AXCP (islahatcIlar), AMIP, VHP, Edalet PartiyasI arasInda imzalanacaqI gozlenilen sazis gunbegun uzanIr. Partiya resmileri bele bir inteqrasiyanIn terefdarI olduqlarInI soyleseler de, hamI bir nefer kimi gozleme movqeyine cekilib. Elde etdiyimiz me`lumatlara gore, AXCP-de (islahatcIlar) mueyyen fiqurlar Edalet PartiyasInIn istirak etdiyi her hansI bir blokda fealiyyet gostermeyin eleyhine cIxIrlar.
Bildirilir ki, partiyanIn Reyaset Hey`etinin son iclaslarInIn birinde sedr muavini Fuad Mustafayev Edalet PartiyasI ile yaxInlasmanIn eleyhine olduqunu soyleyib. Mustafayev movqeyini Edalet PartiyasInIn Rusiyaperest siyasi teskilat reputasiyasI qazanmasI ile izah edib. O deyib: “Edalet PartiyasI ile munasibetleri zeifledib esas ustunluyu AMIP-e vermek lazImdIr”. Fuad Mustafayev bizimle sohbetinde adI cekilen partiyalarla inteqrasiyanIn terefdarI olduqunu bildirdi. Onun sozlerine gore, inteqrasiyanI en yuksek merheleye qeder inkisaf etdirmek fikrindedirler: “Hesab edirik ki, alternativ guc merkezinin formalasmasI zamanI gelib catIb. Ona gore de bu yollar siyasi baxIslarI ust-uste dusen quvveler arasIndakI inteqrasiyadan kecir. Biz bu istiqametde fealiyyet gosteren siyasi teskilatlarla, o cumleden Edalet PartiyasI ile normal munasibetler qurmaq niyyetindeyik. AXCP hemin partiyalarla ikiterefli munasibetlerin inkisafInda maraqlI olub. ‚mid edirem ki, Edalet PartiyasI da bu cur meselelerde maraqlIdIr”. Amma bununla bele, Fuad Mustafayev de yaranacaqI gozlenilen blokun te`xire dusmesinin sebeblerini tam acmadI. Onun sozlerine gore, proseslerin axarInI sun`i sekilde sur`etlendirmek mumkun olmadIqIndan blok hele yaranmayIb: “Amma proses gedir. Blokun yaranmasI ucun yeqin ki, bir nece merhele kecilmelidir. Birinci novbede, bu cur inteqrasiyanIn temelinde probleme ortaq baxIslarI mueyyenlesdirmeliyik. Ortaq baxIslarIn neticesinde ortaq siyasi platforma mueyyenlesecek. Cox guman ki, lap yIxIn gelecekde vahid platforma esasInda mueyyenlesecek guc merkezinin sahidi olacaqIq”. AMIP funksionerleri ise bu arada bildirib ki, onlar o halda blokda fealiyyet gosterecekler ki, qurumda bir araya gelen partiyalar prezident seckisinde E`tibar Memmedovun vahid namizedliyini desteklesin. Fuad Mustafayev bu barede dedi: “Hetta koalision hokumetin yaranmasI da mumkundur. ‚stelik, ola biler ki, prezidentliye real namizedler arasInda sizis de imzalansIn. Mumkundur ki, hemin namizedler uzerlerine koalision hokumetin yaranmasIna ve qebul edilmis vahid siyasi proqramIn heyata kecirilmesi ohdeliyini gotursun. Sexsen men hesab edirem ki, bele bir addIm atmaq vacibdir. Bizim inteqrasiyamIz da bu cur merhelelerden kecmelidir. Tesevvur edin ki, vahid proqram yaradIlandan sonra hamI uzerine ohdelik goturur. Hemin ohdeliye gore, real namizedler hakimiyyete gelenden sonra bir illik koalision hokumet yaratmalIdIr. Koalision hokumet ise evvelceden qebul edilmis vahid proqramI, siyasi platformanI heyata kecirir. O ki qaldI vahid namizedin mueyyenlesmesi, hesab edirem ki, bu, prezident seckisi te`yin edilenden sonra lazImdIr. Bunun mueyyenlesmesinin de muxtelif mexanizmleri var. VaxtI gelende hamI o mexanizmin de sahidi olacaq”.

AMIP funksioneri Zefer ‚nalIn Nizami rayonu icra bascIsInIn muavini vezifesine te`yin edilmesinden az sonra yayIlan basqa bir me`lumat gundemde yer aldI. YayIlan me`lumata gore, Zefer ‚nal bir muddetden sonra icra bascIsI vezifesine te`yin edilecek. Hemcinin bildirilir ki, sabiq AMIP-ci Hesen Bayramoqluna da vezife verilecek. Hemin me`lumatlara gore, Bayramoqluna rayonlarIn birinde icra bascIsI ve ya muavin postu teklif edile biler. Hesen Bayramoqlu xeberi tekzib etdi. Dedi ki, her hansI bir sovdelesme olmayIb. Yeniden siyasi fealiyyetle mesqul olacaqIna gelince, Hesen Bayramoqlu hansIsa partiyaya transfer etmeyeceyini soyledi. Onun sozlerine gore, bele bir teklifi ancaq AMIP rehberliyinden qebul ede biler.

AMIP-in NaxcIvan Muxtar Respublika teskilatI bu gunlerde AXCP “klassikler” qanadInIn legitimliyini tanIdIqI barede resmi beyanat yayIb. XatIrladaq ki, “cebhe” parcalanandan sonra AMIP rehberliyi “islahatcIlar”In legitimliyini tanImIsdI. Bu gunlerde qonaq sifetinde AXCP (klassikler) NaxcIvan seher so`besinde kecirilen konfransa gelen AMIP selahiyyetlisi Ilqar Rehimov ise tamam basqa movqeden cIxIs edib. O bildirib ki, AMIP hemise “klassikler”i tanIyIb ve bundan sonra da bele olacaq.
AMIP-in merkezi qerargahInda bu me`lumatI tekzib etdiler. AMIP sedrinin muavini Eli Eliyev evvelce me`lumatI oturen menbenin adI ile maraqlandI. Sonra bildirdi ki, bu mesele ile baqlI onlarda basqa me`lumat yoxdur: “Me`lumatI ilk defe sizden esidirem. Amma deqiq bilirem ki, konfransda bele bir hadise olmayIb. Yeqin ki, bu meseleni bir daha deqiqlesdireceyik”. AMIP yetkilisi konfransIn audio ve ya videolentini alIb tanIs olduqdan sonra bu meseleye munasibet bildireceklerini dedi. Elde etdiyimiz diger me`lumatda ise bildirilir ki, konfransda istirak eden Edalet PartiyasInIn (EP) NaxcIvan Muxtar Respublika teskilatInIn sedri Isa Mirzeyev de texminen eyni movqeden cIxIs edib. O da “klassikler”in terefinde olduqlarInI bildirib. ‚stelik, iyun ayInIn 2-de qurultay kecirmeye hazIrlasan EP rehberliyi “klassikler”e resimi de`vetname gonderib. De`vetname AXCP (klassikler) sedrine, muavinlere ve Ali Me`clis sedrine unvanlanIb. Menbenin verdiyi me`lumata gore, Edalet PartiyasI da yaxIn perspektivde AXCP “klassikler” qanadInIn legitimliyini tanIya biler.

Musavat basqanI Isa Qemberin xeyli muddet evvelden verdiyi teklif partiyanIn dunen kecirilen qurultayInda muzakireye cIxarIldI ve qebul edildi. Partiya nizamnamesine edilen deyisikliye gore, basqan, rayon so`belerinin, MNTK, NaxcIvan Muxtar Respublika teskilatInIn sedrleri vezifeye cemi iki defe secile biler.
Qebul edileceyi coxlarI ucun gozlenilmez olan teklif qurultayda gerginlik yaratdI. Divan uzvu Mirbaba Babayev acIq sekilde teklifin eleyhine cIxdI. Basqa bir divan uzvu Hikmet HacIzade ise bunu demokratiyanIn inkisafI kimi deyerlendirdi ve teklifin qebul edilmesinde inadkarlIq gosterdi. Amma onu da deyek ki, hemin teklifin terefdarlarI ve eleyhine cIxanlarIn sayI texminen eyni idi. Ele buna gore de, qeti qerar qebul etmek cetinlesdi. Amma Musavat basqanI Isa Qemberin mudaxilesinden sonra nizamnameye deyisiklik qebul edildi. Tedbirde diqqeti ceken basqa bir meqam da o oldu ki, qurultayIn kecirilme vaxtIna deyisiklik edildi. Evvelki nizamnameye gore, qurultayIn iki ilden bir kecirilmesi nezerde tutulurdusa, indiki qaydalara gore muddet artIrIldI. Bundan sonra Musavat PartiyasInIn qurultayI dord ilden bir kecirilecek. Bu ise o demekdir ki, 8 ilden sonra Isa Qember Musavat PartiyasInIn basqanI vezifesinden gedecek.

“ArtIq Qerbi Azerbaycan Muhacir Hokumetinin formalasmasI istiqametinde ciddi isler gorulur. Hetta bu ideya ile baqlI muxtelif cemiyyetler yaranmaqa baslayIb. Bu ideyanIn esas tesebbusculerinden biri olduqumdan Muhacir Hokumetle baqlI kecirilen iclaslarIn hamsIna de`vet alIram. Demek olar ki, Muhacir Hokumetin qurulma prosesi artIq baslayIb”. Xalq AzadlIq PartiyasInIn (XAP) sedri Valeh Mirzeyev bele dedi.
XAP sedrinin sozlerine gore, bu mesele umummilli problem hesab edildiyinden mueyyen hakimiyyet adamlarI da onlara destek verir: “Bu, tek-tuk adamlarIn yox, hamImIzIn problemidir. Meqsedimiz bir nece yere parcalanmIs dovletimizin geleceyini dusunmek, onu yeniden birlesdirmekdir. Ona gore de Qerbi Azerbaycan Muhacir Hokumeti de umumdunya azerbaycanlIlarInIn esas probleminin bir hissesi kimi basa dusulmeli, bu yonde isler aparIlmalIdIr”. Valeh Mirzeyev bildirdi ki, hokumetin yaradIlmasI ile baqlI ferqli teklifler ortaya cIxIb. XAP sedrinin sozlerine gore, mueyyen bir qrup teklif edir ki, evvelce cemiyyetler, sonra Muhacir Hokumeti yaradIlmalIdIr.

Elde etdiyimiz me`lumatlara gore, ABS-In AzerbaycandakI sefiri Ross Uilson bir gun evvel AXCP (islahatcIlar) selahiyyetlisi, MSK-nIn muxalifetci katibi Qudret Hesenquliyevle gorusub. Maraq doquran odur ki, Qudret Hesenquliyev bir muddet evvel qrant alan muxalifet partiyalarInI ittiham ederek onlarIn ABS-dan, qerb dovletlerinden asIlI veziyyete dusduyunu demisdi. Qudret Hesenquliyevin hemin acIqlamalarInIn ustunden cox kecmemis sefir onu da goruse caqIrdI.
Qudret Hesenquliyev ABS sefiri ile bele bir gorus kecirdiyini e`tiraf etdi. Onun sozlerine gore, ABS sefirinin bele bir addIm atmasIna sebeb onun bir nece gun NaxcIvan Muxtar RespublikasIna seferi ile baqlIdIr: “Yeqin ki, bu gun yola dusecek. Sefir NaxcIvandan olan bir nece siyasetci ile hemin erazi barede sohbet apardI. NaxcIvanla maraqlandIqIndan bizi goruse caqIrdI. Sefir orada NaxcIvanIn sosial-siyasi veziyyeti, tarixi abidelerle maraqlanacaq. Gorus sraqagun axsam sefirin Badamdar qesebesinde yerlesen evinde kecirildi”.