|
|
|
| 24 May, 2001. Cume axsamI|¹56(280)|Heftede II, IV, VI gunler tezelenir |
 |
Muharibe qapInIn aqzIndadIr
Aylardan beri olke prezidentini teslimci sulhe hazIrlasmaqda ittiham eden muxalifet son beyanatlarInda obyektiv olmaq
zorundadIr. Hemsedrlerle gorusden sonra muxalifler gec de
olsa me`lum bir heqiqeti e`tiraf edirler ki,
AzerbaycanIn maraqlarInIn qeydine qalan tekce onlar deyil.
|
Sonuncu meqam olkedeki siyasi munasibetler toplusunun bariz cehetini yeniden ortaya qoyur. ArtIq necenci defe tesdiqlenir ki, AzerbaycanIn siyasi quvvelerinin qarsIlIqlI e`timadI yox derecesindedir ve iqtidar-muxalifet mubarizesinde de terefler bir-birinin deyil, ecnebi numayendelerin mulahizelerine diqqetcildirler. Mehz sonuncularIn re`yi siyasi mubahise ve movqe dIrtIsmalarInda apellyasiya noqtesi hesab edilir.
DaqlIq Qarabaq tenzimlenmesi ile baqlI siyasi cekisme ve ittihamlar da bu sIradan istisna deyil. AxIr aylar erzinde “Iqtidar QarabaqI satmaqa hazIrlasIr” suarlI ekstebliqat kompaniyasIna ara vermeyen muxaliflerin Minsk Qrupu hemsedrleri ile gorusden sonra geldikleri qenaet diqqet cekir. Muxalifet temsilcilerinin tenzimleme ile baqlI vurquladIqlarI esas prinsiplere (AzerbaycanIn erazi butovluyunun ve DaqlIq Qarabaq uzerinde suverenliynin te`min olunmasI) cavab olaraq hemsedrler “Ele prezident Heyder Eliyev de bu sertlerin uzerinde israrlIdIr” deye bildiribler. Siyasi mubarize tozanaqInda reallIq hissini tedricen itiren muxalifler bu cavabdan sonra e`tiraf etmeye baslayIblar ki, iqtidar hec de DaqlIq Qarabaq meselesinde AzerbaycanIn temel maraqlarInI gudaza vermek niyyetinde deyil. Hetta AXCP (islahatcIlar) sedri Eli Kerimov probleme baxIsda iqtidarla muxalifetin moqelerinin eyni olmasIndan memnunluqunu da gizletmeyib. Eslinde bu gerceyin mehz indi uze cIxmasI tesadufi deyil. Muxalifetin aramsIz qaralama kampaniyasIna reqmen olke prezidentinin hemsedlerle axIrIncI gorusu bir daha gosterdi ki, Azerbaycan tekterefli guzestlere esaslanan sulh sazisini hec vaxt imzalamayacaq. Ele bu uzden vasiteciler Azerbaycan prezidenti ile gorusden sonra Cenevre danIsIqlarInIn qeyri-mueyyen vaxta ertelenmesi ile baqlI acIqlama verdiler. Halbuki bir qeder once amerikalI hemsedr Kerri Kavano Cenevre raundunun iyunun 15-de baslanacaqInI xeyli eminlkle vurqulamIsdI.
Muxaliflerin resmi BakInIn tenzimlemedeki movqeyi ile baqlI memnunluq ifade eden beyanatlarIna paralel olaraq iqtidarIn son tezislerinde ictimai re`ye istinad tendensiyasI da guclenmekdedir. Sraqagun Avropa parlamentarlarI ile gorusde bu meqama toxunan prezident H.Eliyev ictimai re`yde muharibe ehvalInIn artdIqInI ve sulh prosesi ucun tehlukeli veziyyetin yarandIqInI bildirib. Bu ehvalIn guclenmesinde muxalifetin apardIqI tebliqatIn da rol oynadIqInI qeyd eden prezident eyni zamanda ictimai re`yi ve muxalifeti qInamadIqInI da vurqulayIb: “ErmenistanIn movqeyi uzunden danIsIqlar prosesinde kompromis noqte tapIlmIr ve bunu goren ehali problemi herbi yolla hell etmek qenaetine gelir. Cunki bele veziyyet uzun muddet davam ede bilmez”. Prezident bildirib ki, eger prosesde qarsIlIqlI kompromis elde olunsa, o hemin kompromislerle sozugeden sulh sazisinin heyata kecirilmesi ucun mubarize apara ve ictimai re`yde oz arqumentlerini esaslandIra biler. “Lakin kompromisler elde olunmadan men ictimai re`yi qInaya ve bu veziyyetde hec ne ede bilmerem. Tebii ki, muharibe faktoru da getdikce artacaq”- deye olke bascIsI vurqulayIb. Belelikle, prezident artIq bilavasite ictimai re`ye istinad ederek beynelxalq vasitecilere ve Ermenistana te`sir imkanlarI olan quvvelere mesaj gonderir. Bu, BakInIn tenzimlemedeki alternativ yol arayIsInda keyfiyyetce yeni konturdur. Bu prosesde onemli olanI ise Qarabaq davasInIn gec de olsa fovqelsiyasi mahiyyet qazanmasIdIr. Bu davanI siyasi reqabetin fovqune olan quvveler deyesen, coxdan arzuedilen hemreyliyin astanasIndadIrlar.
Azerbaycan Ermenistanla emekdaslIq edecek
Lakin hemin emekdaslIqIn konkret ve mehdud
cercivesi olacaq. Regional kooperasiya meselesinde
evvelki prisiplerinden geri cekilmeyen
BakI bu cerceiveni de ozu mueyyenlesdirib
|
Cenubi Qafqazda regional emekdaslIq layiheleri indiyedek bir nece defe beynelxalq teskilatlar terefinden lobbilesdirilse de, Azerbaycan oz movqeyini deyismeyib. Hele 1999-cu ilin yayInda sulh danIsIqlarInIn uqurlu gedisini diqqete alan Birlesmis Satatlar prosesi intensivlesdirmek meqsedile Azerbaycanla Ermenistan arasInda regional emekdaslIq, o cumleden kommunikasiyalarIn qismen acIlmasI teklifini ireli surdu. Lakin munaqisede davamlI sulh elde olunmayInca ve torpaqlar isqaldan azad edilmeyince bu cur emekdaslIqa qarsI cIxan BakI o vaxt ABS-In xususi elcisi Uilyam Teyloru elibos geri qaytardI.
Sonralar oxsar tesebbusle diger olkeler cIxIs etse de, Azerbaycan oz movqeyinden donmeyib. Oten il Avropa Birliyi temsilcileri regional kooperasiya movzusunda nisbeten ferqli layihe getirdiler. Hemin tesebbus uc Cenubi Qafqaz olkesinin etraf muhitin qorunmasI ve ekologiya sahesinde emekdaslIqInI nezerde tutur. Bu meqsedle emekdaslIq xartiyasI imzalayan uc respublika su menbelerinden istifade ile baqlI qarsIlIqlI monitorinqin kecirilmesine de razIlIq vermelidir. Mehz bu meqamI diqqete alan BakI layihede istirak etmek niyyetindedir. DQ (?) He`yeti ile gorusde bu niyyeti e`lan eden prezident Heyder Eliyev BakIda proqramIn ofisinin acIlmasIna da razIlIq verib. Onun sozlerine gore, Azerbaycan mehz beynelxalq monitorinqi olacaq bu layihede maraqlIdIr: “Hele SSRI vaxtInda Ermenistan bir sIra senaye muessiselerinin, o cumleden qIzIl e`malI zavodunun zeherli tullantIlarInI Araz cayIna axIdIrdI ve bu Azerbaycan ucun aqIr ekoloji tehluke toredirdi. O vaxt bunun qarsIsInI cetinlikle de olsa alIrdIq, indi ise EmenistanIn ArazIn suyuna neler tokduyunden xebersizik”. Prezidentin sozlerine gore, beynelxalq ekspertlerin her uc respublikadakI monitorinqi bu probleme aydInlIq getirmelidir. H.Eliyev sozugeden layihe cercivesinde qarsIlIqlI inspeksiyanIn aparIlmasInIn zeruriliyini de DQ temsilcilerinin diqqetine catdIrIb. O ki qaldI umumilikde regional kooperasiyanIn perspektivine, Azerbaycan yene oz prinsiplerinde qalIr ve munaqise cozulmeyince Ermenistanla isbirliyinin istiqametlerini mustesna olaraq ozu mueyyenlesdirecek. Qeyd edek ki, Avropa Birliyinin ali mesveretci orqanI olan Avropa Parlamenti bu ilin sentyabrInda Cenubi Qafqazla baqlI xususi dinlemeler kecirmeyi palanlasdIrIr. Regional emekdaslIq movzusunun hemin dinlemelerde de gundeme geleceyi ye`qindir.
|
