“Valyuta tenzimlenmesi haqqInda” Azerbaycan RespublikasI qanununa esasen, fiziki ve huquqi sexsler gomruk qaydalarIna riayet etmekle respublikaya istenilen qeder xarici valyuta getire bilerler. Olkeden ise hec bir rusum odemeden cemi 1000 ABS dollarI cIxarmaq huquqlarI var.
Baxmayaraq ki, xarici valyutanIn olkeye idxal edilmesine hec bir mehdudiyyet qoyulmayIb, bank mutexessisleri hesab edirler ki, yuxarIda qeyd etdiyimiz kimi, gomruk rusumlarInIn artIrIlmasI dollarIn manata nisbetde mezennesinin qalxmasIna getirib cIxaracaq. Mutexessislerin fikrince, bunun sebebi xaricden olkeye valyuta getiren yerli banklarIn xerclerinin artmasI olacaq. Ona gore de banklar valyutanIn naqdlasdIrIlmasInda komissionlarI artIrmaq mecburiyyetinde qalacaqlar. Qeyd edek ki, hazIrda banklarIn xerclerinin hecminden asIlI olaraq komissionlar 0,5-den 1 faizedek tutulur. HazIrda Milli Bank terefinden ABS dollarInIn mezennesi 4 min 623 manat hecminde mueyyenlesdirilib. Bildirek ki, Nazirler Kabinetinin yeni qerarI Milli Banka samil edilmeyib. Me`lumdur ki, respublikaya valyuta idxal eden Milli Bankdan ne evveller ne de bundan sonra gomruk rusumu tutulmur. Bele cIxIr ki, yeni tarifler huquqi sexs kimi, yalnIz kommersiya banklarIna samil edilir. Qeyd edek ki, yeni qerardan sonra kommersiya banklarI olkeye valyuta idxal etmeyibler. Be`zi bank mutexessisleri hesab edirler ki, respublikaya valyuta idxalInIn sertlesdirilmesi Milli BankIn valyuta bazarInI inhisara almaq isteyinden xeber verir. Bele ki, eger yeni tarifler kommersiya banklarIna serf etmezse, onlar mecbur olub valyutanI Milli Bankdan almalI olacaqlar. Onu da deyek ki, kommersiya banklarIna xaricden valyuta getirerken cemi 0,2 faiz komission odeyirdiler, sozugeden banklar valyutanI Milli Bankdan alanda ise bu onlara umumi mebleqin 0,4 faizine basa gelirdi. Ona gore de kommersiya banklarI valyuta alInmasI meqsedile xarici banklarla muqavile baqlamaqa ustunluk verirdiler. Meselen, Birlesmis Universal Sehmdar BankI NSBC bankI ile muqavile imzalamIsdI ki, olkeye valyuta getirsin. Muqavilenin sertleri yerine yetirilmemis Nazirler Kabinetinin bu sahede manee yaradacaq qerarI cIxdI. Eger Milli Bank bu sahede monopoliya yaratmaq isteyirse bele, bu artIq “Banklar ve bank fealiyyeti haqqInda” qanuna ziddir. Yeni tariflerden sonra Milli Bank dollarIn mezennesinin yukselmesinin qarsIsInI almaqa cehd etse de, bu artIq mumkun olmayacaq. Bir cox mutexessisler hesab edirler ki, yaxIn vaxtlarda dollarIn mezennesi 4700 manatadek yukselecek. O ki qaldI respublikadan valyuta cIxarIlmasI meselesine, Dovlet Gomruk Komitesinin tekliflerine esasen, olkeden cIxarIlan valyutanIn hecmi 20 min dollara catdIqda hemin mebleqden rusum almaq olar. Lakin bu teklifler hele ki, olke hokumetinde nezerden kecirilir. Tekliflerin heyata kecib-kecmeyeceyi hele ki, belli deyil. Gomrukculer hesab edirler ki, bele tedbirler olkeye daha cox mal getirilmesine sebeb ola biler.

MayIn 1-de BakI Seher Icra Hakimiyyetinde dini e`tiqad azadlIqI movzusunda kecirilen seminarda milli tehlukesizlik nazirinin muavini Tofiq Babayevin beyanatI Iran terefinin e`tirazIna sebeb olub. Me`lumdur ki, Milli Tehlukesizlik Nazirliyindeki me`lumatlara istinad ederek beyanat veren nazir muavini Iran ve bir sIra ereb olkelerinin AzerbaycanI “siyasi munaqiseler poliqonuna cevirmek” niyyetlerinin olduqunu soylemisdi. Iran Islam RespublikasInIn BakIdakI sefirliyi “bir sIra resmi sexslerin bu cur beyanatlarInI mes`uliyyetsizlik” adlandIrIb ve bildirilib ki, bele beyanatlar “iki qardas olke arasInda dostluq elaqelerine neqativ te`sir gostere biler”.
Azerbaycanla Iran arasInda elaqelerin “dostluq-qardaslIq” munasibetleri adlandIrIlarken sirr deyil ki, her iki teref diplomatik manevr etmeye calIsIb. Halbuki, hemin gelisigozel sozler eslinde oz mahiyyetinden olduqca uzaqdIr. Bununla yanasI, her iki terefin keskin reaksiyasIna sebeb olan kifayet qeder faktlar var (Tebrizde Azerbaycan konsulluqunun acIlmasI problemi, IranIn Mahir Cavadovu himaye etmesi, AzerbaycanIn be`zi siyasi dairelerinde simalla cenubun birlesdirilmesinin vacibliyi haqqInda fikirler) ve her iki olke arasInda munasibetlerde daha xIrda neqativ sebeblerden de narazIlIq movcuddur. Bu ve ya diger terefin tesdiq etdiyine gore, her iki olkenin vetendaslarI son iller dovlet serhedlerini o qeder pozurlar ki, bu hallarIn da neticesi ciddi insidentlere getirib cIxarIr. Xeber verildiyi kimi, bu gunlerde Irandan Azerbaycana qanunsuz yolla kecmek isteyen bir qrup sexsin qarsIsInI almaq isteyerken azerbaycanlI serhedci olduruldu. Milli Tehlukesizlik Nazirliyinin metbuat xidmetinin rehberi Araz Qurbanovun sozlerine gore, hadise ile elaqedar istintaq davam edir. Azerbaycan-Iran munasibetlerinde gerginliyin daha da artmasI ehtimalIna toxunan Araz Qurbanov bildirib ki, Iranda mueyyen siyasi daireler her iki olke arasInda munasibetlerin keskinlesmesinde maraqlIdIr. Faktiki olaraq Araz Qurbanov oz hemkarInIn - Tofiq Babayevin sozlerini tekrar edir. Bundan basqa milli tehlukesizlik naziri Namiq Abbasov defelerle be`yan edib ki, Iran xususi xidmet orqanlarI AzerbaycanI emeliyyat meydanIna cevirmeye cehd edirler. Son iller bir cox Iran “spion”larInIn ifsa edilerek hebs edilmesi de nazirin ireli surduyu fikirleri tam tesdiq edir. ArtIq me`lumdur ki, resmi BakInIn keskin e`tirazIna baxmayaraq, Ermenistanla Iran arasInda isqal olunmus CebrayIl rayonu erazisinden kecen Araz cayI uzerinde su elektrik stansiyasInIn tikilmesi ile elaqedar razIlIq elde olunub. Bu faktI tesdiq eden me`lumat ErmenistanIn “Azq” qezetinin 3 may tarixli buraxIlIsInda oz eksini tapIb. Faktla elaqedar IranIn BakI sefirliyindeki menbeler nedense, hec bir acIqlama vermek istemirler. QIsasI, teklif edirik ki, Iran terefi “qardas-dost olkeler” sozunu islederken evvelce o sozlerin mahiyyetine varsIn.

Prezidentin 18 aprel serencamI ile yaradIlmIs Metbuat ve Informasiya Nazirliyinin leqvi uzre komissiyanIn sedri Elcin Efendiyev jurnalistlerle sohbetinde bildirib ki, leqvetme isleri mayIn sonuna kimi basa catdIrIlacaq.
Elcin Efendiyev bildirib ki, kecmis Metbuat ve Informasiya Nazirliyinde bir sIra muessise ve teskilatlar movcud olub ki, onlarda koklu deyisiklikler edilecek. Bu muessiseler arasInda “Maarif”, “Azernesr”, “Genclik”, “Azerbaycan ensiklopediyasI” nesriyyatlarI, Kitab PalatasI ve s. adlarInI cekmek olar. HazIrda sozugeden komissiya her bir muessisenin gelecek fealiyyetini nece teskil etmek barede is aparIr. Elcin Efendiyev soyleyib ki, hazIrda bu movzu etrafInda diskussiyalar aparIlIr ve istirakcIlar arasInda be`zi fikir ayrIlIqlarI movcuddur. Gozlenilir ki, “Azerbaycan ensiklopediyasI” musteqil fealiyyet gosterecek, “Azernesr”, “Maarif” ve “Genclik” nesriyyatlarI ise Medeniyyet Nazirliyinin ixtiyarIna verilecek.

Dunen kecirdiyi metbuat konfransInda “Bakcell” sirketinin bas direktoru Sai Aviqal bildirib ki, mobil rabite sahesinde Azerbaycanda ucuncu operatorun ise baslamasI ucun 300 milyon dollar investisiya yatIrmasI teleb olunur.
“Bakcell”in apardIqI tedqiqatlara gore, ucuncu operatorun bazara girmesi uqursuzluqla neticelenecek. Cunki “Azercell” ve “Bakcell” birge muessiseleri olke ehalisinin mobil rabiteye olan telebatlarInI tam odeyir. Bununla yanasI MDB olkeleri ile muqayisede Azerbaycanda reqabet apara bilecek tarifler var, hemcinin mobil rabiteden istifade edenlerin xususi cekisi cox yuksekdir. Qeyd edek ki, proqnozlara gore, 2001-ci ilin sonuna kimi, Azerbaycanda mobil rabiteden istifade edenlerin sayI 500 min neferi otecek. HazIrda “Azercell”in texniki bazasI 450 min, “Bakcell”in ise 100 min nomredir.

Azerbaycanda neqliyyat vasitelerinin coxalmasI atmosferin cirklenmesine getirib cIxarIr. Bu barede me`lumatI bas nazirin muavini Eli Hesenov verib.
Onun sozlerine gore, ctatistika gosterir ki, 90-cI illerin baslanqIcIndan ekoloji standartlara cavab vermeyen avtomobillerin sayI 2,7 defe artIb. Bas nazirin muavini hesab edir ki, esas zerer BakI ve onun etraf rayonlarIna deyir. Cunki avtomobillerin daha cox bu erazilerde cemlesmesi musahide olunur. Qeyd edek ki, BMT-nin insan inkisafI haqqInda hesabatIna esasen BakI ve SumqayItIn muessiseleri terefinden atmosfere 60 cur zererli madde buraxIlIr.