Müharibəyə hazırıqmı?

Söhbət bizim müharibədən getmir. Çünki onun yaxın perspektiv üçün üfüqləri hələ görünmür. Axır günlər bir para ekspertlər tərəfindən aktuallaşdırılan bu sual Amerikanın başlayacağı müharibəni nəzərdə tutur. Düşünürlər ki, həmin savaş bu və ya digər şəkildə bizi də əhatə edəcək və o səbəbdən ona hərtərəfli hazırlaşmaq gərəkdir.
Pentaqonun düzənləyəcəyi əməliyyatın rezonansını istər regional, istərsə də geosiyasi nöqteyi-nəzərdən təbii ki, hiss edəcəyik. Amma bu qismən baş verəcək. Ölkəmiz Amerikanın hədəf aldığı "izqoy"lardan kifayət qədər aralıdadır. Guya İranın da bombardman ediləcəyi barədə proqnozlar isə sürrealist xarakter daşıyır. Məgər ABŞ-ın başına at təpib? Amerika nəhəng və imkanlı dövlət olsa da, eyni vaxtda dünyanın yarısı ilə müharibəyə qalxmaz.
Ancaq bu müharibəni bizimki hesab edənlər bir-birindən tünd mənzərəli ssenariləri analiz etməkdədirlər. Bəri başdan qeyri-təvazökarlıq göstərib deyim ki, vaxtlarını boşuna sərf edirlər. Bunun izahı üçün dərinə getmək lazım deyil. Məsələn, bəziləri düşünür ki, bombardman nəticəsində Əfqanıstandan didərgin düşən əhali Azərbaycana da gəlib çıxacaq və ölkəmizdə qaçqınlarla bağlı situasiya ağırlaşacaq. Halbuki qaçqın əfqanlar Azərbaycana gəlib çıxmaq üçün 3-4 ölkənin sərhədini keçməlidirlər. Digərləri biri az irəli gedərək Azərbaycanın nüvə-radiasiya təhlükəsi ilə üzləşəcəyini deyirlər. Guya Əfqanıstanda nüvə başlıqlı raketlər də işə salınacaq və radiasiya dumanı gəlib bizə çatacaq. Odur ki, təcili olaraq Azərbaycanda adambaşına nə qədər əleyhqazın düşdüyünü araşdırmağa başlayıblar. Məlum olub ki, duman gəlsə əhalinin bir hissəsi başına keçirməyə əleyhqaz tapmayacaq. Amma Azərbaycanın üzərində nüvə təhlükəsinin şəklini görənlərin ağlına gəlmir ki, bir xəritəyə də nəzər salsınlar. Azərbaycan Əfqanıstandan təxminən 3 min kilometr uzaqlıqdadır və orada partlayacaq (tutaq ki) taktiki nüvə raketinin "dumanı" buralara gəlib çıxa bilməz. Elə olsaydı, onda Çernobıldakı partlayışından sonra Azərbaycanda gərək hamı əleyhqaz axtaraydı.
Gözlənilən müharibənin maliyyə-iqtisadi tərəfini fantasmaqoriya səviyyəsində təsəvvür edənlər də var. Bəzi "ekspertlər" nədənsə belə qənaətə gəlib ki, Amerikanın başlayacağı əməliyyat dünya neft bazarını "vuracaq". Nəticədə ixracatının 80 faizi neftə hesablanan Azərbaycanın büdcə gəliri də "öləcək". Halbuki yaxın-uzaq tarix təsdiqləyir ki, müharibə olanda yanacağın qiyməti ancaq yüksəlib. Bunu ucqar dağ kəndində informasiyadan-filandan uzaq olan savadsız nənələr də bilir. O ki qaldı savadlılara, ABŞ-ın mötəbər ekspertləri Əfqanıstanın bombalanması ilə dünya bazarında neftin barrelinin 40 dollaradək (hazırda 26-28 dollardır) yüksələcəyini ehtimal edirlər. Başqa "öncəgörmələrə" əsasən Əfqanıstan savaşı ilə Azərbaycanın dünya banklarında saxladığı qızıl ehtiyatları zərər görəcək. Guya Azərbaycan dövləti bu ehtiyatlarını Qəndahardakı seyflərdə saxlayır. Azərbaycanın valyuta-qızıl ehtiyatları Qərbin nüfuzlu banklarında yerləşdirilib və müharibə zamanı neftlə yanaşı, qızıl da ancaq qiymətə minir... "Ekspert" rəylərinin sırasını uzatmaq da olardı. Amma gərək yoxdur. Sadəcə bir məqamın altını cızmaq lazımdır. Amerikanın Əfqanıstandakı terror qruplaşmaları ilə aparacağı müharibə miqyasına görə İraq və Yuqoslaviyaya qarşı əməliyyatdan fərqlənməyəcək. Azərbaycana təsir rezonansı da həmçinin. Əleyhqaz axtarmaq lazım deyil. Çünki bu bizim deyil, Amerikanın müharibəsi olacaq. O ki qaldı bizim müharibəyə, ona həqiqətən hazırlaşmalıyıq. Özü də sürrealist təsvir və proqnozlarla deyil, düşmənin imkanlarını və öz gücümüzü real şəkildə qiymətləndirməklə. Çünki o gerçəkdən bizim müharibə olacaq. Amerikasız-filansız.

Vügar Orxan