“Bu ilin sonuna qeder Azerbaycanla Ermenistan arasInda sulh muqavilesi imzalanacaq”. ATET-in amerikalI hemsedri Kerri Kavanonun kifayet qeder mes`uliyyetli ve sensasion acIqlamasI cemiyyetdeki sustluyu ve pessimizmi yarI sekilde de olsa, daqIda bildi. Helelik imzalanacaqI gozlenilen sulh sazisinin sertleri ile baqlI resmi sexsler acIqlama vermir. Sulh sazisinin sertleri helelik belli deyil ve cemiyyete hopan qeyri-mueyyen qelebelik hissi de ele bununla baqlIdIr.
Sabiq dovlet musaviri, musteqil politoloq Vefa Quluzade ise bizimle sohbetinde coxlarIndan ferqli acIqlamalar verdi. Vefa Quluzade iddia edir ki, sulh sazisinin imzalanmasIna mane yaradacaq faktorlar ortaya cIxacaq. Eger sulh sazisine engel torede bilecek hemin faktorlar qabarmasa, Vefa Quluzadenin movqeyi bele olacaq ki, referendum kecirilmelidir. Ozunun dediyi kimi, referendum meselesi onun sexsi movqeyidir. Ye`ni son sozu o yox, prezident ve xalq deyecek...
- Vefa muellim, ATET-in amerikalI hemsedri kifayet qeder mes`uliyyetli acIqlama verib. Kavano deyir ki, bu ilin sonuna qeder resmi BakI ile resmi Yerevan arasInda sulh muqavilesi imzalanacaq. Sizce, bu acIqlama evvelki beyanatlardan deyil ki?
- Indiki situasiyada meselelerin gedisi onu gosterir ki, yaxIn vaxtlarda iki dovlet arasInda sulh muqavilesinin imzalanacaqI gozlenilir. ATET-in amerikalI hemsedri Kerri Kavano da, bu mesele ile mesqul olan basqa selahiyyetli sexsler de deyir ki, bele bir hadise olacaq. ArtIq acIq sekilde hamI gorur ki, Qarabaq probleminin hell edilmesi istiqametinde aparIlan danIsIqlar intensiv xarakter almaqdadIr. Bir muddet evvel Parisde, Ki Uestde danIsIqlar kecirildi. Indi de novbede Cenevre gorusudur. Butun bunlara istinaden demek olar ki, sulh muqavilesi imzalana biler. Ancaq, men bu isin icerisinde deyilem. Ye`ni bilavasite bu problemin hell edilmesi ile mesqul olmuram. Ona gore, mesele ile baqlI resmi acIqlama vere bilmeyecem. Amma bir cox faktorlar var ki, belke de onlar Azerbaycanla Ermenistan arasInda sulh muqavilesinin imzalanmasIna manee yaratdI. - Sizce, hansI faktorlar sulh muqavilesine imza atIlmasIna manee yaradacaq? - Bu barede konkret danIsmaq istemirem. Amma hesab edirem ki, sulh muqavilesinin imzalanmasIna bir cox faktorlar engel yarada biler.
- Bele bir fikir de var ki, cemiyyet, xalq sertleri belli olmayan, onlardan xebersiz her hansI sulh muqavilesinin imzalanmasIna imkan vermeyecek. - Amma men hesab edirem ki, muqavile tam sekilde hazIr olandan sonra dovlet bascIsI bunu xalqa acIqlamalIdIr. Ye`ni bu mesele ile baqlI cemiyyete mutleq izahat verilmelidir. Sizce, bele bir izahat, acIqlama verilmese, her hansI bir sulh muqavilesine imza atIla bilermi? Gizlince bele bir sulh muqavilesinin imzalanmasInI nece tesevvur edirsiniz? Sexsen men bunu tesevvur ede bilmirem. Cunki mumkun olan mesele deyil. Eger doqrudan da bu ilin sonuna kimi Azerbaycanla Ermenistan arasInda her hansI bir sulh sazisi imzalanacaqsa ve ya bu barede razIlIqa gelinecekse, evvelce her iki olke ictimaiyyetine teferruatlI bilgi verilecek.
- Bes referendum nece, kecirile biler? - AcIqI, bunu deye bilmerem. Cunki bu barede danIsmaq menim selahiyyetimde deyil. - Bu meselede sexsi movqeyiniz necedir? Ye`ni silh sazisine imza atIlmazdan evvel referendum kecirilmelidir?
- Sexsen menim fikrime gelince, hesab edirem ki, beli, referendum kecirmek olar. Bu isde xalqIn, ictimaiyyetin re`yinin oyrenilmesi meselesi en vacib islerden biridir. Ona gore, sazis oncesi referendumun kecirilmesinin hec bir ziyanI olmaz. Amma bu, olke rehberliyinin movqeyi demek deyil. Bu meselede son sozu tebii ki, prezident ve xalq deyecek.

“DaqlIq Qarabaqda ermeniler bir sIra meselelerde serbest fealiyyet gostere bilecekler”
“Ortada konkret sened ve ya tereflerin razIlasdIqI layihe yoxdursa, her hansI bir acIqlamaya luzum gormurem. Ele buna gore de coxlarInIn gozlediyi acIqlama olmayacaq. Lakin bir mesele aydIndIr ki, bu il DaqlIq Qarabaq probleminin, eyni zamanda Ermenistan-Azerbaycan munaqisesinin hell edilmesi, isqal edilmis torpaqlarIn azad edilmesi perspektivi gundelikdedir”-deye, AVP sedri Fezail AqamalI “Bizim ESR”in muxbirine bildirib.
Fezail AqamalI da umid edir ki, 5-6 aya, ye`ni ilin sonuna qeder Ermenistanla Azerbaycan arasInda sulh muqavilesine imza atIlacaq. Onun sozlerine gore, Qarabaq probleminin helli 2002-ci ile saxlanIlmayacaq.
AVP sedrinin mentiqine gore, ATET-in amerikalI hemsedri Kerri Kavanonun Azerbaycana sefer etmesi problemin hell edilmesinin intensiv xarakter almasIndan xeber verir. Bes sulh muqavilesi imzalanarken resmi BakI kompromise getmeli olacaqmI? Eger gedecekse, guzest hansI sekilde olacaq? AVP-ci millet vekili iddia edir ki, iki dovlet arasIndakI sulh muqavilesi qarsIlIqlI kompromisler ve guzestler prinsipi esasInda imzalanacaq: “Hesab edirem ki, problem bu prinsiplerle hell edilecek. DaqlIq Qarabaqda yasayan ermeni icmasIna yuksek ozunuidare statusu verilmesi Azerbaycan terefinin guzestidir. Mene bele gelir ki, bundan o terefe her hansI bir kompromisden sohbet gede bilmez. Tam eminem ki, olke prezidenti bundan elave her hansI bir guzest nezerde tutmayIb ve elave kompromise getmeyecek. Erazi butovluyunun te`min edilmesi, isqal edilmis torpaqlardan ermeni silahlI quvvelerin cIxarIlmasI birme`nalI sekilde prezident Heyder Eliyev terefinden beyan edilib. Florida gorusunde de bu mesele prinsip kimi ortaya qoyulub”.
Qarabaqda yasayan ermenilere vergilere ve budceye nezaret etmek imkanI verilecek. Bu ise dolayIsI ile o demekdir ki, Azerbaycan Qarabaqa nezaretden tam sekilde mehrum olacaq. Fezail AqamalI dedi ki, konkret olaraq bu mesele etrafInda fikir mubadilesini sonraya saxlayaq: “Me`lum sulh sazisinde DaqlIq Qarabaqa yerli ozunuidareetme statusu verilmesi zamanI onlara hansI huquqlarIn verileceyi hesab edirem ki, sonrakI meseledir. Yerli ozunuidareetme huququndan sohbet gedirse, DaqlIq Qarabaqda ermeniler bir sIra meselelerde serbest fealiyyet gostere bilecekler”.
Prezident Heyder Eliyevle Kerri Kavano arasIndakI gorusun neticeleri ve sulh muqavilesinin sertleri baresinde acIqlama veren xarici diplomatIn “sertler Azerbaycana insanIn ellerini itirmesi qeder aqIr olacaq” demesi fikri AVP sedrini de narahat edir. Millet vekili bildirdi ki, bu acIqlama ile yaxIndan tanIs olub. Amma Fezail AqamalI bele deyir: “Duzdur, DaqlIq Qarabaq ermenileri nezerde tutulmus mueyyen ustunlukler elde ede bilecekler. Lakin 40-50 minlik ermeniler gelecekde hem insani, hem de iqtisadi baxImdan boyuk potensialI olan Azerbaycanla reqabet apara bilmeyecek. Mene bele gelir ki, yaxIn gelecekde DaqlIq Qarabaq problemi umumi AzerbaycanIn icerisinde eriyib gedecek”.

Evvelce formatInI deyisen ve bunun ardInca senbe sayInda sehifelerin sayInI artIran “525-ci qezet” yaxIn gunlerde oxucularInI yeniden sevindirmek fikrindedir. Qezet ozune rusdilli auditoriya qazanmaq isteyir. Ye`ni “525-ci qezet” yaxIn gunlerde Azerbaycan dili ile bahem rusca da nesr olunmaqa baslayacaq. ArtIq redaksiya rehberliyi bu meselede qeti qenaete gelib.
Qezetin bas redaktoru Resad Mecid bildirdi ki, qarsIdakI esas mesele “525”in A-2 formatda 16 sehifede cIxmasI idi: “Senbe saylarmIzda 16 sehifede nesr olmaqa baslamIsIq. Indi planImIzda var ki, bazar gunleri de satIsa cIxaq. Gelecek planlarImIzdakI proyektlerimizde nezerde tutduqumuz meselelerden biri de rusca nesr olunmaqdIr. Hele ki, fikirlesirik. Kadr meselelerini hell ede bilsek, yeqin ki, “525-ci qezet” oxucularIn huzuruna rus dilinde de gelecek”.
Resad Mecid bildirdi ki, “525”in rus variantI helelik heftelik qezet olacaq. Qezetin hansI formatda cIxacaqInI redaksiya rehberliyi artIq deqiqlesdirib. Rusca nesr edilecek “525-ci qezet” de A-2 formatda cIxacaq: “Men hesab edirem ki, yaxIn vaxtlarda ekser qezetler bu formata kecmeye mecbur olacaq. Yeqin ki, bir nece aydan sonra Azerbaycan metbuatInIn menzeresi tamam basqa cur olacaq. A-2 formatda ve sehifelerinin sayInI artIran qezetler coxluq teskil edecek. Cox guman ki, xIrda qezetlerin boyuk ekseriyyeti, belke de hamIsI sIradan cIxacaq”.
Bas redaktorun sozlerine gore, bu hefteden baslayaraq bazar gunleri de nesre baslayacaqlar: “Senbe sayImIz 16 sehifede cIxIr. Neticeye baxacaqIq. Eger effektli olsa, yeqin ki, qalan gunlerde de nesr edilen saylarImIz 16 sehifede cap edilecek. Onsuz da perspektivde sehifelerin sayInI artIrmaq fikrimiz var idi”.

AXCP (islahatcIlar) Ali Meclisinin senbe gunu kecirilen sessiyasInda “islahatcIlar”la “klassikler”in birlesme meselesi muzakireye cIxarIlmayIb. Amma Meclisden bir gun evvel sedr muavini Qudret Hesenquliyev sessiyada partiyalarIn birlesme meselesinin gundeme getirileceyi ile baqlI acIqlama vermisdi. Gozlenilenlerin eksine olaraq ne muzakire aparIldI, ne de ki, bu barede teklif veren oldu.
Ali Meclisle baqlI acIqlama veren Qudret Hesenquliyev bildirdi ki, esas muzakireler olkedeki ictimai-siyasi durumla baqlI olub. AXCP-lerin birlesme meselesine gelince, Qudret Hesenquliyev prosesin hele tam yetismediyini ve buna gore de her hansI bir muzakire baslanIlmadIqInI dedi: “Hemin meselenin muzakire edileceyi heqiqeten de gozlenilirdi. Amma indiki situasiyada bunu sexsen menim ozum de real hesab etmirem. Cunki mueyyen meseleler var ki, onlarIn hell edilmesi ucun mutleq zaman kecmelidir. Insanlar biri-birleri barede sertlik numayis etdiribler. Ele buna gore mueyyen vaxt otmelidir. Birlesme meselesini gundeme getirmemeyimiz sIrf bununla baqlI olub. Basqa hec bir sebeb yoxdur. Esas ustunluyu prezidentin Cenevre gorusu erefesine nezerde tutduqumuz mitinqe verdik. Muzakirenin boyuk hissesi mitinqle baqlI oldu”.
Qudret Hesenquliyevin sozlerine gore, Eli Kerimovun ozu de “islahatcIlar”la “klassikler”in birlesmesinin terefdarIdIr. Amma bir sertle ki, bir-iki nefer birlesenlerin arasInda olmamalIdIr: “Eli Kerimovun partiyalarIn birlesmesinin eleyhine cIxmasI ile baqlI me`lumatlarIn hec birinin esasI yoxdur. Eli Kerimov da o terefde qalanlarI ozu ile bir yerde gorur. Ona gore, birlesme prosesi gec-tez bas verecek. Sadece olaraq, mueyyen zaman lazImdIr”.