Vasinqton Milli Raketden Mudafie PlanI (MRMP) ile baqlI tesebbuslerini artIraraq diplomatik feallIqI Avropa ve Rusiya mekanIna yoneldib. Me’lum olduqu kimi, Bus administrasiyasI bu mesele ile baqlI olaraq en azI uc cebhede mudafie seddini yarmalIdIr. Bunlardan biri oten hefte terkibi demokratlarIn xeyrine deyismis Senat, qalan ikisi ise olke xaricindeki instansiyalardIr. Gorunduyu kimi, Vasinqton bu meselede esas guc merkezlerinin desteyini qazanmaq ucun daha cox “ozununkuler”le dil tapmalIdIr, neinki strateji reqibleri ile.
Vergilerin azaldIlmasI meselesinin muzakiresi zamanI mutesekkillik gostere bilmeyen demokratlar Senatda ilk ustunluklerini mehz MRMP-ye munasibet bildirilmesi zamanI ortaya qoya bilerler, bu ise o qeder ciddi maneedir ki, Avrasiya qitesini feth etmeye luzum qoymur. Gorunur, ele ona goredir ki, Bus butun diqqetini NATO-lu muttefiqlere ve Rusiyaya yoneldib. Yeni administrasiya mehz NATO-da ve Moskvada elde edile bilecek razIlasmalarIn SenatdakI muzakirelerde uqur qazanmaq ucun stimul ola bileceyine inanIr. Bu me’nada cersenbe axsamI gunu Budapestde baslayan NATO kommunikesi cox sey ve’d edirdi. XatIrladaq ki, sammitde alyansa uzv olan 19 olke xarici isler nazirleri seviyyesinde temsil olunurdu. Amma kommunike ABS administrasiyasInI qane edecek neticelerle bitmeyib. AlyansIn daxilindeki ikitirelik son toplantInIn neticelerine te’sirsiz qalmayIb. Almaniya ve Fransa MRMP haqqInda tutduqu movqelerinden birce addIm da geri cekilmeyibler. Bu dovletler Vasinqtonun siyahIsInda evvelden de “cetin olkeler” qrafasInda yer alIrdI ve seksiz demek olar ki, Budapest sammitinde Paris ve Berlinin movqeyinde deyisiklik yaradIlmasI ABS-In esas hedeflerinden biri idi.
Fransa ve AlmaniyanIn geri cekilmemesi, MRMP-ye ehtiyatla yanasmasI ABS emissarlarInIn Budapest missiyasInI siyasi turizm seviyyesine endirmekle beraber, MoskvanIn el-qolunu da acIb. Rusiya butun seviyyelerde gostermeye calIsIr ki, Vasinqtonun ustunde israr etdiyi 1972-ci il muqavilesinden imtina tesebbusune imza atmayacaq ve MRMP-nin heyata kecirilmesi ile eyni zamanda cavab addImlarI atmaqa baslayacaq. Gorunur, ele buna goredir ki, Vasinqton rehberliyi MoskvanI yola getirmek ucun kompensasiya teklifi ile cIxIs etmeyi planlasdIrIr. Evvelce bele xeberler heftenin ilk gunlerinde “New ‚ork Times” qezetinde yer aldI. Guya, ABS rehberliyi Kremlin konlunu almaq ucun MRMP-nin sonuncu fazasInda istifade edilecek raket tutucularI qisminde Rusiya istehsallI S-300 komplekslerini gormek niyyetini ortaya qoyacaq. Mumkun variantlar arasInda Rusiya iqtisadiyyatInIn dirceldilmesi ucun elave maliyye yardImlarInIn ayrIlmasI meselesi de hallandIrIlIrdI. Qezetin yazmasIna gore, Bus iyunun 16-da Sloveniyada Putinle tekbetek gorusunde Rusiya prezidentine MRMP-nin inceliklerini acIqlamaqla beraber, Moskvaya birbasa maliyye evezlemesi de teklif edecek. Meqalenin cap edilmesinden bir nece saat sonra her iki paytaxt hemin meseleye munasibetini bildirdi. Vasinqton onu tesdiqledi, Moskva ise reqibin kolgesini qIlInclamaqI xatIrladan hucum pozasI aldI.
Kreml raketden mudafie haqqInda 1972-ci muqavilesinin leqv edilmesi ideyasIndan el cekmeyeceyini bir daha bildirdi. Ilk baxIsdan bele gorune biler ki, RusiyanIn raket eleyhine sistemlerinin yeni Milli Raketden Mudafie PlanIna daxil edilmesi kimi ciddi deyisiklik de MoskvanIn oz prinsiplerinden el cekmesi ucun yeterli deyil. Bununla bele, Kreml oz movqeyinde cox qetiyyetli gorunmur. Rusiya mudafie naziri Sergey Ivanov diqqeti bele bir meqama yoneldib ki, ABS-In MRMP-ye calamaq istediyi S-300 raketleri ucan raketlerin deyil, herbi teyyarelerin mehv edilmesi ucun nezerde tutulub. Amma Rusiya numayendelerinin MRMP ile baqlI tekliflere yeniden baxIla bileceyini soylemesi, Vasinqtonun oz tesebbusunun sebeblerine done-done aydInlIq getirmeli olduqunu demesi mudafie nazirinin yuxarIdakI fikri ile kombinasiyada bele bir tesevvur yaradIr ki, MoskvanIn son jetslerinde esas meqsed, teklifi redd etmekden daha cox muzakire masasI uzerine onun daha serfeli variantInIn cIxarIlmasIna nail olmaqdIr.
Cox maraqlIdIr ki, bu arada Rusiya-Cin antiraket ittifaqInIn sadiq dostlarIndan sayIlan Hindistan gozlenilmeden Vasinqtonun “yeni strateji struktur” tesebbusunu desteklediyini bildirib. Bu olkenin xarici isler ve mudafie naziri Casvant Sinqh tesebbusu “soyuq muharibe” dovrunun reqabetinden imtina kimi deyerlendirib. XatIrladaq ki, ABS-In yeni strateji planlarI, o cumleden MRMP meselesi bu tesebbusun esas elementleri arasInda yer alIr. Hindistan terefi bildirib ki, bu movqeyini esas muttefiqi olan RusiyanIn, habele Cinin nezerine catdIrIb. Bele cIxIr ki, Dehli ya tesebbusun “butun teferruatlarInI anlayIb”, ya da bununla ABS-a yarInmaq isteyir. Birinci hal istisnadIr, en azI ona gore ki, kenardan baxanda ABS-In raket emissarlarInIn oz hemkarlarIna neyi izah etdiklerinin onlarIn ozlerine de tam cIlpaqlIqI ile belli olmadIqInI zenn etmek olar. Arada adama ele gelir ki, Kolin Pauell goruslerden birinde ondan MRMP haqqInda daha cox me’lumat almaq isteyen teref-muqabiline - “ArtIq men ozum her seyi basa dusurem, doqrudanmI size aydIn olmadI? “ - deyecek. Yeni planIn helelik yalnIz nezeriyye seklinde movcud olduqu indiki zamanda onun neinki Moskvada ve ya Avropada, hetta Vasinqtonda - Senatda bele ehtiyatla qarsIlandIqI halda Dehliden destek almasI bir qeder subheli gorunur. Guman etmek olar ki, Hindistan mehz bu yolla Moskva ile emekdaslIq meselesinde ozunun vasitecilik missiyasInI teklif edir. Her halda onun itireceyi bir sey yoxdur. Bu mesele onun Rusiya ile munasibetlerine xelel getire bilmez.

Keniya hokumetinin resmi numayendelerinin me’lumatIna gore, heftesonu bu olkenin paytaxtInda Sudanda sulh nizamlanmasI uzre sponsorlar timsalInda cIxIs edecek dovlet bascIlarInIn sammiti kecirilecek.
Sammitde Keniya, Uqanda, Efiopiya ve EritreyanIn dovlet bascIlarI, elece de SudanIn yuksek mensebli numayendeleri ve resmi Xartum hokumetine qarsI mubarize aparan qiyamcI Xalq AzadlIq Ordusunun (XAO) numayendeleri de istirak edecekler. Dovlet bascIlarInIn gorusunun bu senbe gunu kecirilmesi planlasdIrIlIb. Sammit istirakcIlarI Sudan prezidenti el-Besirle XAO qruplasmasInIn lideri Con Qaranj arasInda gorusunun tarixi ile baqlI muzakireler de aparacaqlar.

Koreya Xalq Demokratik RespublikasInIn rehberliyi Cenubi Koreya bascIlarIna bu olkelerin liderlerinin oten il teskil edilmis gorusunun bir illiyi munasibetile iyun ayInda “milli birlik uqrunda simpozium” kecirilmesini teklif edibler.
Ancaq Simali Koreya terefi iddia edir ki, hemin gorusde resmiler deyil, sade olke vetendaslarI ictimai xadimleri, istirak etsinler. Simpoziumun KXDR-de kecirilmesi planlasdIrIlIr. Cenubi Koreya numayendesi bildirib ki, onun olkesi bu teklifi nezerden kecirecekdir. XatIrladaq ki, Cenubi Koreya prezidenti Kim De Cjun ve Simali Koreya lideri Kim Con Irin gorusu oten ilin 12 iyununda kecirilmisdi. Mehz bu gorusden sonra iki olke arasInda munasibetler yaxsIlasmIsdI.

Yaponiya mehkemelerinden biri fealiyyeti bu olkede qadaqan edilmis “Aum Sinrikyo” teriqetinin uzvu haqqInda omurluk hebs cezasI cIxarIb.
Bu teriqetin uzvu Nobora Nakamura 1994-cu ilin iyun ayInda YaponiyanIn daq kurortlarIndan birinde yeddi neferin olumunde gunahkar bilinib. O zaman N.NakamuranIn bascIlIq etdiyi bir qrup teriqetci YaponiyanIn mehkeme orqanI iscilerinin yasadIqlarI binaya eseb sistemini iflic eden zarin qazI buraxmIsdIlar. 1995-ci ilin mart ayInda ise Aum Sinrikyo uzvleri Tokio metrosunda zarin qazIndan istifade etmis ve neticede 12 nefer helak olmusdu.

ATET, Moldova ve Rusiya numayendeleri rus qosunlarInIn DnestryanI bolgeden cIxarIlmasI meselesinde esaslI razIlasmaya nail olublar. QosunlarIn bolgeden cIxarIlmasI prosedurunda vacib sayIlan maliyye vesaiti meselesini ATET oz uzerine goturub.
Terefler arasInda imzalanan sazisde qosunlarIn bolgeden cIxarIlmasIndan sonra burada terksilah islerinin aparIlmasInIn ve qanunsuz silah-sursatIn ehaliden yIqIlmasInIn zeruriliyi meselesi de eksini tapIb. XatIrladaq ki, Rusiya qosunlarInIn DnestryanI bolgeden cIxarIlmasI haqda ilkin razIlIq ATET-in Istanbul sammitinde elde edilib. Hemin sammitde elde olunan razIlasmaya gore, Rusiya oz qosunlarInI 2002-ci ilin sonunadek DnestryanI bolgeden cIxarmaqI ohdesine goturub. Qeyd edek ki, hazIrda bolgede 2500-dek rus herbcisi xidmet edir. Moldova hokumet qosunlarI ile bolgenin musteqilliyi uqrunda doyusen yaraqlIlar arasInda yerlesdirilen Rusiya birlesmeleri sulhmeramlI missiyanI yerine yetirir. XatIrladaq ki, qondarma DnestryanI respublikasInIn prezidenti Iqor Smirnov hele “dovletini” 1990-cI ilden beri beynelxalq ictimaiyyetin subyekti kimi tanItmaqa calIsIr. Feqet, dunya ictimaiyyeti rusiyaperest Tiraspol hokumetini MoldavanIn terkib hissesi kimi tanIyIr.

Indoneziya parlamenti son iller olkedeki siyasi durumun bohranlI veziyyete catmasIna revac veren bir meseleni hell etmek niyyetindedir. Parlament olke prezidenti Ebdurrehman Vahidin impicmenti ile baqlI prosedur meselelerinin muzakirelerine baslamaq qerarIna gelib.
Qeyd edek ki, IndoneziyanIn dovlet bascIsI evvelkitek korrupsiyada ittiham edilir. Hercend Vahidin ozu maliyye fIrIldaqlarInda istirak etdiyini qetiyyetle tekzib edir. Impicment meselesini arasdIracaq parlament muzakirelerinin baslanmasI ile baqlI olaraq, olke paytaxtI Cakartada yuksek tehlukesizlik tedbirleri gorulse de, huquq-muhafize orqanlarI Vahidin terefdarlarInIn olkenin qanunverici orqanInIn isini pozacaqlarIndan ehtiyatlanIrlar. Cakartadan verilen son me’lumatlara gore, prezident Ebdurrehman Vahidin min neferlik terefdarlar qrupu artIq parlament binasIna hucuma kecib. Sahidlerin dediyine gore, onlarla numayisci hasarlarI asaraq, binanIn heyetine daxil ola bilib. Numayisciler bIcaqlarla ve deyeneklerle silahlanIblar. Numayislerden biri “Reuters”in muxbirine deyib ki, eger Vahid hakimiyyetden uzaqlasdIrIlsa, Surabaya (Vahidin doqma seheri) qan denizine donecek, YavanIn serq bolgeleri ise oz musteqilliyini e’lan edecek.

Nyu-York mehkemesi meshur seudiyyeli milyoncu ‚sema ibn Ladenin silahdaslarI, ABS-In Keniya ve TanzaniyadakI sefirliklerinin partladIlmasInda subheli bilinen sexsler haqqInda hokm cIxarIb. AndlIlar mehkemesi 12 gun ceken meslehetlesmelerden sonra tesdiq edib ki, Ladenin silahdaslarI Keniya ve TanzaniyadakI ABS sefirliklerinin partladIlmasInda bilavasite istirak edibler. XatIrladaq ki, sefirliklerin partladIlmasI neticesinde 224 nefer helak olmus, 4 min insan ise yaralanmIsdI.
Muttehimlerden ikisi - 24 yaslI seudiyyeli Resid Daud Ovhali ve 27 yaslI tanzaniyalI Helfan Hamis Mehemmed bilavasite qetlde gunahkar bilinibler ve olum hokmu ile cezalandIrIlacaqlar. Qalan iki muttehim - Livanda anadan olmus ABS vetendasI, 36 yaslI Mehemmed Sadiq Odehin ve 40 yaslI Vadi El-HacIn uzun muddete azadlIqdan mehrumetme cezasIna mehkum edileceyi gozlenilir.