|
|
|
| 22 May, 2001. Cersenbe axsamI|¹55(279)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Muharibe xofu
Israil onun partizan,
Felestin ise total novunden cekinir
|
YaxIn Serqde onsuz da narahat olan veziyyet xeyli gerginlesib. Israil herbiyyesinin 1967-ci ilden bu yana ilk defe olaraq F-16 qIrIcI-bombardmancIsIna el atmasI oten heftenin sonunu munaqisenin axIrIncI doneminde en cox itkili gunlere cevirdi. Bir nece saat davam eden bombalama emeliyyatI 20 neferin olumune, 200-dek insanIn yaralanmasIna sebeb oldu. Bele murekkeb ve dolasIq konfliktlerde hadiselerin neden basladIqInI soylemek cetin olur, en azI ona gore ki, istenilen hadise bu ve ya diger sekilde ozunden evvelkinin neticesi, ozunden sonrakInIn sebebi olur. Bununla bele, cavab addImlarInIn artan silsilesi bele dusunmeye esas verir ki, mehz Israil terefi her itkisi muqabilinde qarsI terefe onqat zerbe vurmaqI qarsIsIna meqsed qoyub. Israil iddia edir ki, son bombalama emeliyyatI Netanya seherinin ticaret merkezinde canlI bombanIn - kamikadzenin ozunu ve etrafInda olan 6 yehudini partlatmasIna cavab addImI kimi heyata kecirilib. Fedainin yardImI ile teskil edilen bomba hucumunun mes’uliyyetini oz uzerine goturmus “Hemas” ise butun bunlarIn Israil esgerlerinin Felestin polisini “sehven” gullelemesine cavab addImI olduqunu bildirir. Gorunduyu kimi, terefler, xususen Israil cavab addImlarInI sertlesdirmekden cekinmir.
Ereb olkelerinin liderlerinin bu meseleye munasibetini, sert movqeyini cox gozlemek lazIm gelmeyib. Hadiselerden bir nece saat sonra Ereb Olkeleri LiqasI Qahirede toplasaraq Israili sert tenqid edib ve BMT-ni hadiselere soyuqqanlIqla yanasmaqda qInayIb. Qerara alInIb ki, ereb dovletleri Israille butun diplomatik munasibetlere son qoysun.
Guman etmek olar ki, Ereb Olkeleri LiqasInIn Qahire toplantIsInda cIxarIlan umumi qerarlar mehz Misire ve Iordaniyaya te’sir vasitesi kimi qebul edilib. Bele ki, Israille diplomatik munasibetleri az-cox qorumus ikice ereb dovleti qalIb - Misir ve Iordaniya. RazIlasmanIn seslendirilmesinden bir nece saat sonra her iki paytaxtIn Tel-Evivden mesafe saxlamasI bu defeki meslehetlerin bir qeder hokmlu sened olmasIndan xeber verir. Misirin xarici isler naziri israilli hemkarI Simon Peresle gorusmekden boyun qacIrIb. Iordaniya xarici isler idaresinin rehberi Ebdul ‚la el-Xetib de liqanIn meslehetlerine emel edeceyini deyib. Bu o demekdir ki, en yaxIn zamanlarda ne Israilin numayendeleri Misirle Iordaniyaya gedecekler, ne de bu olkelerin Tel-Evivden caqIrIlmIs sefirleri geri qaytarIlmayacaqlar. Butun bunlar munaqisenin son dovrunun ilk Felestin-Israil qarsIdurmasIndan ereb-Israil munaqisesi seviyyesine qalxdIqIndan xeber verir. Ereb dovletleri yehudilere qarsI vahid cebheden cIxIs etmeye baslayIrlar.
Israil numayendesi Raan Qissin ereblerin son qerarInI “aqIlsIzlIq” kimi deyerlendirse de, bas verenlerden endiselenmemis deyil. Hec tesadufi deyil ki, Israil terefi elinde olan administrativ vasitelerden yararlanaraq ErefatIn Ereb Olkeleri LiqasInIn novbeti toplantIsIna getmesini engellemeye calIsIb.
Yeniden teyyare hucumu meselesine qayIdaq. Be’zi musahideciler hesab edirler ki, bu emeliyyatlar munaqisenin muharibe heddine kecmesinin gostericisidir, Israil doyus teyyarelerini ise salmaqla eslinde total muharibeye baslayIb. Bir qeder sisirdilmis deyerlendirme olsa da, bas verenlerde qisas motivinin son derece qabarIq olmasInI gormemek mumkun deyil. Israilin heyata kecirdiyi emeliyyatlar heqiqeten de terrorizme verilen cavaba oxsamIr. Eger oten aylarda Israil polisi avtobusu yehudilerin ustune suren felestinlini oldurmusduse ve bunu onun qacIb aradan cIxmasI ile baqlamaqa calIsmIsdIsa, sonuncu insident zamanI fedai ozunu oldurmusdu ve burada Cenine, Tul-Kerim erazilerinin bombalanmasI ile terrorizme cavab verilmesinden sohbet bele gede bilmez.
Bizce, Israil hele muharibeye baslamayIb, sadece olaraq, butun hereketleri ile ona doqru irelileyir. Tebii ki, butun bunlar suurlu sekilde heyata kecirilir. Eslinde buna indi de baslamaq olar, amma Tel-Evivin hedefi ne “Hemas”, ne “Hizbullah”, ne de basqa qruplasma deyil. Tel-Evivin istediyi muharibe mehz Felestin muxtariyyeti ile davadIr. Fikir verin, son emeliyyatlarda Israil herbiyyesi bir qayda olaraq inzibati binalarI, polis blok-postlarInI atese tutur. Amma Saron hokumeti ErefatIn ustune ne qeder cox gedirse, muxtariyyet lideri bir o qeder geri cekilir. Cunki, Israilden ferqli olaraq ona total muharibe yox, lokal munaqiseler lazImdIr. Fikir verin, Ereb Olkeleri LiqasInIn Qahire sammitinde butun dovletlerin Israille munasibetlerinin kesilmesinin zeruriliyi tesdiqlendiyi halda Felestinin formal da olsa Tel-Evivin “nezareti” altInda qalmasI meslehet goruldu. MaraqlIdIr, ne ucun? Nece olur ki, ereb dovletleri Felestine gore Israille munasibetleri kesirler, amma Felestin ozu Tel-Evivin papaqI altIndan cIxmIr? Nece olur ki, Felestinin musteqilliyinin e’lan edilmesi meselesi hec olmasa numayiskarane sekilde muzakireye de cIxarIlmIr? Gorunur, erebler Israilin cidd-cehdle aradIqI muharibenin baslanmasInI istemedikleri ucun onu qIcIqlandIrmIrlar. Daha doqrusu, ErefatI zerbe altInda qoymaq istemirler. Israil kimle muharibe edir-etsin, Erefat hemise danIsIqlara hazIr teref kimi qorunmalIdIr. Tarix gosterir ki, Israil total muharibeye baslasa, qalib gelecek. Saronun her vasite ile qarsI terefi qIcIqlandIrmasI da buna goredir. Amma erebler muharibeni asaqI seviyyelerde aparmaqa ustunluk verirler. Indi muharibenin baslayacaqI halda butun ereb dovletlerinin birleserek Israile qarsI doyusmesi bu gunun reallIqlarI ile uzlasan sey deyil. Bu gun felestinlilere partizan muharibesi, yehudilere ise herterefli savas gerekdir.
BMT-nin bu gunlerde Brusselde kecirilen novbeti konfransInda dunyanIn kasIb olkelerinde heyat seviyyesinin qaldIrIlmasI meqsedile 10 illik proqram tesdiq edilib. Bu, 1980-ci ilden eyni qaye altInda kecirilen sayca ucuncu konfransdIr.
Proqram kasIb dovletlerin basqa olkelere olan borclarInIn bir hissesinin leqv edilmesini, onlara edilen yardImlarIn artIrIlmasInI ve ticaretin dovriyyesinin guclendirilmesini nezerde tutur. Plana gore, bu meqsedle bir nece fond, o cumleden QICS ve basqa xesteliklerle mubarize meqsedile vesait ehtiyatI 10 milyarda catan beynelxalq fondun yaradIlmasI nezerde tutulur. Forumun yekun qetnamesinde deyilir ki, bundan evvelki iki gorus kasIb olkelerdeki dozulmez iqtisadi veziyyeti yaxsIlIqa doqru deyise bilmeyib. BMT-nin hesabatIna gore, 1970-ci ilden beri kasIb olkelerin sayI 25-den 49-a kimi artIb.
Son tedqiqatlar gosterir ki, ABS-da narkotik maddelerin qebulundan olenlerin sayI son bir il erzinde 15 faiz artIb. Uyusdurucu maddeler heveskarlarI esasen istifade etdikleri narkotik maddelerin dozasInIn hedden artIq cox olmasI neticesinde dunyalarInI deyisirler. Hem de maraqlIdIr ki, onlarIn arasInda yasI 35-den yuxarI olanlar daha coxdur. Gencler ise daha cox sukan arxasInda olarken narkotik maddelerin te’siri altInda bedbext hadiselere ducar olurlar. Ekspertler mueyyen edibler ki, narkotik maddelerin gudazIna gedenlerin dordde ucu kisilerdir.
Bazar gunu axsam Iran erazisinin boyuk bir hissesine elektrik enerjisinin verilmesi kesilib. Tehranda calIsan qerb jurnalistlerinin yaydIqI bu informasiya artIq IranIn Energetika Nazirliyinde de tesdiqlenib.
Hetta xeber verilir ki, TehranIn ozunde, elece de Isfahan, Siraz, Hemedan, Kermansah, Tebriz, Yezd kimi olkenin iri seherlerinde bir nece saatlIq elektrik enerjisi olmayIb. Olkenin Energetika Nazirliyinin verdiyi me’lumata gore, elektrik enerjisinin kesilmesi texniki nasazlIq uzunden bas verib. Olkenin boyuk bir hissesinin qaranlIqa qerq olduqu saatlarda yalnIz Xorasan ostanInIn simal-serq bolgesine isIq verilirmis.
Iyun ayInda Tayvan ABS istehsalI olan “Patriot” raketlerini oz erazisinde sInaqdan cIxarmaqa hazIrlasIr. Olkenin mudafie nazirinin sozlerine gore, sInaqlar Vasinqtondan gelecek mutexessislerin nezareti altInda kecirilecek.
Tayvan “Patriot” raketlerini olke paytIxtInIn yaxInlIqIndakI bazalarda yerlesdirib. Sebeb ise Cin terefinden ehtimal edilen hucumlara qarsI durmaqdIr.
Bu olkeden verilen diger me’lumat ise Tayvan-ABS munasibetlerinin daha da istileseceyinden xeber verir. Bele ki, Tayvan prezidenti Cen Suybyan dunen Vasinqtona ucub. Prezidenti onun xanImI, hokumet uzvleri ve olkenin tanInmIs is adamlarI musayiet edir. ABS-a ikigunluk seferini basa vurandan sonra Tayvan prezidenti Salvador, Qvatemala, Panama, Paraqvay ve Hondurasa da seferler edecek.
Oten bazar gunu Monqolustanda kecirilen prezident seckileri basa catIb. Bir qismi milli geyimde, diger bir qismi ise muasir Avropa kostyumlarInda kucelere cIxan seciciler paytaxt Ulan-Batorda sesvermede istirak edibler.
MonqolustanIn milli secki komissiyasI seckilerin neticelerini e’lan edib. Prezident kreslosu uqrunda uc namized mubarize aparIb. Evvelceden de gozlenildiyi kimi olkenin hazIrkI prezidenti, Natsaqiyn Baqabandidi 57,95 faiz ses toplayaraq, ikinci muddete hemin vezifeye secilib. Onun en yaxIn reqibi Radnaasumbereliyn Qonciqdorj 35,58 faiz secici sesi toplayIb. Secki komissiyasInIn me’lumatIna gore, seckilerde qeydiyyatdan kecmis secicilerin 82,64 faizi istirak edib. MonqollarIn 40 faizinden coxunun yoxsulluq seraitinde yasadIqI ve ehalinin ucde birinin issiz olduqu bir halda qerb numunesine uyqun iqtisadi islahatlarIn sosial neticeleri seckiqabaqI kampaniyanIn esas mezmununu teskil edib.
Indoneziyada siyasi ehtiraslar yeniden qabarIb. Olkenin Malanqa seherinde kucelere cIxan on minlerle vetendas vitse-prezident Meqavati Sukarnoputrini desteklediklerini bildirirler. Halbuki, indi prezident Ebdurrehman Vahid hakimiyyeti elinde saxlamaq ucun ciddi se’y gosterir.
Televiziya ile xalqa muraciet eden IndoneziyanIn vitse-prezidenti Meqavati Sukornoputri deyib ki, o ve onun partiyasI qarsIsIna hakimiyyete gelmek meselesini qoymayIb. Hem de o, umumiyyetle seckilerin vaxtIndan evvel kecirilmesinin terefdarI deyil. Meqavati Sukarnoputri olke ehalisine muraciet ederek olkenin parcalanma tehlukesi qarsIsInda dayandIqInI bildirib. Onun fikrince, olkede demokratiyaya berqerar olmasa, Indoneziya AsiyanIn sikest olkesine cevrile biler. Ordunun zabitleri qarsIsInda cIxIs eden vitse-prezident deyib ki, Indoneziya oz hakimiyyetini mohkemletmekle yanasI, olkenin problemlerini hell ede bilecek bir lidere de mohtacdIr.
Musahideciler hesab edirler ki, vitse-prezidentin bu sozleri eslinde korrupsiyada ittiham edilerek impicment tehlukesi ile uz-uze qalmIs prezident Vahide edilen hucumdur. Cunki, indiki prezidentin vezifeden uzaqlasdIrIlacaqI teqdirde onun yerini derhal Meqavati Sukarnoputri tutacaq.
|
