn beynelxalq imicine zerbeler vurmaq yollarInda axtarIsdadIr. Faktlar da bunu subut edir.
AS-nIn kluarlarInda azerbaycanlI parlamentarlarIn AvropalI hemkarlarInI inandIrdIqI ve informasiya tebliqatI apardIqI bir vaxtda ADP ABS Dovlet Departamentine ve avrostrukturlara bir nece gun evvel kecirdiyi mitinqde “basIna gelen hadiseler” barede saysIz-hesabsIz me`lumatlar gonderir. Ve onlardan te`kidle teleb edir ki, mitinqde bas vermis hadiselere onlar oz munasibetlerini bildirsinler. En azI bu iki reallIq arasInda aparIlan muqayise ciddi obyektiv neticelere gelmeye esas verir ve cox guman ki, ictimai re`y bunu oz adekvat munasibetinde nezere alacaq.
Ilham Eliyevin ASPA-nIn yaz sessiyasInda elde etdiyi real neticeler muxalifetin bir sIra gumanlarInI da alt-ust etdi. Qebul olunmus qerarIn obyektiv seciyyesi ondan ibaretdir ki, bu hadise AS strukturlarInI AzerbaycanIn strateji maraqlarInIn qorunmasI istiqametinde yeni musteviye cevirmeye imkan verib. Strasburqda bir nece gun erzinde davamlI olaraq aparIlan ideoloji ve informasiya tebliqatIndan derhal sonra ermenilerin toretdiyi azerbaycanlI soyqIrImInIn tanInmasI butun dunyada tuqyan eden ermeniperest tebliqata qarsI ilk ve muhum zerbe kimi deyerlendirilmelidir. Fikrimizce, bu sened hem de ermeniler eleyhine aparIlacaq informasiya muharibesinin ideoloji proqramI ve esas aqIrlIq merkezi de hesab oluna biler. Cunki bu, beynelxalq alemde ermenilerin antiturk simasInI tanIyan yegane seneddir ki, bu da sonrakI prosesler ucun elave stimulverici sanslar yaradIr. Bas vermis hadise AzerbaycanIn daxili ve xarici siyasetine te`sir etmek baxImIndan da muhum ehemiyyet kesb edir.
Birincisi, AzerbaycanIn milli maraqlarIna cavab veren qerarIn qebul olunmasI avrostrukturlarIn fealiyyetinin deklorativ seciyye dasIdIqI barede iddialarI puca cIxardI. Hakimiyyet bir daha subut etdi ki, uqurlu xarici siyaset neticesinde istenilen beynelxalq situasiyada dovlet maraqlarInI te`min etmek olar.
Ikincisi, bu qerar avrostrukturlarIn diger beynelxalq institutlardan ferqli olaraq konkret maraqlarIn ifadecisi olduqu kimi iddialarIn uzerinden xett cekdi. XatIrladaq ki, ekser muxalif daireler Avropa SurasInIn fealiyyetini konkret hegemon quvvelerin maraqlarInIn te`min edilmesi uzerinde qurulduqunu iddia edir ve bele yanlIs fikir ireli sururduler ki, guya avrostrukturlardan Azerbaycan lehine hansIsa qerarIn qebul olunacaqInI gozlemek me`nasIzdIr. Bas veren prosesler gosterdi ki, avrostrukturlarda maraqlar hec de temerkuzlesmeyib, eksine, buradakI fealiyyet mexanizmlerinden ardIcIl istifade etmekle dovletin istenilen maraqlarInI te`min etmek mumkundur. Her halda ASPA-da kifayet qeder ermeniperest quvvelerin olduqu me`lumdur ve burada son zamanlar Turkiyeye qarsI tezyiq vasitesi kifayet qederdir. Bele bir quvveler balansInIn movcud olmadIqI mustevide AzerbaycanIn dovletcilik maraqlarInIn te`min olunmasIna xidmet eden qerarIn qebul olunmasI ilk novbede AzerbaycanI temsil eden deputat qrupunun mehz oz fealiyyetini duzgun qurmasInIn ve aparIlan tebliqat isini yuksek seviyyede teskil etmesinin neticesidir.
‚cuncusu, bu hadise Ilham Eliyev faktoruna ictimai reqbet impulslarInI bir qeder de artIrdI. Indi cemiyyetin muqayise edib real neticelere gelmek ucun kifayet qeder imkanlarI var. Ve istenilen seviyyede aparIlan her bir muqayise Ilham Eliyev faktorunun olkenin strateji maraqlarI ucun ciddi ehemiyyet kesb etdiyini bir daha uze cIxarIr. Bu ise, me`lum olduqu kimi, radikal muxalifetde qIcIq yaratmaya bilmezdi. Tesevvur edin ki, AS-da azerbaycanlI soyqIrImInIn tanInmasI barede senedin qebulundan hec bir gun kecmemis “Yeni Musavat” qezetinin tekce 28 aprel sayInda Ilham Eliyevin eleyhine texminen 5 meqale “isIq uzu” gorub. Diger muxalifet mediasInIn da bu yonde xususi feallIqInI nezere alsaq, onlarIn acIq-askar Ilham Eliyev faktorundan cekindiklerini inkar etmek olmaz. Her halda muxalifetin Ilham Eliyeve qarsI novbeti defe total kampaniyaya baslamasI onlarIn AS-da bas vermis hadiseden son derece telas kecirmelerine isaredir.
En nehayet, AzerbaycanlIlarIn soyqIrIma me`ruz qalmasInIn beynelxalq siyasi institutlar terefinden tesdiqlenmesi ermenilere qarsI aparIlacaq informasiya muharibesine start hesab oluna biler. Hakimiyyetin xarici siyasetde elde etdiyi uqur ErmenistanIn ister beynelxalq alemdeki statusa, isterse de DaqlIq Qarabaq probleminin helli ile baqlI danIsIqlarda tutduqu movqeyine kifayet qeder menfi te`sir gosterecek. SoyqIrIm barede senedin qebul edilmesi Ermenistana qarsI sanksiyalarIn tetbiq olunmasI kimi ardIcIl teleblerinin meydana cIxmasI ile neticelene biler ki, bu teleblerin muellifi tekce Azerbaycan deyil, o cumleden? soyqIrImIn tanInmasI lehine imza atmIs ASPA uzvlerinin temsil etdikleri dovletler de cIxIs ede bilerler. Bu sened paralel olaraq azerbaycanlIlarIn soyqIrImInIn hemin dovletlerin hakimiyyet strukturlarI terefinden tanInmasI telebini ireli surmeye de imkan yaradIr.
AzerbaycanI AS-da temsil eden deputat qrupunun elde etdiyi netice xarici siyasetde yeni prioritet sahelerin ermenilere qarsI intensiv informasiya muharibesinin aparIlmasI ve azerbaycanlIlarIn soyqIrIma me`ruz qalmasI barede senedin dunya dovletlerinin qanunverici orqanlarI terefinden tanInmasIna nail olmaq kimi imkanlarI one cIxarIb. Basqa sozle desek, evveller bu istiqametde is aparmaq ucun beynelxalq senedler movcud deyildise, hazIrda bu senedlerin teqdim olunmasI ve tanInmasI ermenilerin ic uzunun acIlmasIna ve bu istiqametde uqurlarIn elde edilmesine imkan yaradacaq ve AzerbaycanIn telebleri birterefli, subyektiv movqe kimi deyerlendirilmeyecek. Diger terefden, ASPA uzvlerinin imzaladIqI sened qondarma “ermeni soyqIrImI” adI altInda turk dunyasIna qarsI aparIlan informasiya muharibesine qarsI mubarizede Turkiye ve AzerbaycanIn emekdaslIq etmesine de ciddi zemin yaradacaq. Faktiki olaraq elde olunmus sened butun dunyada tuqyan eden “ermeni soyqIrImI” sindromuna qarsI yeni bir alternativin meydana cIxmasI demekdir ve bu alternativden butun maraqlI dovletlerin istifade etmesine nail olmaqla ErmenistanIn beynelxalq imicine yeterli zerbeler vurmaq mumkundur. Butun bunlar butovlukde Heyder Eliyevin duzgun ve balanslasdIrIlmIs xarici siyaset kursunun behresidir.
Teessufle qeyd etmeliyik ki, dediklerimizin muqabilinde muxalifetin strateji planda olkenin milli maraqlarIna zidd movqeden cIxIs etmeleri adi hal alIb. Elbette ki, hec kim Azerbaycan muxalifetinden teleb etmir ki, oz gucsuzluklerini e`tiraf edib, Ilham Eliyev faktoru ile barIssIn. Sadece olaraq, onlarIn hakimiyyete, xususi ile Ilham Eliyeve qarsI baslanmIs novbeti total kampaniyanI milli maraqlar kontekstinde davam etdirmeye haqlarI yoxdur. Cunki Ilham Eliyev muxalifetden ferqli olaraq, siyasi fealiyyetinin strateji xettinin mehz AzerbaycanIn milli maraqlarI cercivesinde olduqunu bir daha subut etmeyi bacardI.