|
|
|
| 15 May, 2001. Cersenbe axsamI|¹52(276)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Oten hefte basa catan Avropa SurasI (AS) Nazirler Komitesinin 108-ci sessiyasI Azerbaycan ucun uqurlu kecib. Bu barede AS-da Azerbaycan missiyasInIn sefiri Aqsin Mehdiyev bildirib. O xatIrladIb ki, nazirlerin qebul etdiyi yekun kommunikede Azerbaycan da daxil olmaqla, Avropa olkelerinin erazi butovluyu tesdiq edilib.
“Lakin senedin qebulu ermeni terefin gunahI uzunden az qala bas tutmayacaqdI. Eger Ermenistan kommunikeni qebul etmekden imtina etseydi, konsensus elde olunmayacaqdI. Buna gore de Ermenistan AS-ye qebul olduqu muddetde istirak etdiyi birinci sessiyada bele hereket ede bilmedi”, - deye Mehdiyev vurqulayIb.
AS olkelerinin suverenliyine ve erazi butovluyune hormet edilmesi meselesini Azerbaycan qaldIrIb ve Ermenistandan basqa diger AS uzvleri terefinden qebul edilib.
Ermenistan xarici isler naziri Vardan Oskanyan senedin metni ile razI olmadIqInI bildirib. O, sessiyadakI cIxIsInda deyib: “Ermenistan Qarabaq munaqisesi hell edilenedek AzerbaycanIn erazi butovluyunu tanImaqdan imtina edir”.
Ermenistan numayendesinin bele beyanatI sessiya istirakcIlarInIn teeccubune sebeb olmaya bilmezdi. “Ermenistan ozunu cIxIlmaz veziyyete salIb. Guman edirem ki, Ermenistan Avropa standartlarIna hazIr olmadIqInI numayis etdirib ve primitiv movqe tutub”,-deye Mehdiyev bildirib.
Oz novbesinde Vilayet Quliyev temkinli, konkret ve inandIrIcI cIxIs ederek Ermenistan XIN bascIsInIn cIxIsIna munasibet bildirmeyib.
Rusiya Tehlukesizlik SurasInIn (TS) katibi Vladimir Rusaylo BakIya indiki seferinin Rusiya ve Azerbaycan arasIndakI munasibetlerde yeni musbet tendensiyalarIn inkisafIna elave tekan vereceyine umid edir. “Munasibetlerin baslanqIcI bu ilin yanvarInda Vladimir Putinin BakIya seferi zamanI qoyulub”,-deye Rusaylo Moskvadan BakIya yola dusmezden once bildirib.
Son vaxtlar Rusiya-Azerbaycan dialoqunda bizim tehlukesizlik suralarI, xarici siyaset, iqtisadi, huquq-muhafize ve guc strukturlarI ehemiyyetli rol oynayIb. Rusaylonun fikrince, siyasi, iqtisadi ve medeni sahelerde ikiterefli potensialIn reallasmasI her iki xalqIn maraqlarIna cavab verir. “Bizim birge fealiyyetimiz munaqiselerin sulh yolu ile nizamlanmasInda, regional ve beynelxalq tehlukesizliyin mohkemlendirilmesinde xususi rol oynaya biler”,- deye Rusaylo vurqulayIb.
MayIn 16-dek davam edecek isguzar sefer cercivesinde regional ve beynelxalq tehlukesizlik problemleri ile yanasI, Qafqazda durum, mayIn sonlarInda Minskde kecirilecek “Qafqaz dordluyu” (Rusiya, Azerbaycan, Ermenistan ve Gurcustan) dovlet bascIlarInIn gorusune hazIrlIq meseleleri de muzakire edilecek.
BakIya yola dusen Rusiya numayende hey`etinin terkibine RF xarici isler nazirinin muavini Vyaceslav Trubnikov ve ATET-in DaqlIq Qarabaq uzre Minsk qrupunun hemsedri Nikolay Qribkov da daxildir.
“Olaylar” IA-nIn “Dinin dovletden ayrI olmasI Azerbaycan dovleti ucun problem yaratmIr ki” sualIna dinsunas alim, professor V.Memmedeliyev bele cavab verib ki, Qafqaz MuselmanlarI Idaresi Azerbaycanda dini heyatI, dini fealiyyeti tenzimleyen bir qurumdur.
Dinle dovlet arasInda mohkem elaqe yaradIlmalIdIr. Baxmayaraq ki, dunyanIn bir cox olkesinde din dovletden ayrIdIr, ancaq yene de dinle dovlet arasInda munasibetleri tenzimleyen qurumun olmasI vacibdir. Sovetler vaxtInda Nazirler Sovetinde bu meseleye baxan xususi idare var idi. O idarenin statusu ozune qaytarIlmalI ve fealiyyeti guclendirilmelidir”.
“Olaylar”In “Qafqaz MuselmanlarI Idaresinin zeif fealiyyet gostermesi vehhabiliyin genis vus`et almasIna serait yaratmIrmI” sualI ile razIlasmayan V.Memmedeliyev qeyd edib ki, Azerbaycanda qeydiyyatdan kecen 300-den artIq mescid fealiyyet gosterir. OnlarIn hec biri Qafqaz MuselmanlarI Idaresine tabe deyil.
Evveller, umumiyyetle, mescidler icra hakimiyyetlerine tabe idiler. AxIrI da bele oldu. V.Memmedeliyevin fikrince, mescidler qeydiyyatdan kecmeli ve Idarenin nezaretinden kenarda qalmamalIdIr.
ABS Ticaret Departamenti kecmis Iqtisadiyyat Nazirliyine illik bulletenini gonderib. Nazirlikden “Olaylar”a verilen me`lumata gore, oten il ABS terefinden Azerbaycana 210,3 milyon dollarlIq mal ixrac edilib.
‚mumilikde ise, ABS-dan Cenubi Qafqaz dovletlerine 376 milyon dollarlIq mal verilib. Qeyd edek ki, 1999-cu ilde 188 milyon dollarlIq mal ixrac edilib. Il erzinde Azerbaycan Hava YollarI Dovlet Konsernine 2 eded “Boinq-757” teyyaresi satIlIb. 2000-ci ilde ABS-dan Azerbaycana neft, qaz avadanlIqI, tutun me`mulatI ixrac edilib. Oten il ABS-dan Cenubi Qafqaza ixrac edilen 108,8 milyon dollarlIq mal GurcustanIn payIna dusub ki, bu mehsullarI da esasen et, taxIl, tutun me`mulatlarI teskil edib. Hesabat dovrunde Ermenistana 57 milyon dollarlIq mal verilib. Bele ki, bu mallarIn 8,4 milyon dollarI qiymetli das-qas, metallar, 7 milyon dollarI taxIl, 2,6 milyon dollarI ise deqiq cihazlar, o cumleden humanitar yardImlar olub. ‚mumilikde ise, ABS MDB dovletlerine 3.324,7 milyon dollarlIq mal gonderib.
Dunen Milli Meclisin beynelxalq munasibetler ve parlamentlerarasI elaqeler daimi komissiyasInIn sedri Semed Seyidov IranIn AzerbaycandakI sefiri Ehed Qezayini qebul edib.
S.Seyidov bildirib ki, Azerbaycan-Iran elaqeleri butun sahelerde inkisaf etmelidir:”Iki olke bir-birinin daxili islerine qarIsmamaq prinsipi esasInda iqtisadi, siyasi, medeni elaqelerini inkisaf etdirmelidir”.
E.Qezayi ise oz novbesinde deyib ki, olkelerimizin inkisafInda her iki olkenin parlamenti de oz tohfesini vermelidir:”Iran parlamentinin xarici elaqeler komissiyasI sizi olkemize sefere de`vet edir. Iran parlamentinin sedri de Azerbaycana sefere gelmeye hazIrdIr”.
“Bu gunlerde Tebriz-Yerevan teyyare reysinin acIlmasI, Iran diplomatiyasInda Azerbaycan ve Ermenistana ikili standart hansI meqsed dasIyIr” suallarIna S.Seyidov ve Ehed Qezayi cavab verib.
S.Seyidov bildirib ki, Azerbaycan qonsu olkelerle elaqelerini genislendirmelidir:”HansIsa teyyarenin bir olkeden basqa olkeye ucmasI probleme o qeder de te`sir gostere bilmez. Guman edirem ki, teyyare reysinin acIlmasI Iran ve ErmenistanIn daxili isidir. Iran hemise obyektiv ve birme`nalI movqe tutub. Bu movqe de Ermenistan-Azerbaycan munaqisesinin helli ucun xeyirli bir istiqametdir”.
E.Qezai ise deyib ki, Iran butun qonsularI ile munasibet yaratmalIdIr: “Azerbaycan Iran ucun qardas olkedir. Iran Ermenistan-Azerbaycan munaqisesinin helli yolunda komeyini bundan sonra da esirgemeyecek. Iran Azerbaycana daim yardIm edib, ancaq Ermenistana yardIm etmeyib. Biz her iki olke ile qonsu munasibetlerimizi saxlamIsIq ve saxlayacaqIq”.
Bu il noyabrIn 1-de Azerbaycan XIN emekdaslarInIn attestasiyasIna baslanacaq. Bu barede xarici isler nazirinin muavini Mahmud Memmedquliyev bildirib.
Onun sozlerine gore, attestasiyadan meqsed XIN aparatI statInIn ixtisara salInmasI, kadrlarIn pesekar hazIrlIq seviyyesinin askar edilmesidir. Zeif neticelere malik emekdaslar diplomatik hey`etden administrativ hey`ete kecirilecek. Ise can yandIrmayanlar ise diplomatik xidmeti terk etmeli olacaq. Bos yerlere perspektivli kadrlarIn qebulu nezerde tutulur.
Qeyd edek ki, bu yaxInlarda XIN-in yeni strukturu tesdiq edilib. Qerb ve serq olkeleri ile mesqul olan I ve II erazi idareleri yaradIlIb. Yeniden teskil etme cercivesinde Strateji ArasdIrmalar, Tehlil ve PlanlasdIrma, Insan HuquqlarI, Demokratiklesme, Humanitar problemler, Tehlukesizlik, Iqtisadi emekdaslIq ve inkisaf, Informasiya idareleri yaradIlIb.
Kecmis Iqtisadiyyat Nazirliyinden “Olaylar”a verilen me`lumata gore, Azerbaycanla Rusiya arasInda emekdaslIq sazislerinin islenib hazIrlanmasI nezerde tutulub. Bu barede hokumetlerarasI Iqtisadi EmekkdaslIq KomissiyasInIn Moskvada kecirilen besinci iclasInda razIlasma olub.
HazIrlanmasI nezerde tutulan senedler arasInda investisiyanIn qarsIlIqlI mudafiesi ve tesviqi, qanunsuz maliyye emeliyyatlarI ile mubarize, mulkiyyet huququnun qarsIlIqlI tanInmasI ve ticaret-iqtisadi emekdaslIqIn istiqametleri haqqInda senedler de olacaq. Qeyd edek ki, sazislerden biri bir dovletden o birine daimi yasayIs meqsedile kocen vetendaslarIn teqaud te`minatI haqqIndadIr. AdI cekilen senedlerin bir necesinin bu ilin noyabr ayInda BakIda kecirilecek iclasda imzalanmasI nezerde tutulub. Qeyd edek ki, edliyye, sehiyye, demiryol elaqeleri, aviasiya, gomruk nezareti sahelerine aid sazis layiheleri de hazIrlanIb.
|