Amerika müharibəyə hazırlaşır. Sarsıdıcı terrordan tədricən özünə gələn nəhəng dövlət onu vuranlara adekvat və effektli cavab zərbəsi endirmək əzmindədir. Bu zərbə təkcə konkret əməl törədənləri (onların sayı indilik 50-dir, amma artacaq) deyil, onlarla hər hansı əlaqəsi üzə çıxacaq bütün kəsləri əhatə edəcək. Əzəməti və qüruru laxlamış dövlət terrorçu qruplarla fəsadları çətin təsəvvür edilən total savaşa qərar verib. Bu savaşın "izafi tərəfi" mütləq olacaq. Çünki heç bir terrorçu küçədə durub gözləməyəcək ki, onu məhv etsinlər. Deməli, ölümcül zərbəyə günahsız qurbanlar da tuş gələcək.
Lakin bu nisbətən "orta" ssenaridir. Ondan daha ağırı da nəzərdə tutulub. Amerika və onun müttəfiqləri genişmiqyaslı hərbi (qisas) əməliyyatı planlaşdırır. Hədəfdə birinci Əfqanıstan olacaq. Çünki "təyyarə şoku"nun ideyavericisi və əsas təşkilatçısı hesab edilən Üsəma bin Ladenin orada gizləndiyi güman edilir. Zərbənin məhz Bin Ladeni haqlayacağı müəmmalıdır, amma əhalisinin 4 milyonu didərgin olan əfqan xalqının başında çatlayacağı şəksizdir.
Müttəfiqlər hava zərbələri ilə kifayətlənmək niyyətində deyillər, savaş bölgəsinə "məhdud" kontingent yeritməyi də düşünürlər. NATO tarixində ilk dəfə nizamnaməsinin 5-ci maddəsini (alyansın bir üzvünə edilən təcavüzə kollektiv cavab zərbəsi) işə salmaq əzmindədir. Faktiki nəhəng hərbi-siyasi avantüraya qərar verilib. Böyük və güclü dövlətlər onların bu keyfiyyətlərini şübhə altına almağa cəhd edən "izqoy" dövlətlərə kollektiv şəkildə dərs vermək əzmindədirlər. Nəticəsi nə olacaq? Hələlik ən az bu barədə düşünürlər. Çünki indilik kimisə vurub hirsi tökmək və psixoloji sarsıntının yükü altından qismən də olsa çıxmaq daha vacib sayılır. Amma bu cür "dərslər"in yaxın tarixdən məlum olan nəticələri onların istər texnoloji, istərsə də strateji-taktiki nöqteyi-nəzərdən səmərəsizliyini dəfələrlə sübuta yetrib. Başına od ələnən "izqoy"lardan demək olar ki, heç biri faktiki ram edilməyib, əksinə, bir çox hallarda həmin ölkələrə rəhbərlik edənlərin daxildəki avtoritar dayaqları möhkəmlənib, imperalizmə lənət yağdıran kütlənin onların ətrafında birləşməkdən başqa çarəsi qalmayıb. Təsadüfi deyil ki, Amerikanın başına gələnlərdən sevindiyini gizlətməyən İraq lideri oğul Buşun hikkəsinə "Sənin atanı yola salmışam" deyə cavab verir.
Amerikanı və onun halına şərik çıxan "böyük"ləri prinsipcə "başa düşmək" olar. "İzqoy" (yəni adam (dövlət) arasında yeri olmayan, dünyanın çöküntüsü) dövlətlər onların üzərinə qalxıb. Amma bir sual açıq qalmaqdadır. Məgər "izqoy" sayılan dövlətlər özgə planetin təmsilçiləridir? Onlar bu planetin "3-cü dünya"ya aid edilən hissəsini təmsil edirlər. Bu ayırıcı xətti dünyanın nəhəngləri bilərəkdən çəkiblər. Dünyanın belə bölüşdürülməsi ədalətli idimi? "3-cü dünya" (növ) sayılanlar ümumilikdə dünya ölkələrinin təxminən üçdə ikisini təşkil edir. Dünya sərvətlərinin (təbii) əksəriyyəti bu ölkələrdə yerləşir. Amma bu ölkələrin dünya sənayesindəki çəkisi gülünc həcmdədir. Dünyadakı istehsalın (pulun, sərmayənin və deməli, gerçək qüdrətin) 75 faizi "Böyük 7-liy"in əlində cəmləşib. Odur ki, "3-cü dünya" nə vaxtsa tapdaq və xammal olmaqdan bezib ambisiyasını büruzə verməli olacaqdı. Bu ambisiyanın məhz cari şəkildə, terror şəbəkəsi ilə üzə çıxacağını təxmin etmək mümkün idi.
Terrora qarşı mübarizənin miqyasına görə "3-cü dünya" olacağını vəd edən nəhənglər onun fəsadları barədə ciddi düşünməlidirlər. Dünyanın varidatının (bütün mənalarda) cari bölgüsü təftiş edilməlidir. Geosiyasi parametrlərə yenidən baxmaq zəruridir. Əks halda bu avantüra "3-cü dünya"nın qisas müharibəsi ilə əvəzlənə bilər.

V.Orxan

"Filankəs müəllim, üstünüzə gün düşür, keçin kölgəyə". Üstünə gün düşənin uzun illər iş yerinə nə gedişi bilinərdi, nə gəlişi. İndi isə günəş şüasından gözünü qıyınca, hamı təlaşa düşüb. Bir qədər hövsələsizlər isə günəşin qarasına deyinməkdən belə çəkinmirlər. Fikirləşirsən, yaxşı ki, günəşin yerə ancaq şüası çatır. Yoxsa özü əlçatan yerdə olsaydı, vay onun halına. İdarə rəhbərinin gözünü qıydırdığına görə, ona ölüm hökmü kəsərdilər. Yaxın günlərdə şahidi olduğum bu mənzərə, əslində, adidən adidir. Hara baxsaq, insanın bu xisləti gözümüzü yağır eləyib. Bəs qəribə nədir?
Gözünü gündən qıyan yaradıcı şəxslərimizdəndir. Özü də onun yaradıclığını, bir növ, özümüzün özümüzlə tanışlığı da adlandırmaq olar; milli xislətimizin xarakterik məqamlarını tutub, əyər-əskiklərini yerindəcə qaçılmaz fakt kimi ortaya qoyub. İllah da, biri səlahiyyət sahibinə çevrilincə, ondan yararlanmaq damarımızı.
Hələ səlahiyyət sahibinin özünü demirik. Büs-bütün dəyişir, yerişindən tumuş, danışığına qədər. Özü ötkəmləşir, sözü daşdan keçir. Üstəlik, dost-tanışını da süzgəcdən keçirir. Köhnə haqq-hesabları çürüdür, əgər ona da səlahiyyəti çatırsa. Və s. Bax, onun yaradıcılığında bütün bunların fərqinə varmışıq. Ona görə də bu mənzərəyə alışa bilmirik, təəccüblənirik. Bu, odurmu? Gözümüzün qabağında vaxtilə hədəfə aldıqlarına indi özü addımbaaddım yaxınlaşır. Ayrı cür desək, indi o özü əsərinin qəhrəmanıdır, yuxarıda dediklərmizin görküdür. Əhatəsinin bu diqqətindən, qayğısından məmnundur. Bir qədər loyallara, deyəsən, artıq qəzəbi tutur. Məlum olub ki, xasiyyəti də çox tünd imiş. Amiranə tərzdə tapşırıqlar verir, əsəbi də elə ayaq üstədir. Heç nədən özündən çıxır. Bir sözlə, üzünü görmə.
Başa düşürsən ki, onun yaradıcılığı hər kəsdən öncə elə özü ilə tanışlıqmış.
Ya da Yaradan onu sınağa çəkir. Və o da, sonrasından Allah saxlasın, elə ilk addımlardan büdrəyir. ...Çoxdan lap yaşlı qələm sahiblərimizdən biri, ömür yolunu gözümüzün önündə bir-bir vərəqləmişdi. Və "Ürək rahatlığı ilə mən Yaradanın hər sınağından üzüağ çıxdım" demişdi. 50-ci illərdə Bakıya gələn müsahibim o zamanlar heç kimin tanımadığı bir kəndli balasıymış. Şəhərin vahiməsindən, böyüklüyündən, özünün isə kimsəsizliyindən üşünən bu gənc zaman-zaman bunları arxada qoyur. Bir günsə, öz sözləri ilə desək, "Allah məni vəzifə ilə də sınağa çəkdi".
"Bir də gördüm şeytan qəlbimə girib, yolumu azıram. Getdim məscidə, dedim tövbə. Ay Allah, indiyə kimi yolumu azmışamsa, keç günahımdan. Məni düz yoldan sapdırma".
Nə isə... Yaradanın sınağından üzüağ çıxın.

S.Rəhimova