|
|
|
| 22 May, 2001. Cersenbe axsamI|¹55(279)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Nizami Gencevi adIna Edebiyyat Muzeyi en’enesine sadiq qalaraq, dunen novbeti bir gorusun teskilatcIsI oldu. Bu defe qonaq yazIcI Natiq Resulzade idi. Hemin Natiq Resulzade ki, cemiyyetin bir yarIsI onun haqqInda “boyuk yazIcI”, “iste’dadlI qelem ustasI”, diger yarIsI ise aqIz buzerek, ironiyaqarIsIq bir eda ile “rusdilli yazIcI” deye dusunur. Muzeyin emekdaslarI, gorunur, cemiyyetin birinci yarIsI ile hemre’ydirler. Odur ki, nehayetde, Natiq Resulzadeni oz aralarInda gormek isteyinde bulunublar.
Muzeyin direktoru Israfil Israfilovun soyuq resmiyyetcilikden uzaq ve bir qeder de doqmalIq ve yaxInlIqla yoqrulmus teqdimatInIn sonluqunu gozleyenler cox idi. Amma Israfil muellim bu imkandan maksimum behrelenmekde iddialIydI. Behrelendi de. Natiq Resulzade haqqInda bildiklerini ve dusunduklerini dedi - duzu duz, eyrini eyri. “Men desem ki, Natiq Resulzade iste’dadlI yazIcIdIr, demek, onun haqqInda hec ne dememis oluram” acIqlamasIndan ve bu fikri esaslandIrdIqI meqamlardan sonra kecdi onun noqsanlarIna: “Natiqin xetrini cox isteyirem. Amma incise de demeliyem ki, o, cox xesis adamdIr”. Dost teeccublu baxIslarI intizarda saxlamadI: “Indiyedek bizim muzeye, bir dene de olsun, kitabInI baqIslamayIb.”. Beri basdan qeyd edek ki, qonaqIn bu xususiyyeti baresinde hemin gun hele bir nece defe de esideceyik.
Israfil muellim deruni hormet elameti olaraq, once sozu olkenin bas jurnalisti qocaman HacI HacIyeve verdi. Me’lum oldu ki, HacI HacIyev de Natiq Resulzadeni milli edebiyyatImIzIn zengin fonunda cox olmayan yasIna baxmayaraq, boyuk ve olduqca iste’dadlI yazIcI hesab edir. Amma bunu cox adam bilmir. O cumleden, Natiq Resulzadenin atasI da. “Men ona deyirem ki, senin oqlun ele-bele yazIcI deyil. Cox iste’dadlI ve boyuk yazIcIdIr”.
YazIcI Natiq Resulzadeye adi Natiqle tanIslIqIndan sonra maraq gosterdiyini deyen filosof Rehman Bedelov da qonaqIn edebiyyatInIn deyerinden soz acdI. “Men bilmirem onun baresinde ne deyim ki, Natiqin tam da olmasa, qismen bizim edebiyyat, bizim cemiyyet ucun faydalIlIqInI eks etdirmis olsun. Mence, Natiq Resulzade esl yazIcIdIr” sozlerini demekle kifayetlenirem. Ele bilirem bu soz ona en boyuk qiymetdir.” sozlerile cIxIsIna baslayan filosof yazIcInIn meziyyetlerinden bir qeder de danIsdIqdan sonra sohbetine ilk cumlesine bir elave etmekle yekun vurdu: “Natiq Resulzade pesekar yazIcIdIr”.
QonaqIn “Mozalan”da redaktor kimi fealiyyetine qederki ve ondan sonrakI illerini xatIrlayan kinosunas AydIn KazImov onun bir ssenari muellifi kimi de yazIcIlIqIndan geri qalmamasI uzerinde qurdu sohbetini. Onun Azerbaycan kinosu ucun yazdIqI ssenarileri sadalaya-sadalaya, nehayetde, ortabab bir siyahI teqdim eden AydIn muellim “YaxsI yazIcI, yaxsI da ssenaristdir” qenaeti ile cIxIsInI bitirdi.
Natiq Resulzadenin “Ne gozeldir bu dunya” ssenarisini ekranlasdIran rejissor Eldar Quliyev auditoriyanIn esasen genclerden ibaret olmasIna isare vuraraq, yazIcInIn onlar terefinden sevilmesinden ferehlendiyini soyledi. Rejissor bildirdi ki, yadIndadIr, onun qIzI yeniyetme yasInda olanda Natiq Resulzadenin kitabInI oxuyurdu. Indi de oxuyur. Ve qIzInIn onun yaradIcIlIqIna olan maraqI sayesinde Eldar Quliyevin evinde Natiq Resulzadenin kitablarIndan ibaret boyuk bir kitabxana var. “Kitablardan tek birini o ozu mene baqIslayIb. QalanInIn hamIsInI pul verib maqazadan almIsIq” deyen Eldar Quliyev Israfil muellimin yazIcIya tutuduqu iradI tesdiqledi.
Soz “en cox nesr olunan yazIcI” teqdimatlI Cingiz Abdullayeve verildi. Vaxtile Natiq Resulzadenin sagirdi olmasIna baxmayaraq, gorunusce aralarInda ele bir ferq olmadIqInI dile getiren ve bununla da dostuna beri basdan te’rif yapan Cingiz Abdullayev, nehayet ki, te’rifden xosu gelmeyen Natiq baresinde soz demek imkanI olduquna cox sevindi. “Esl iste’dad hemise insana tezyiq edir, sIxIr onu. Ondan xilas olmaqIn yegane yolu odur ki, gerek oturub yazasan.”. Natiqin eserlerinin mehz bele bir prosesin behresi olduqunu soyleyen Cingiz Abdullayev ozunu numune getirerek, yazIcIya cox yazmaqI ve nesr olunmaqI arzuladI.
Hemide OmerovanIn cIxIsI ise bir qeder isti ve duyqulu oldu. Pirqulu meselerinde cekilis zamanI Natiqin gozelliyi gormek ve sevmek xususiyyeti ile tanIslIqIndan sohbete korpu saldI Hemide xanIm. Onunla ilk yaradIcIlIq tanIslIqInI xatIrlayan Hemide xanIm hem de bir kafedra mudiri kimi Natiq muellimin pedaqoqluq fealiyyetini yuksek deyerlendirdi. Me’lumat ucun deyek ki, Natiq Resulzade Azerbaycan Dovlet Medeniyyet ve Incesenet Universitetinde muellim kimi fealiyyet gosterir.
Qonaqa unvanlanmIs suallar ise yazIcInIn, demek olar ki, butun heyatInIn gorunen ve gorunmeyen tereflerini ehate edirdi. Cavab verdiyi de oldu, sadece, gulumseyib susduqu da. Onun ucun bele qeyri-en’enevi gorusu teskil etmis muzeyin kollektivine, dostlarIna ve maraqlI, bir qeder qeribe olsa da, telebelerine minnetdarlIqInI birdirdi Natiq Resulzade. Telebelerine ona gore ki, “onlara oyrede-oyrede ozum de oyrenirem”.
Gorusu belece, basa vurdu Natiq muellim. Ne cox yazacaqIna soz verdi, ne de yazmaqIn problemlerinden danIsdI. Geldi, gorusdu, saqollasdI ve getdi...
Dunen iste’dadlI yazIcI, jurnalist, edebiyyatsunas, tercumeci kimi tanIdIqImIz IsmayIl Omeroqlu Veliyevin 50 yasI tamam oldu. Sebebkar esrin yarIsIna qovusmasInI ozune doqma ocaq saydIqI YazIcIlar Birliyinin Natevan klubunda qeyd etdi. Ozu de elidolu. Dost-tanIslarInI qabaqlayIb ozu ozune hediyye etdi IsmayIl muellim. Yubileyine yIqIsmIs dostlarInI iki defe eziyyete salmaq istemeyib, hem de yeni kitabInIn teqdimetme merasimini kecirdi.
“Sevgi dunyam” adlandIrdIqI se’rler kitabInI IsmayIl Omeroqlunun, eslinde, bir hesabatI da adlandIrmaq olar. OxucularIn iste’dadlI soz ustasI kimi tanIdIqI IsmayIl muellim “Omrun yasIl yarpaqlarI”, “Edebi portret ve xarakter”, “Edebi portret, onun funksiya ve tipologiyasI”, “Dunya susur, tarix susmur”, “QacqInlar”, “Qara gundelik”, “Burulqanlar icinde”, “Insan: heyatda ve senetde” ve s. olmaqla 20-ye qeder nesrin, hemcinin 500-e qeder elmi ve publisistik meqalenin muellifi olan IsmayIl muellimin bu, “Menim odum, ocaqIm” ve “Bextime dusen dunya” kitabIndan sonra ucuncu se’rler kitabIdIr.
50 yasInIn astanasInda neden danIsIr IsmayIl Omeroqlu?
Ilk baharla son baharIn arasInda
Isti-soyuq gunler otse,
Gul-cicekli cemenlere yeller esse,
OrmanlarI, dereleri qarlar ortse,
Gozle meni...
Son qatarda gelenlerden
Sonuncusu men olmasam.
Dusunduyun on gumandan
Onuncusu men olmasam
Gozle meni...
Hec neden ve hec kimden asIlI olmayaraq, bu caqInda da sevgi soraqlayan sair tebli bir insandan, bundan qeyri bir istek gozlemek de olmaz.
Sevincine serik cIxmaq ucun basIna yIqIsmIs dostlarI da bunu dedi. YazIcIlar Birliyinin katibi, sair Fikret QocanIn apardIqI soz meclisinde danIsmaq, oz arzularInI dillendirmek isteyinde olanlar cox idi. Her biri de mehz bu gunun sozcusu olmaq isteyirdi. Gorunur, tesadufi deyil. IsmayIl Omeroqlu Veliyevi bu tedbire getiren de mehz hesabat meqamInIn yetismesini duyduqundandIr. HesabatlarIn uqurlu olsun, IsmayIl Omeroqlu Veliyev!
Dunen YazIcIlar Birliyinde Resul Rza adIna mukafatIn teqdimetme merasimi oldu. Me’lumat ucun deyek ki, Resul Rza adIna fondun te’sis etdiyi bu mukafat beynexalq seviyyelidir ve coqrafi mensubiyyetinden asIlI olmayaraq, oz yaradIcIlIqI ile edebiyyata yeni nefes getirmis iste’dadlI qelem ustalarIna verilir.
ArtIq altIncI ildir teqdim edilen mukafatIn bu defeki laureatlarI ucun uzaqa getmeyibler. Bu defe diqqet ozumuze yonelib. Ozu de tek edebiyyat sahesinde deyil, milli medeniyyetimizin caqdas dovrunde oz yaradIcIlIqlarI ile inkisafa calIsan senetcilerimizin de fealiyyeti deyerlendirilib. MukafatIn dunenki laureatlarI ile tanIs olun - mahnI metnlerile islediyine gore, xususen de, Resul RzanIn se’rlerine yazdIqI mahnIlarIna ve bu yaxInlarda tamamladIqI oratoriyasIna gore, Bestekarlar IttifaqInIn birinci katibi, xalq artisti, bestekar Vasif AdIgozelov, Nigar Refibeylinin, Resul RzanIn, umumiyyetle, Azerbaycan poeziyasInIn yuksek seviyyede tebliqine gore, xalq artisti, aktrisa Emine YusifqIzI, Resul Rza yaradIcIlIqIna yaxIn olan, iste’dadlI qelem ustalarI sair Cingiz Elioqlu, Eyvaz BorcalI, Vaqif Nesib ve Ramil Muxtar. Bu defe laureatlarIn ozumuzunkuler arasIndan secilmesi tesadufi deyil. XatIrladaq ki, bu il xalq sairimiz, Resul RzanIn anadan olmasInIn 90 illiyidir. MukafatIn teqdimat merasiminde laureatlarI xalq sairleri Qabil ve Fikret Qoca tebrik etdiler. YazIcIlar Birliyinin sedri AnarIn da tebrikinden ve Resul Rza yaradIcIlIqIna olan diqqete gore onlara tesekkurunden sonra laureatlar axsam kecirilecek daha bir tedbire de’vet aldIlar. Yeri gelmisken, dunen axsam Sehriyar adIna Medeniyyet Merkezinde BakI Seher Icra Hakimiyyetinin tesebbusu ve teskilatcIlIqI ile boyuk insan ve boyuk sair olan Resul RzanIn yubileyi munasibetile edebi-bedii gece kecirildi.
Eslinde, xatire tedbirine Resul Rza yaradIcIlIqIna muraciet etmis senetcilerin konserti de demek olardI. Bele ki, gecenin tamasacIlarIna senetcilerimizin ifasInda muxtelif vaxtlarda sairin sozlerine yazIlmIs mahnIlar, senet numuneleri teqdim edildi. Xatire gecesinde soz demeyi ozune borc bilenler sIrasInda Resul Rza adIna mukafatIn bu ilki laureatlarI da var idi.
“Dunya mensiz darIxacaq”
Taleyinmi oyunudur
dusmusem,
Derd icinde berkimisem,
bismisem,
Bir cut yas tek
gozlerinden dusmusem,
Silib yanaqIndan
atma, AllahIm!
|
Bu setirler XuramanIn yenice isIq uzu gormus “Dunya mensiz darIxacaq” adlI kitabIndandIr. Nefis sekilde tertibatlanmIs kitab muellifin oxucularIna urek sozleri ile acIlIr. “Meni yazmaqa ruhlandIran sizlerin mene olan mehebbeti ve yazIlarIma olan diqqetidir. Allah sizleri menden, qayqI ve mehebbeti de sizlerden ayIrmasIn.” arzusundan sonra muellifin ideyasI ile on soz evezi olan oxucu mektublarI yer alIb. Her mektubda da oxucunun Xuraman se’rine olan mehebbeti, onun yaradIcIlIqIna verilen yuksek qiymet hiss olunur. Kovrek ureyin be’zen kederden, be’zense ele-obaya, vetene olan sonsuz mehebbetden ilhamlanaraq, duyduqlarInI soze, setre, se’re ceviren Xuraman bu hezin neqmelerinde yasIndan asIlI olmayaraq, qocalI-cavanlI nece omru birlesdirir.
Bu derdi gonderib ozu Yaradan,
Bexti kem yarImaz, vallah, sonradan,
Bu qara yazIdan, bu bed yaradan,
Ole bilmedimse, neyleye billem.
“Qarabaq”, “Yurda donesiyem”, “Doz derdine”, “Dunya, bir de gelesiyem”, “XocalIm”, “Bu dunyanIn neyi gozeldir axI?” se’rlerinin misralarI mensur se’rler tamamlayIr. Dunya yaranandan beser ovladInI dusunduren suallara cavab axtarIsIna cIxIr Xuraman. “Insan niye xosbext ola bilmir?”, “‚mumiyyetle, xosbextlik nedir ve vardIrmI?”, “Heyat bize ne ucun verilib?” - bu kimi suallara sairenin oz cavabI var.
Bir sozle, “Dunya mensiz darIxacaq” XuramanIn ozel dunyasInI, ozunexas fikirlerini, dusuncelerini ozunde eks etdirir. ‚nsiyyetin alInacaqIna eminik.
|