|
|
|
| 15 May, 2001. Cersenbe axsamI|¹52(276)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Musavat PartiyasInIn basqanI Isa Qemberle baqlI acIqlamalarI ile gundeme gelen Muasir Musavat PartiyasInIn sedri Hafiz HacIyev novbeti addImInI atdI. HacIyev prezident Heyder Eliyeve ve Milli Meclis rehberliyine muraciet etdi. Hafiz HacIyev muracietinde Musavat PartiyasInIn baqlanmasInI teleb edir. Prezidente gonderilen mektubda bildirilir ki, Musavat rehberliyi olkede destruktiv fealiyyetle mesquldur ve bu sebebden adIcekilen teskilat qapadIlmalIdIr.
Hafiz HacIyev “Bizim ESR”in muxbiri ile sohbetinde bele bir addIm atdIqInI tesdiqledi. Onun sozlerine gore, Musavat PartiyasInIn xarici kesfiyyat orqanlarIna islemesine goz yuma bilmezdi: “ArtIq mektubumuz prezident Heyder Eliyevdedir. Cox guman ki, bizim mektubda gosterdiyimiz meseleler, ortaya qoyduqumuz faktlar Musavat PartiyasInIn fealiyyetine son qoyacaq. Yox, bunun da bir neticesi olmasa, biz te`cili kutlevi aksiyalara baslayacaqIq. Istediyimize nail olmaq ucun butun imkanlarImIzdan istifade edeceyik. Amma mende tam eminlik var ki, dovlet bu meseleye goz yummayacaq. Mene bele gelir ki, bu partiyanIn fealiyyetine xitam verilmesine calIsmaq tek bizim isimiz deyil. ArtIq xalq da bu fikirdedir ki, Azerbaycan konstitusiyasIna zidd fealiyyet gosteren Musavat PartiyasI baqlanmalIdIr. Dovlet cevrilisi eden, xalqI aldadan, onlarI aqIr gune qoyan, Azerbaycanda basqa dovlet qurulusu tetbiq etmek isteyenler gec-tez oz layiqli cavablarInI alacaqlar. Sizin qezet vasitesi ile uzumu parlamentin deputatlarIna tutub deyirem ki, bizim Milli Meclise gonderdiyimiz mektubu parlamentin novbeti iclaslarIndan birinde muzakireye cIxarsInlar. Bununla xalqa boyuk xidmet etmis olarlar. Eger hec bir addIm atIlmasa, Milli Meclisin binasI qarsIsInda “Musavat PartiyasInIn fealiyyetine xitam verilsin”, “Xarici kesfiyyata isleyen partiya baqlansIn” suarlarI ile kutlevi aksiyalara baslayacaqIq”.
Hele Muasir Musavat PartiyasInIn qurultayI kecirilmemisden bir nece gun evvel Hafiz HacIyev maraqlI acIqlama vermisdi. O demisdi ki, qurultay kecirilenden derhal sonra Turkiye rehberliyine partiya olaraq muraciet edecek ki, Isa Qemberin oradakI banklara yatIrdIqI 38 kq qIzIlI ve 2 milyon dollar pulu resmi BakIya qaytarsIn. HacIyev bu meselenin hele de gundemde olduqunu ve bununla baqlI mueyyen senedler topladIqlarInI dedi: “ArtIq senedlerin yarIdan coxunu hazIrlamIsIq. Yeqin ki, yaxIn gunlerde qurultayIn ve partiyanIn adIndan Turkiye dovletine ve huquq-muhafize orqanlarIna resmi sekilde muraciet edeceyik. Onlar Isa Qemberin Turkiye banklarInda olan hemin qIzIl ve pullarInI arasdIrIb bize me`lumat vermelidirler. ArtIq bele bir razIlIq var ki, pullarI ala bilsek onlarIn hamIsInI cadIr seherciyinde yasayan qacqInlara vereceyik”.
Hafiz HacIyev hele de Isa Qembere rusvet verdiyi iddia edilen hemin nazirin adInI acIqlamaq fikrinde deyil. Nazir baresinde tekce onu deyir ki, o, hazIrda xaricde yasayIr. Ele bu gunlerde Hafiz HacIyev onunla elaqe saxlayIb: “Onun ozu de cox boyuk bir urek aqrIsI ile e`tiraf edir ki, bele bir hadise olub. Hemin nazirin ailesi bu gun Azerbaycanda olduqundan biz genis acIqlama vere bilmirik. Cunki onlarI acIqlasaq, kecmis nazirin ailesi boyuk tehlukede qalacaq. Isa Qemberin xarici kesfiyyatla elaqesi o qeder gucludur ki, artIq bizim ozumuze de tezyiq etmeye baslayIblar. Texminen uc-dord gun bundan evvel Isa Qember menim ustume name`lum adamlar gondermisdi. Gelenlerin hamIsI qadIn idi. Men tez cIxIs yolunu tapdIm ve meseleni qansIz-qadasIz yoluna qoydum. Gorunur, artIq ozu bizimle mubarize apara bilmir. Ona gore nazirin adInI acIqlaya bilmirik”.
AXCP-nin “klassikler”e aid dusergesinde veziyyet Mirmahmud Mirelioqlunun kecmis musaviri Taleh Zeferlinin dediyi kimidir: “AXCP azmIs iona benzeyir”. Taleh Zeferli bu sozleri Mirelioqlu baresinde de demisdi. Butun qalmaqallar ondan baslandI ki, AXCP-nin qurultayInda Mirelioqlu partiyaya sedr secildi. Sonra sedri lider kimi qebul etmeyenler oz narazIlIqlarInI xIrda-xIrda metbuata cIxarmaqa basladIlar.
Elde etdiyimiz son me’lumatlarda ise bildirilir ki, AXCP-de azlIqda qalan sedr Mirmahmud Mirelioqlu oz terefdarlarInI basIna yIqIb yeni teskilat yaradIr. Bildirilir ki, yeni teskilatIn adI Islam Demokrat PartiyasI olacaq. Helelik me`lumat ne resmi tesdiqini, ne de ki, tekzibini tapIb. Bununla bahem, “klassik” funksionerlerin boyuk ekseriyyeti qeyri-resmi sohbetlerinde Mirelioqlunun bele bir addIm atacaqInI istisna etmirler. Deyilenlere gore, yeni partiya yaradarsa Mirelioqluna kenardan da destek gelecek. Hetta Islam Demokrat PartiyasI te`sis edilenden sonra Sosial Edalet PartiyasInIn (SEP) sedri Metleb Mutellimlinin Mirelioqluna yaxInlasacaqI gozlenilir. PartiyalarIn birleseceyi de istisna edilmir. Bildirilir ki, oten parlament seckisi erefesinde Mirelioqlu SumqayItda “cebhe”nin namizedini yox, Metleb Mutellimlini desteklemisdi.
PartiyadakI menbeler bildirir ki, Islam Demokrat PartiyasInI yaratmaq ucun artIq gizli Teskilat Komitesi fealiyyete baslayIb. Teskilat Komitesinin uzvlerinin adlarInI helelik deqiqlesdire bilmedik. Lakin bildirilir ki, onsuz da mueyyen siyasi dairelerde iranperest fiqur kimi tanInan Mirelioqlunun islamcI teskilatda qerar tutacaqI o qeder de gozlenilmez deyil. Hele parlament seckisi erefesinde de metbuata verdiyi musahibelerinin birinde e`tiraf etmisdi ki, o, qatI islamcIdIr. Hercend, sonralar Mirelioqlu cemiyyetde menfi imicinin formalasdIqInI gorenden sonra “qatI turancI” olduqunu dile getirdi. MaraqlIdIr, yeni teskilat yaratmaq cehdleri Mirmahmud Mirelioqluna lazImdIrmI?
Be`zi partiya selahiyyetlileri de dolayIsI ile e`tiraf edirler ki, artIq neinki Mirelioqlunun liderliyini, hetta onun sedrliyini bele, qebul etmirler. Tesadufi deyil ki, “Ali Meclis Mirelioqluna e`timadsIzlIq gostere biler” acIqlamasInIn ardInca ele bu gunlerde AXCP-nin novbeti qurultayInIn kecirileceyi ile baqlI xeberler yayIldI.
ArtIq Mirmahmud Mirelioqlu partiyada qebul edilmediyini ve AXCP-nin dovlet qeydiyyatIna alInmayacaqInI digerleri kimi basa dusur. Hemcinin mandat qazanandan sonra parlamentin isine qatIlmaq ucun meqam gozleyen Mirmahmud bey partiyadakI tezyiqlerden yayInmaq ucun yegane cIxIs yolunu onun iclaslara qatIlmasInIn terefdarI olanlarla birge yeni teskilat yaratmaqda gorur. Bu, indiki seraitde hem Mirelioqlunun ozunu, hem “islahatcIlar”I ve muttefiq partiyalarI, hem de IranI qane edir. Eger “klassikler” parcalanarsa, bu, “islahatcIlar”In guclenmesi demekdir. Mirelioqlunun Islam Demokrat PartiyasInI yaratmasI ise Irana ona gore serfelidir ki, resmi Tehran bu istiqametde uduzub. Iran artIq bir defe Azerbaycanda Islam PartiyasI modalinin acI neticelerini gorub. Bu baxImdan cemiyyetde mueyyen qeder nufuzu olan Mirmahmud Mirelioqlunun rehberliyi ile Islam Demokrat PartiyasInIn yaradIlmasI IranIn maraqlarIna dolayIsI ile de olsa cavab verir.
AXCP sedrinin siyasi meseleler uzre muavini Fazil Qezenferoqlu ise Mirelioqlunun partiya yaratmaq iddiasIna dusduyunden xebersiz olduqunu dedi. Onun sozlerine gore, bu barede yayIlan me`lumatlar o qeder de ciddi deyil: “AXCP-den cIxan sexslerin bele bir addIm atmasInI inandIrIcI hesab etmirem. Bu, daha cox AXCP-den kenar muhitde olan kenar quvveler terefinden yaradIla biler. Amma AXCP ile elaqesi, bu partiyaya aidiyyatI olan adamlarIn bu dusunceni dasImasI imkansIzdIr”.
Fazil Qezenferoqlu sedrinin parlamente getmesi ucun Demokratik Islam PartiyasInI yaradacaqI ehtimalInI redd edir. Onun sozlerine gore, AXCP-de bas veren son hadiseler teskilatda geden axtarIslarla baqlIdIr: “Idareetme modeli uzerinde axtarIsdayIq. Amma bunu basqa formaya cekmek, basqa cur adlandIrmaq doqru deyil. Hesab edirem ki, partiyada butun meseleler qaydasIna salInacaq”.
MayIn 17-18-de Kiyevde GOUAM olkelerinin milli koordinatorlarInIn 6-cI yIqIncaqI kecirilecek. “Media- PRESS” agentliyinin verdiyi me`lumata gore, bu gorusde quruma daxil olan olke bascIlarInIn iyunun 5-7-de Yaltada kecirilecek goruslerinde imzalanacaq senedlerin tam razIlasdIrIlmasI nezerde tutulub. Milli koordinatorlar yekun beyanname ve GOUAM xartiyasI ile baqlI meseleleri Ukrayna paytaxtInda muzakire edecekler. Yaltada xususi ehemiyyet verilen meselelerden biri de GOUAM erazilerinde azad ticaret zonasI yaradIlmasInIn muzakiresi olacaq.
Bununla bele olkeler arasInda munasibetlerde qurumun geleceyi ile baqlI dumanlI fikirlerin meydana cIxmasIna be`zi esaslar yaranIb. Bele ki, Moldovada kommunistlerin hakimiyyete gelmesi ve bunun neticesinde onlarIn Rusiya ile yaxInlasmasI hemin olkenin qurumdakI uzvluyunu bir qeder kolgeye salIr.
Eyni sozleri Ozbekistan haqqInda da soylemek olar. Prezident Kerimovun “Sanxay besliyine” qosulmasI ve Moskva ile daha cox herbi-texniki sferada emekdaslIqa se`y gostermesi resmi Daskendin movqeyinde deyisikliklerden xeber verir. Bununla bele Ozbekistan prezidentini bu addImlarI atmaqa vadar eden amillerden biri de, Merkezi Asiya regionunda bas verenlerdir. EfqanIstandakI muharibe, TacikistandakI qarsIdurmalar ve OzbekistandakI Islam HerekatInIn mutemadi olaraq yaratdIqI gerginlikle baqlI movcud olan sabitsizlik narahatlIq ucun esas faktordur.
Indiki halda ister Azerbaycan ve Rusiya, isterse de Ukrayna ve Rusiya arasInda son vaxtlar musahide olunan mulayimlik GOUAM-In yaranmasIna tekan veren bunovreni bir qeder zeifledir. XatIrladaq ki, adI cekilen qurum mehz RusiyanIn o zaman artan istahIna qarsI alternativ kimi yaranmIsdI. AdI cekilen kontekstde Rusiya Avropada adi silahlar haqqInda muqavile cercivesinde oz herbi istirakInI genislendirmeye cehd gosterirdi. Lakin V. Putinin hakimiyyete gelisi ve onun MDB olkelerine baxIsInda ferqli yanasmalar, Birlik olkeleriyle ikiterefli elaqelere prioritet verilmesi hemin meselenin aktuallIqInI azaltdI.
Butun bunlardan sonra qarsIdakI sammitde quruma daxil olan olkelerin siyasi emekdaslIqdan cox iqtisadi emekdaslIqa ehemiyyet vermesi seksizdir. Bu ise teskilata yeni uzv olkelerin daxil edilmesini istisna etmir. Meselen, Polsa ve RumIniya kimi Serqi Avropa olkeleri GOUAM-a maraq gostermelerini defelerle beyan edibler.
|
